foto's
Mobiel:
Vul uw postcode in voor de weersverwachting in uw eigen woonplaats:
Begin jaren zeventig waren wij in onze straat de enigen zonder Nederland 2. Lag aan het toestel. Een Philips-apparaat uit de oertijd (1960) dat alleen Nederland 1 toestond op zijn bolle beeldbuis. Een nieuw toestel dat ook Nederland 2 uit de lucht kon plukken, vond pa overbodige luxe. En zo dreigden wij kinderen Hoekstra als enigen in de buurt verstoken te blijven van dé kijkcijferhit in die tijd: Swiebertje. Beseffend dat dit ongetwijfeld zou leiden tot een joekel van een jeugdtrauma, hielden de buren maandelijks open huis om ons naar een landloper op Nederland 2 te laten kijken. Opdat ook wij wisten wie Bromsnor, Malle Pietje, Saartje en uiteraard Swiebertje waren. De gedachte aan ons viertjes op de bank bij de buren met een mok Benco chocolademelk, is zoet. Bijna net zo zoet als het gebak in de koektrommel van Saartje. Want in mijn herinnering draaide bijna alles om die door de huishoudster matig bewaakte koekjespot. Daar verdwenen altijd op slinkse wijze kaakjes uit. Uiteraard kreeg de plaatselijke landloper met ingedeukte hoed en uitgestreken snoet de schuld. Dat bleek dan vaak op een misverstand te berusten. Swieber had ‘helegaar niks gejat' en na wat onnodige politionele interventie (Bromsnor) en zalvende woorden van de burgemeester (‘kom op vrinden, geen ruzie in de keuken'), liep alles met een sisser af. Saartje sprak dan de legendarische woorden: ‘Zo, en nu zitten voor een kopje koffie met versgebakken zandgebak, want jullie zijn mijn grote schatten.' Dat was het qua spanningsboog wel zo ongeveer.
Swiebertje speelde zich af in een utopisch Nederland, ergens in de jaren twintig van de vorige eeuw. In een plattelandsdorpje waar de burgemeester nog werd aangesproken met ‘edelachtbare', de plaatselijke adel (baron) de dienst uitmaakte en de agent zich 24 uur per dag mocht bezighouden met het schaduwen van één goedgemutste zwerver. Verstikkende feodaliteit die ons werd gepresenteerd als een soort Utopia. Het vooroorlogse Holland waar opborrelend ongenoegen in de kiem werd gesmoord met koffie en koek. Een serie waarin feitelijk niks gebeurde, maar waar wél maandelijks acht miljoen Nederlanders naar keken. Oké, er waren slechts twee netten en zonder internet, iPhone en Wii hadden we toen nog niks beters te doen, maar er moet tóch iets zijn geweest waardoor wij Swiebertje van 1955 tot 1975 aan onze borst drukten. Daar was Joop Doderer in hoge mate verantwoordelijk voor. Hij gaf Swieber kleur met zijn eigen Swieber-taal. Saar werd ‘Saartjen' en koek was ‘koekjen'. Waarom dat leuk was, is nu moeilijk uit te leggen, maar hetzelfde geldt voor ieder ander vederlicht tv-drama. Waarom was ‘goodmoaning' in plaats van goedemorgen zo leuk in ‘Allo Allo'? Waarom lagen wij dubbel om ‘are you free mister Humphries' in ‘Wordt u al geholpen'? Als je iets maar vaak genoeg herhaalt, wordt het vanzelf grappig. En zo was het ook met Swiebertje. Je wist precies wat je van hem kon verwachten. En zo werd de brutale landloper een allemansvriend die ons verweesd achterliet toen hij in 1975 naar Canada vertrok. Net op tijd. Swiebertje probeerde op het laatst geforceerd mee te gaan met zijn tijd en werd steeds schunniger. Maakte flauwe woordspelingen op het bordje ‘terug in één wip' voor de winkel van Pietje of deed een rare nichtenact. Maar zo had schrijver John H. uit den Bogaard, op wiens kinderboeken Swiebertje was gebaseerd, het nooit bedoeld. Zijn Swieber was weliswaar een schavuit, maar geen platte boef.
Voor al diegenen die zich terugkijkend schamen voor hun passie voor een serie waarin negen van de tien keer niks gebeurde, heb ik goed nieuws. Er is niets veranderd. De avonturen van de landloper waren zelfs adembenemend als je ze vergelijkt met die van hedendaagse tv-helden als Jean-Marie Pfaff, Jan Smit, De Frogertjes en Frans Bauer. En daarom koester ik Swiebertje nog altijd zonder schaamte. Al was het alleen maar om de zoete jeugdherinnering aan die dinsdagavonden op de bank bij de buren met de geur van Benco chocolademelk.
Gepubliceerd op: 25.01.10 06:00
