De Franse cineast Francois Truffaut schreef ooit een boek onder de titel Les films de ma vie (De films van mijn leven), waarin hij uit de doeken deed welke films de meeste indruk op hem hadden gemaakt. Als ik zo'n boek zou schrijven, zou Last Tango in Paris het belangrijkste hoofdstuk vormen. Eerst dit: je hebt grofweg twee soorten films. Een categorie zijn de films die je consumeert zoals je ook popcorn eet. Star Wars, X-Men, Batman zijn zulke films, voor mij. Het is even lekker, maar als de zak leeg is, vergeet je weer snel dat je gegeten hebt. Er zijn ook films die, en dat is de echte magie van cinema, je leven een klein maar permanent zetje kunnen geven in een richting die je zonder die film nooit zou hebben gevonden. Films dus die je kunnen veranderen. Voornaamste reden voor het feit dat Last Tango een film de ma vie is, is de hoofdrolspeler. Marlon Brando was al een obsessie voor me sinds ik in mijn puberjaren een reeks door de KRO uitgezonden films met hem zag. Streetcar Named Desire, The Wild One en On the Waterfront maakten een verpletterende indruk op me door Brando's intuïtieve maar ook heel fysieke manier van acteren. Het gezicht van een engel, zoals recensente Pauline Kael ooit schreef, op het lichaam van een bokser. Brando combineerde puur machismo met een ongearticuleerd soort kwetsbaarheid en rebelsheid, iets dat me zo aansprak dat ik zelfs tics van hem (denkbeeldig zweet wegvegen van wenkbrauwen, wegkijken van gesprekspartner, mompelen) probeerde te kopiëren in een - zeker achteraf gezien - redelijk potsierlijke poging cool te zijn. Er was, kan ik me herinneren, in die jaren een after-shave die Brando heette en u mag raden wie grootafnemer was in Limburg. Ook nu, vele jaren verder, kan ik een Brando-imitatie doen die, zo is mijn bescheiden mening, beter is dan de imitaties waarmee John Belushi furore maakte in Saturday Night Live.

Enfin. Brando werd zo'n belangrijk ‘rolmodel' voor me dat ik voor mijn 25-ste ongeveer alle tot op dat moment verschenen biografieën en koffietafelboeken over hem in mijn bezit had en…van buiten kende. Ik betwijfel of er toen mensen in dit land waren die meer gedetailleerde (en triviale) kennis van Brando's leven en werk hadden dan ik. Met die bagage, die overgave, zag ik in de jaren zeventig voor het eerst, maar zeker niet voor het laatst Last Tango in Paris. En toen vielen alle puzzelstukjes op hun plaats. Alles wat ik over Brando dacht (of had gefantaseerd) kreeg plots reliëf. Waar de film over gaat? Een man van middelbare leeftijd, zojuist weduwnaar geworden, ontmoet een jonge Franse meid (Maria Schneider) tijdens het bezichtigen van een appartement in Parijs. Ze hebben anonieme seks, zonder noemenswaardige inleidende manoeuvres. Ze ontmoeten elkaar bijna dagelijks in het lege appartement. Wat daar gebeurt, staat helemaal los van hun normale levens (de delen van de film die de gewone levens laten zien, zijn dan ook aanmerkelijk minder interessant). In het appartement vieren ze hun lusten bot, praten hun frustraties uit en doorbreken taboes. Deze scènes zijn shockerend, omdat nog nooit eerder een Hollywoodacteur van statuur, laat staan een legende als Brando, zich letterlijk en figuurlijk blootgaf. Het is een carrousel van profaan taalgebruik, bizarre humor, obsceniteiten en erotische escapades. Wezenlijk: bijna alles wat Brando zegt is autobiografisch van karakter en grotendeels geïmproviseerd. Hij acteert niet, hij is. Ik had het gevoel alsof een goede vriend van me zijn hart uitstortte over zaken waar normaal niet over gesproken wordt. It's like seeing pieces of your life, schreef Kael destijds. Ik was toen te jong om te begrijpen waar ze op doelde. Nu weet ik dat precies.

Gepubliceerd op: 14.06.10 07:00