Het is een onverslaanbaar team: een goed product en een agressieve reclamestrategie. Eind jaren tachtig zorgde die combinatie voor een revolutie in muziekland. De hegemonie van het vinyl (singles, 12”-maxisingles en lp’s) werd binnen korte tijd weggevaagd door een bij Philips in Eindhoven bedachte nieuwe geluidsdrager: de compact disc. Klein, onverwoestbaar en gezegend met superieure geluidskwaliteit. Althans, dat hebben de Philipsen, Sony’s en Pioneers van deze wereld ons wijsgemaakt. En de muziekliefhebber trapte er met beide benen in.

Mijn reactie was waarschijnlijk dezelfde als die van miljoenen anderen. Van de ene dag op de andere waren mijn lp’s en maxi’s volledig uit de gratie. Vanaf het moment dat mijn eerste cd-speler arriveerde, was het vinyl voor mij dood. De jaren verstreken, mijn cd-collectie groeide en de platen verdwenen in een doos in een rommelhok, net als de al meteen na de komst van de cd-speler afgedankte platenspeler. Een aantal jaren geleden verscheen de mp3 op het toneel. Nu was het nóg makkelijker om muziek te beluisteren en overal mee naar toe te nemen. En dat je dankzij file sharing soms ook gewoon lekker voor niks naar de nieuwste muziek kunt luisteren, heeft ook wel iets, ik ga daar niet over liegen.

Schaduwzijde

Maar er is ook een schaduwzijde. Het zintuiglijk genot dat een album oproept, beperkt zich wat mij betreft niet tot de luisterervaring. En daar wringt nu net de schoen. Als je een mp3 downloadt, krijg je daar hooguit een postzegelformaat plaatje van de hoes bij. Wis je het bestand, dan is het alsof de muziek nooit heeft bestaan. Dat geldt in mindere mate ook voor cd’s. Ik heb exemplaren waar ik dol op ben. Helaas bestaat tachtig procent van de collectie verder uit liefdeloos in elkaar gedraaide plastic doosjes, met hooguit een foto van de band in het twee pagina’s tellende flutboekje en productie-informatie die zo klein is dat je de tekst alleen kunt ontcijferen met een leesloep. De druppel was de laatste cd van de groep Interpol, die ik onlangs heb gekocht. Achterkant: zwart. Boekje van binnen: zwart. Cd: zwart. En songteksten, ho maar. En dat allemaal voor zestien euro.

Uit pure frustratie over het gebodene dwaalden mijn gedachten af naar mijn oude vinylcollectie. Voor het eerst in misschien wel tien jaar haalde ik de doos vol lp’s uit het rommelhok. Ik pakte Welcome to the Pleasuredome van Frankie goes to Hollywood. Een ‘dubbele’, gekocht in 1984. Prachtig uitgevoerd, met grote foto’s, teksten en zelfs nog de originele bestelbonnen voor T-shirts en petjes met het bandlogo. Voordat ik het wist, was ik omringd door lp’s en maxisingles. Bowie, Depeche Mode, Pink Floyd, Duran Duran, New Order, Peter Gabriel. Sommige uitgevoerd in blauw of veelkleurig vinyl. Of voorzien van prachtige binnenhoezen, met songteksten, foto’s en allerlei informatie. Enkele hoezen zagen er gehavend uit en aan een aantal platen kon je zien dat ze wel erg vaak op feestjes gedraaid waren. Hoe dan ook: ik vond het geweldig.

De logische tweede stap volgde een kwartier later: uit het rommelhok haalde ik mijn oude 3-in-1-stereo met radio, cassettedeck én platenspeler. De eerste plaat die ik draaide was (ik ben tenslotte een kind van de eighties) The Reflex van Duran Duran, in de 12” dance remix. Ik stond versteld van de geluidskwaliteit. Het nummer, zo stelde ik daarna proefondervindelijk vast, klonk op vinyl (veel) beter dan in de cd-versie. Dat had ik op z’n zachtst gezegd niet verwacht.

Besluit

Na een heerlijk avondje platen draaien stond mijn besluit vast: ik moest en zou een nieuwe platenspeler hebben. Eerst dacht ik aan zo’n usb-exemplaar waarmee je lp’s kunt overzetten op mp3. Maar dat is juist wat ik níet wil, bedacht ik toen. Zielloze verzamelingen van nullen en enen heb ik al genoeg op de harde schijf van mijn pc. En dus viel mijn keuze op een hagelnieuwe dj-draaitafel. Niet goedkoop, maar wel met voorversterker, want die heeft mijn huidige stereo niet meer.

Sindsdien is de liefde voor de lp in alle hevigheid opgelaaid. Ik koop weer volop platen. Soms in de winkel, soms online, bij eBay of gespecialiseerde webwinkels. Veel nieuwe platen – ook heruitgaven van oude titels – zijn tegenwoordig geperst op extra zwaar vinyl en grafisch vaak prachtig uitgevoerd. In combinatie met een goeie draaitafel en versterker is de luisterervaring verbluffend. Diep en strak laag, zuivere hoge tonen. Het klinkt veel minder ‘opgepompt’ dan veel cd’s, die de laatste tijd vooral zo hard mogelijk moeten klinken om ook na omzetting naar mp3 nog uit de witte iPod-oordoppen te knallen. Waardoor elke nuance uit de muziek is verdwenen ten faveure van bruut volume. Zoek op Google maar eens op term ‘loudness wars’ en je weet hoe het zit.

Nadelen kleven er ook aan het vinyl, dat geef ik grif toe. Toen ik laatst mijn lp’s wilde draaien op de peperdure stereo-installatie van een vriend, moest ik de platenspeler (11 kilo) en een boodschappentas vol platen meesjouwen. En natuurlijk, je hoort soms kraakjes en bij oude schijven helaas ook wel eens een enkele harde tik, maar welke geliefde is perfect? Die onvolkomenheden geven de plaat juist iets dat cd en mp3 nooit zullen bezitten: persoonlijkheid.

Gepubliceerd op: 23.03.09 07:00, laatste update: 23.03.09 12:56