Niet op onze oorspronkelijke filmkeuzelijst, maar dankzij veel stemmen van lezers nu toch op de lijst: Marathon Man. Wat Jaws deed voor de reputatie van de haai, heeft deze film gedaan voor het imago van de tandarts. Want wie deze paranoiathriller uit 1976 ziet, slaat het halfjaarlijkse bezoek aan de tandarts eventjes over. Het is nog steeds een van de meest huiveringwekkende martelscènes in de filmgeschiedenis. De scène, waarin student Thomas 'Babe' Levy (Dustin Hoffman) door tandarts en nazi Christian Szell (Laurence Oliver) een gratis behandeling zonder verdoving krijgt, gaat door merg en been.

Ik zag de film voor het eerst in mijn studententijd met huisgenoten van wie er één op de 'tandenbeulacademie' zat. Zijn bijnaam was na de Marathon Man uiteraard 'Dentist Szell' en op zijn kamerdeur kliederden we in een dronken bui in witte verf 'is it safe?'. Want dat was de zin die Szell met zwaar Duits accent voortdurend repeteerde toen hij zijn boor op de kiezen van de krijsende Levy drukte. Daar kon onze huisgenoot nog om lachen. Maar toen we een paar weken later nogmaals Szell citeerden en 'does this hurt?'op zijn deur kliederden, was de boot aan. Want de huisgenoot had op de eerste dag van zijn tandheelkunde-opleiding geleerd dat je als tandarts NOOIT OF TE NIMMER mag zeggen dat 'iets pijn doet'. Bij een tandarts doet nooit iets pijn, iets kan hooguit een 'beetje gevoelig zijn'. Gezwam natuurlijk. Met een beetje pech, doet een tandarts wél pijn. En met heel veel pech is het een middeleeuwse martelervaring. En die pech heeft Levy als hij in de handen van ex-nazi Szell valt. De beroemde martelscène was zó overtuigend dat het testpubliek bij de eerste vertoning van Marathon Man misselijk de bioscoop verliet. Dus werd besloten het beulswerk in te korten. Gelukkig neemt student Levy aan het eind van de film wraak op zijn ondervrager door hem in Central Park om het leven te brengen. Dat gebeurt in een gebouwtje met een pompinstallatie ergens bij een vijver. Toen ik een paar jaar terug in New York was, ben ik op zoek gegaan naar dit pand. De vreugde was groot toen in het eerste gebouw dat ik binnenliep 'The weisse engel' op het beton stond gekliederd. Een verwijzing naar Szell, die in de film op een gegeven moment door een overlevende van een concentratiekamp op straat herkend wordt als de beruchte naziarts. Helaas, in het tweede gebouwtje bij de vijver stond dezelfde verwijzing. Ik was niet de enige die in Central Park op zoek was gegaan naar het graf van Szell. Met mij gaan er dagelijks nog altijd tientallen toeristen op zoek naar dit plekje. Er is zelfs een speciale Marathon Man-tour.
Laatst was de Marathon Man weer eens op tv. Helaas, hij heeft de tand des tijd niet helemaal doorstaan. Op die ene scène na dan.
O ja, die huisgenoot zie ik nog steeds. Hij is mijn tandarts. En een goede ook. Nog altijd doet bij hem een behandeling nooit pijn. Het is hooguit 'een beetje gevoelig'.

Gepubliceerd op: 19.04.10 09:28, laatste update: 21.04.10 15:58