Het is een van mijn vroegste en dierbaarste tv-herinneringen. Mijn vader schuddebuikend met een bak Japanse zoutjes voor de Philips zwart-wit tv, bulderend om mannetjes in legerkleding. Die mannetjes waren de schutters. Of beter gezegd de Home Brigade van het fictieve Engelse plaatsje Walmington on Sea, ergens aan de zuidkust van Engeland gedurende de Tweede Wereldoorlog. Het waren vrijwilligers die in actie moesten komen als de Duitsers vaste voet op Engelse bodem zouden zetten. ‘Helaas' deden de Duitsers dat niet, zodat de mannen zichzelf maar bezighielden met militairtje spelen. Dat leverde Allo Allo-achtige taferelen op, maar dan nóg leuker.

De lol begon met de geweldige openingstune (Who do you think you are kidding, mister Hitler) en de landkaart van Europa waarop drie nazipijlen achter het kleine Britse pijltje aanjoegen. De schutters waren een afspiegeling van de Britse standenmaatschappij in de jaren veertig. De plaatselijke bankdirecteur George Mainwaring benoemde zichzelf als leider (captain). Zijn bekakte bankassistent Arthur Wilson werd sergeant en de paniekerige, plaatselijke slager Jack Jones (Permission to panic, sir!) werd benoemd tot korporaal. Verder bestond het peloton uit de Schotse soldaat Frazer, charmeur en ritselaar Walker, de oude soldaat met zwakke blaas Godfrey en moederskindje (altijd met sjaal!) Pike, door Mainwaring consequent you stupid boy! genoemd.

De humor zat hem vooral in de kluchtige oefeningen van de wanne be-soldaten, die uiteraard voortdurend in het honderd liepen. Ging het peloton op oefening in de hooglanden, dan regelde Walker het vervoer en hij kwam dan uiteraard aanzetten met de door hem volledig verbouwde slagersbus van Jones. En daar zaten de mannen, hun geweren gestoken door geïmproviseerde schietgaten, achter in de gammele slagersbus, bestuurd door een huilende Jones.

Voortdurend was het hommeles tussen captain Mainwaring en sergeant Wilson. De laatste was een typische stiff upperlip Brit die Mainwaring voortdurend probeerde af te troeven op elitair vlak. Dit tot grote ergernis van de captain die zijn assistent beschuldigde van snobisme. Wanneer het peloton zich moest verkleden als zwervers, kwam Wilson aanzetten in jacquet en hoge hoed: ‘O, dit droeg ik vroeger op de poloclub.' Captain Mainwaring: “Je draagt dit alleen om mij te irriteren. Uit dat pak!” Ook de bijrollen droegen bij tot het succes. De door niemand serieus genomen Warden William Hodges (met eeuwige witte helm) die het als hoofd van de luchtdefensie voortdurend aan de stok had met de schutters (‘Speelgoedsoldaten zijn jullie!') en dominee Timothy Farthing die captain Mainwarings bloed wel kon drinken, omdat deze het kantoor van de dominee misbruikte als hoofdkwartier.

Bekijk hier een fragment (niet ondertiteld):

En zo was het iedere zaterdagavond van 1972 tot 1977 een halfuurtje schuddebuiken in huize Hoekstra. In Engeland was de serie al vier jaar eerder, in 1968, te bewonderen. En dat was relatief kort na de Tweede Wereldoorlog best gewaagd. Grappen over de oorlog? Kon dat wel? De schutters bewezen dat het kon door met de nodige zelfspot de Britse rol in de Tweede Wereldoorlog te relativeren. Het maakte de weg vrij voor latere series als Allo Allo en Mash. Want ook over de oorlog kun je grappen maken, zolang het maar smaakvol en subtiel gebeurt. En dat deden de schutters zo sterk dat de serie door de Britse tv-kijkers werd gekozen als nummer vier in de lijst van beste sitcoms aller tijden. In Nederland is de serie al een tijdje niet meer herhaald. Gelukkig zijn de eerste seizoenen op dvd verkrijgbaar. Nu nog ergens die oranje snackschaal opduiken en Japanse zoutjes kopen.

Gepubliceerd op: 05.10.09 06:00