24 december 2009: Reactie hoogleraren: 'Hij heeft het niet gedaan, dat is wat telt'

Het is maar goed dat burgemeester Gerd Leers geen aandeelhouder is geworden van het bedrijf van zijn topambtenaar, signaleren hoogleraren.

door Hans Goossen en Theo Sniekers
"Overwegen mag Gerd Leers van alles; van belang is dat hij het niet heeft gedaan", verklaart hoogleraar staats- en bestuursrecht Arno Korsten van de Open Universiteit.
De Maastrichtse burgemeester wilde in 2006 aanvankelijk aandeelhouder worden van het bedrijf Marina Black Sea Riviera Ltd., waarin een topambtenaar van de gemeente een belang heeft. Later kocht hij een woning in het Bulgaarse vakantiepark van het bedrijf.
Het nemen van een aandeel zou een verkeerde zet van Leers zijn geweest, oordeelt Raymond Schlössels, hoogleraar bestuursrecht aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. Dan had Leers de schijn van belangenverstrengeling gewekt. Net als Korsten vindt Schlössels dat Leers eigenlijk helemaal geen zaken had moeten doen met bedrijf, waarvan zijn ambtenaar mede-aandeelhouder is. Emeritus hoogleraar staats- en bestuursrecht Twan Tak van de Universiteit Maastricht is cynisch. "Als een betrokkene niet populair is, wordt hij gestraft. Zit hij hoog in de boom, kan hij zich van alles veroorloven."

9 januari 2010: Witte ridder onder het slijk

In 2004 wordt Gerd Leers verkozen tot beste burgemeester van het land. Anno 2010 gaat hij door het leven als de burgemeester van die Bulgaarse vakantievilla. Een portret van een witte ridder die plots onder de moddervlekken zit.

door Hans Goossen en Theo Sniekers
In den beginne klinkt vooral hosanna. CDA'er Gerd Leers start in 2002 weliswaar als tweede keus, maar weet binnen de kortste keren uit te groeien tot de onbetwiste eerste burger van Maastricht. In de media wordt gesproken over een nieuwe lente in de Limburgse hoofdstad. Waar de krachtdadige Leers vanaf de eerste dag piketpaaltjes slaat. Ook als het gaat om hete brij waar andere burgervaders het liefst omheen draaien. Het oud-Kamerlid pakt de vrijstaat van woonwagenkamp Vinkenslag aan, laat nog voor de eerste raadsvergadering zijn spierballen zien aan de in heel Maastricht bekende en gevreesde familie Krijnen en zet een slot op de gemeentelijke geldkraan richting profvoetbalclub MVV.

Het kruispunt van de A2 bij de Geusselt wordt bezet door laaiende Vinkenslagbewoners, woedende voetbalsupporters belegeren het stadhuis, maar Leers wijkt niet. En oogst daarmee bewondering. Bij vriend en vijand. ,,Hij zegt waar het op staat", krijgt de burgemeester in deze krant zelfs lof toegezwaaid door Peer Krijnen, de pater familias van een familie die, zoals de verslaggever het destijds fijntjes omschrijft, niet echt veel opheeft met gezag.
Een man van duidelijke taal dus, maar vooral een man die het niet bij woorden laat. Leers is een doener, en veel, liefst alles moet vandaag nog af. Hij barst van de energie en betrokkenheid. ,,Ik ben geen echte diplomaat, ik zeg gewoon redelijk recht door zee: pats zo zit het in elkaar, huppekidee, zo gaan we het doen", zo omschrijft hij zichzelf niet zonder zelfkennis in het blad Binnenlands Bestuur.
De dadendrang van Leers trekt ook landelijk de aandacht. Hij komt te boek te staan als een activistische burgemeester, het o zo broodnodige nieuwe type leider in barre tijden. In 2004, amper twee jaar na zijn aantreden, volgt de bekroning in de vorm van de uitroeping tot beste burgemeester van Nederland. Een titel die de bij Leers onmiskenbaar aanwezige ijdelheid streelt. ,,Ik zou liegen als ik beweerde niet gevoelig te zijn voor loftuitingen als 'Beste Burgemeester' of andere wisselbekers. Maar ijdelheid mag nooit een drijfveer zijn", betoogt Leers in de door hem uitgesproken Thorbeckelezing van 2005. Dat hij die lezing mag houden, is het zoveelste bewijs dat hij als burgemeester van een provinciestad landelijk aan de weg timmert.
Leers blijkt echter ook een meester in het organiseren van zijn eigen oppositie. Naast lof valt gaandeweg ook steeds meer irritatie op te tekenen. Over de erkende bemoeial Leers, die overal en over alles en iedereen een mening heeft en die ook altoos moet laten horen. Waarbij hij zich niet beperkt tot Maastrichtse zaken, maar ook over hoe dit land om zou moeten gaan met pakweg Geert Wilders. Hij leest net zo gemakkelijk burgemeesters van niet groot-Maastrichts denkende buurgemeenten de les als de in zijn ogen te technocratisch regerende premier Balkenende. Een collega-CDA'er, maar partijgenoten hebben bij Leers geen streepje voor.
Met niet in te halen voorsprong is Leers de Limburgse burgemeester die het vaakst de pers haalt en vindt. ,,Als je Leers wilt spreken, hoef je alleen maar een camera in je voortuin te zetten. Dan is-ie er zo", klinkt het schamperend in Maastricht. Of: "Zijn tomtom staat standaard op Hilversum afgesteld." Een van de deelnemers aan de titel van Limburgse buutterednerskampioenschappen van vorig jaar verwoordde het als volgt: ,,Leers is de beste burgemeester van het land. Hij is er altijd als je 'm nodig hebt. En ook als je 'm niet nodig hebt."
De naamsbekendheid van Maastricht is in den lande onder en door Leers alleen maar toegenomen. Maar ook hier heeft de zon een schaduwzijde. Neem bijvoorbeeld de aanpak van de overlast van drugsgebruikers, waar Leers zo zijn eigen visie over heeft. Door die voortdurend kenbaar te maken, krijgt Maastricht naast een bourgondisch imago ook de reputatie van drugsstad, mopperen critici.
Dat de persoon Leers het risico van een overdosis herbergt, beseft de burgemeester zelf naar eigen zeggen ook. ,,Ik moet oppassen dat er geen Leers-moeheid ontstaat", meldt hij in een interview met de Limburgse kranten. En dat hij met zijn ongebreidelde dadendrang regelmatig op de verkeerde tenen staat, weet-ie ook drommels goed. ,,Degenen die je op de tenen hebt gestaan, die komen onherroepelijk terug op het moment dat het je even tegenzit."
En tegen zit het momenteel. Leers is door zijn wellicht vooraf te verwachten, maar in elk geval achteraf bezien risicovolle investering in een vakantievilla in het Bulgaarse Byala onderwerp van een integriteitsonderzoek. Vandaag wordt het rapport openbaar gemaakt dat onder meer duidelijk moet maken of Leers zich bij de pogingen de schade aan de Zwarte-Zeekust te repareren, schuldig heeft gemaakt aan belangenverstrengeling.
De Maastrichtse burgemeester heeft zelf om het onderzoek gevraagd en dat nieuwsfeit ook zelf de media in geslingerd. Neemt niet weg dat het onderzoek en de daarmee gepaard gaande media-aandacht zeer doen. Waarbij het extra pijnlijk moet zijn dat uitgerekend Leers zelf nu onderwerp van een integriteitstoets is. Leers, die als Kamerlid de bouwfraude mede aan de kaak stelde. Leers, de voorvechter voor een onkreukbaar Nederland, als korpsbeheerder van de politie Limburg-Zuid het boegbeeld van de operatie Schone Handen. Leers, die in het verleden anderen ook de maat heeft genomen. Als pril burgemeester leest hij zijn ambtenaren in zijn allereerste nieuwjaarsspeech al de integriteitsles. En dan is er nog de geruchtmakende affaire eind 2007 rond de Maastrichtse CDA-fractievoorzitter Gerard van Rens, die in opspraak raakt als blijkt dat hij vanwege zijn schulden in het stadhuis te boek staat 'als mogelijk chantabel'. En ook ook raadslid Jan Hoen, eveneens van CDA-origine, vindt Leers tegenover zich als hij volgens de burgemeester 'dubbele petten' draagt. "Ook de laatste restjes cliëntelisme moeten opgeruimd worden", blikt Leers in 2008 terug.
De verlokkingen in Maastricht zijn inderdaad groot, erkent Leers. Het is een stad vol verleidingen, die nog steeds een "coterie" kent waar de ene dienst de andere waard is, geeft hij aan in een interview in de Limburgse kranten. ,,Dat is zowel de kracht als de zwakte van de stad. (….) Voor wat hoort wat. Dat bindt en verbindt, maakt dingen mogelijk. Maar omdat het niet altijd transparant is, kun je er geen vinger achter krijgen, is het soms ook schadelijk."
Zelf is Leers er de man niet naar om zich uit angst voor verlokkingen als Odysseus aan de mast van zijn schip te laten vastketenen. ,,Een makelaar in contacten", kenschetst zijn woordvoerder hem. ,,Hij heeft zijn stempel als daadkrachtig bestuurder gekregen door op tal van plekken vraag en aanbod bij elkaar te brengen."
En als Leers iets echt wil, gaat hij ver om zijn doel te bereiken. Neem bijvoorbeeld de inmiddels overigens op een piepklein waakvlammetje gezette plannen van amusementstycoon Joop van den Ende om in Maastricht een theater te bouwen. Een voornemen waaraan de burgemeester zich met ziel en zaligheid verbindt. ,,Zo'n kans krijgt Maastricht nooit meer. Maar dan moeten we wel door durven pakken. Desnoods op een onconventionele manier," zegt hij in 2007. Dat leidt tot gefronste wenkbrauwen bij mensen die niet uit hun bol gaan bij het horen van de naam van Van den Ende. Zo heeft de Maastrichtse zakenman Benoit Wesly het gevoel dat hij door Leers zwaar onder druk gezet wordt om zijn eigen koers te wijzigen om de komst van Van den Ende mogelijk te maken. Daarbij zou geschermd zijn met goedkeuring voor een Wesly-project elders in de stad. Leers ontkent elke vorm van koehandel, maar erkent wel dat op Wesly is ingepraat ,,met het oog op het grotere belang van Maastricht".
Voor dat laatste doet-ie het namelijk, zo benadrukt hij voortdurend. Niet voor de BV Leers. Al wil hij wel dolgraag de geschiedenisboeken in als "de burgemeester die dingen heeft veranderd, die stappen heeft gezet". Een loffelijk streven, waarin geen Bulgaars voorkomt.

9 januari 2010: Leers over Leers: 'Ik ben totaalpakket'

Nu Gerd Leers door de Bulgaarse villa-affaire in het brandpunt van de belangstelling staat, regent het meningen over de Maastrichtse burgemeester. Maar hoe denkt Leers over Leers? Een bloemlezing van citaten uit eerdere interviews.

"Het is echt niet zo dat ik mezelf graag op de voorgrond plaats, op zoek ben naar een soort persoonsverheerlijking. Ik ben iemand die niet kan stilzitten. Ik ben ontzettend betrokken bij veel zaken. Niet uit eigenbelang, maar om te helpen. Ik weet zeker dat als ik bij jou thuis kom en je bent net een lekkende kraan aan het repareren, ik je binnen een minuut sta te helpen. Zo zit ik in elkaar."
Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad 2003

"Ik voel me soms net die Chinees van het circus met zijn zwiepende stokjes, die allemaal serviesbordjes draaiende moet zien te houden."
Idem

,,Ik neem onder crisisomstandigheden liever een foute beslissing dan dat ik onder tafel duik. Natuurlijk zijn er altijd zaken waarvan je achteraf denkt dat het beter had gekund, maar in zijn algemeenheid ben ik tevreden over de manier waarop ik crises tot een goed einde heb gebracht."
Burgemeestersblad 2003

,,Gerd Leers is een totaalpakket. Enorm gedreven, grote energie, non-conformistisch, effectief en perfectionistisch. Maar ook: ongeduldig, ijdel en iemand die soms slecht tegen kritiek kan. Ik kan niet een van die aspecten weghalen, dan dondert alles in elkaar. Ik ben een pitbull. Als je zijn kiezen trekt, bijt hij zachter, maar dan kan hij ook niet meer vechten."
Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad 2004

,,Ik haat het om 27 keer over kwesties te praten. Overleg moet, maar er moet ook een besluit komen. Mijn stelregel is simpel: liever ruzie, dan halve oplossingen."
Idem
,,Ik ben alleen geïnteresseerd in de vraag: heeft Maastricht optimaal rendement gehaald uit een bestuurder? Maar ik moet eerlijk zijn: ook ik heb een persoonlijke brandduur. De manier waarop ik werk, hou je niet lang vol."
Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad 2007

,"Het gaat niet om de BV Leers, ik ben niet bezig ter meerdere eer en glorie van mezelf."
Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad 2008

,,Ik ben niet iemand die twijfelt tussen kop of munt en dan maar kiest voor God Zij Met Ons op de zijkant."
Idem

,,Woeker met je talent, in die Bijbelse opvatting herken ik mezelf. Natuurlijk wil ik ook succesvol zijn en geweldig gevonden worden. Maar steeds meer besef ik: het gaat niet om mij, maar om wat ik doe met mijn talent om problemen op te lossen."
Intermediair 2008

"Ik heb eens mijn horoscoop laten trekken en daar kwam uit dat ik een enorme veerkracht heb om
telkens weer door te gaan.
Ik kan in zak en as zitten en een deur doormidden schoppen
van boosheid, maar dan is het over. Dan ben ik het kwijt en ga
ik door."
Idem

,,We zijn nog minder houdbaar dan een Ola-ijsje; dat is buiten de koelkast zo weg. En ik kan me voorstellen dat veel mensen dan denken: Ja wacht even, ik kruip wel ergens naar het midden toe, ik ga me niet in een lastige positie manoeuvreren."
Binnenlands Bestuur 2009

11 januari 2010: Hard oordeel over Leers

Raad en wetenschappers kritisch na oordeel dat burgemeester gedragscode heeft geschonden

door Hans Goossen en Theo Sniekers MAASTRICHT - Zowel een meerderheid in de Maastrichtse raad, waaronder twee coalitiepartijen, als wetenschappers zijn zeer kritisch over de rol van burgemeester Gerd Leers in de Bulgaarse villa-affaire.

In het zaterdag gepubliceerde rapport van bureau BING over deze affaire staat dat Leers zich in een enkel geval heeft schuldig gemaakt aan belangenverstrengeling. In andere gevallen is de schijn daarvan gewekt, al zou Leers dit niet bewust hebben gedaan. Daarmee heeft Leers de voor hem geldende gedragscode geschonden.
Coalitiepartij PvdA (dertien zetels) wil van Leers weten of hij deze conclusie ook deelt. Indien dat zo is, wil de fractie weten welk gevolg hij daar voor zichzelf aan verbindt. De PvdA wijst daarbij op het zeer grote belang dat Leers aan integriteit hecht. Coalitiepartij GroenLinks spreekt van een verbijsterend rapport. Ook VVD en SP zijn kritisch. Coalitiepartij CDA steunt Leers volmondig.
De wetenschappers Jan Reijntjes en Huub Spoormans stellen dat de burgemeester de gedragscode heeft geschonden. Zij houden Leers verantwoordelijk voor de imagobeschadiging van stad en openbaar bestuur.
Leers zelf is verheugd over de 'hoofdconclusie' van BING dat hij zijn functie niet heeft misbruikt voor privédoeleinden.

11 januari 2010: 'Net een slechte film'

Burgemeester Gerd Leers van Maastricht is in opspraak geraakt door de Bulgaarse villa-affaire. Wat zijn - volgens bureau BING - zijn zonden in wat coalitiepartij GroenLinks 'net een slechte B-film' noemt?

door Hans Goossen, Theo Sniekers en Bjorn Oostra
1. ZAKENDOEN
MET AMBTENAAR

Gerd Leers kocht in september 2006 een villa in aanbouw aan de Bulgaarse kust, in het kleine Byala. De verkopende partij is het Bulgaars-Nederlandse bedrijf Marina Black Sea Riviera Ltd. (MBSR), waarvan topambtenaar Nico Nollen van de gemeente Maastricht voor een kwart eigenaar is. Leers was een van de eerste kopers en daarom was er voor het bedrijf van de ambtenaar ook een financieel belang dat hij toehapte.
De aankoop is weliswaar niet in strijd met de gedragscode, maar wel onverstandig, oordeelt BING. Het ging om veel geld, de zakelijke risico's waren groot. Bovendien bestond wel degelijk het gevaar dat de door de gedragscode voorgeschreven onafhankelijkheid van Leers ten opzichte van Nollen in de knel zou komen. Hun privébelangen zouden hun gemeentelijke relatie kunnen schaden. Ook Leers zelf noemt zijn aankoop achteraf 'onverstandig'.
Het door de burgemeester in 2006 genomen risico van een vertroebelde relatie met zijn ambtenaar heeft achteraf inderdaad negatieve gevolgen gehad, signaleren de onderzoekers.

2. BEZOEK BULGAREN

Leers kwam al voor de aankoop van zijn woning in september 2006 in aanraking met een Bulgaarse hoofdrolspeler in het dossier. In april van dat jaar bezoekt een kleine delegatie uit het Balkanland het Maastrichtse gemeentehuis. De toenmalige burgemeester van Byala en Dobril Dobrev, directeur-aandeelhouder van MBSR, komen bij Leers (en Nollen) op de koffie. Leers verklaart tegenover BING dat hij zich pas in 2009 realiseerde dat er een link was tussen dit bezoek en het project in Byala. BING oordeelt dat er met het bezoek op zich niets mis is. Maar Leers had zich veel eerder dan in 2009 moeten realiseren dat Bulgaarse delegatieleden mogelijk privébelangen bij hun bezoek hadden. De toenmalige gedragscode schrijft voor dat hij daar de gemeentesecretaris van op de hoogte had moeten stellen. Dit heeft de burgemeester nagelaten.

3. OP GESPREK IN BYALA

Leers heeft zijn woning aan de Zwarte Zee ongezien gekocht. In december 2006 gaat hij voor het eerst in Byala poolshoogte nemen. De burgemeester van het plaatsje biedt hem een diner aan. Leers vindt het onbeleefd de uitnodiging af te slaan, ook al is hij dan als privépersoon in Byala. BING kan daar goed mee leven. Dat er een vermenging van belangen optreedt, is onvermijdelijk. Leers heeft - anders dan Bulgaarse media suggereren - geen toezeggingen namens Maastricht aan Byala gedaan, stelt het onderzoeksbureau.

4. BIJ DE PREMIER

Volgens BING is er ook met het bezoek dat Leers eind december op uitnodiging van zijn collega uit Byala brengt aan de Bulgaarse minister-president niets mis. Hij wil de Bulgaren een paar dagen voor de toetreding van hun land tot de EU niet schofferen en vliegt naar Sofia. Dat er in het gesprek met de premier door de aanwezigen in het Bulgaars ook over het project in Byala en de mogelijke aanleg van een jachthaven zou zijn gesproken, heeft de Limburger niet in de smiezen. BING acht dat geloofwaardig: geen schending van de gedragscode, luidt het oordeel.

5. VIERING VERDRAG

Leers nodigt de premier, een parlementslid en de burgemeester van Byala uit voor de viering van vijftien jaar Verdrag van Maastricht. Die vindt plaats op 7 februari 2007 in de hal van het Maastrichtse stadhuis. De Bulgaarse premier meldt zich een week voor het feest af. Met als gevolg dat - te midden van allerlei Nederlandse en Europese kopstukken - alleen de burgemeester van het nietige Byala en het Bulgaarse parlementslid het glas mee mogen heffen. En de in Maastricht wonende zoon van Dobril Dobrev, die als tolk fungeert. Maastricht betaalt de kosten van de Bulgaarse delegatie, een paar duizend euro. Volgens BING is er niets aan de hand. Leers kan er niets aan doen dat de Bulgaarse premier verstek laat gaan en het stadhuis is vooraf over de komst van de Bulgaren geconsulteerd.

6. THRACISCH GOUD

Begin 2007 komen er nog meer Bulgaren naar de Limburgse hoofdstad. In het museum Spaans Gouvernement vindt de tentoonstelling het Goud der Thraciërs plaats. Leers heeft daar het initiatief toe genomen en schakelt voor de organisatie de zoon van Dobrev in, die ook bij het project in Byala is betrokken. Tienduizend euro subsidie om de expositie mogelijk te maken wordt veel sneller dan gebruikelijk geregeld. Verantwoordelijk wethouder Jean Jacobs weet lange tijd van niets. BING ziet geen strijd met de gedragscode. Van het feit dat Leers een relatie (de zoon van Dobrev) die betrokken is bij het villa-project inschakelt, maakt het bureau geen punt. Over het niet betrekken van Jacobs spreekt BING zich niet uit.

7. NIEUW GESPREK

Leers heeft medio 2008 nog goede hoop dat zijn huis in Byala snel klaar zal zijn. Maar als hij in augustus dat jaar weer naar dat plaatsje reist, is het project inmiddels helemaal verzand. Nu wordt hij door de nieuwe burgemeester van Byala voor een kennismakingsgesprek uitgenodigd. Wederom zegt hij - uit beleefdheid - toe. Ook Dobril Dobrev is aanwezig bij het gesprek. Niets mis mee, zegt BING.

8. AFZEGGING BEZOEK

Leers nodigt zijn Bulgaarse collega bij de ontmoeting uit voor een tegenbezoek aan Maastricht, onder meer om kennis te nemen van de organisatie van de brandweer in Zuid-Limburg. Volgens Dobrev - en ook de Bulgaarse burgemeester - nodigt Leers ook de aandeelhouder van het park uit met wie hij inmiddels privé een groot conflict heeft. Leers is zich daar naar eigen zeggen niet van bewust en komt er pas later achter. Als burgemeester van Maastricht en als voorzitter van de Veiligheidsregio Limburg-Zuid zegt hij het bezoek af omdat Dobrev mee zou komen: Leers wil zakelijk en privé niet vermengen. BING oordeelt anders. Juist door het bezoek af te zeggen verstrengelt hij zijn functie met persoonlijke besognes, analyseert het bureau. Leers had het bezoek niet af moeten zeggen. Hij had bijvoorbeeld zijn collega van Byala kunnen zeggen dat hij Dobrev niet zou ontvangen. Nu maakt hij zich schuldig aan de schijn van belangenverstrengeling.

9. AMBASSADEUR

Leers correspondeert met de Bulgaarse ambassadeur in Nederland over het afzeggen van het bezoek. Hij legt uit waarom hij dat heeft gedaan. Maar Leers geeft wel een erg uitvoerige uiteenzetting van zijn geschil met Dobrev en betrekt de ambassadeur daardoor - zegt BING - onnodig in zijn privézaken. De brief, die Leers ondertekent als burgemeester, zou opgevat kunnen worden als een impliciete uitnodiging aan de ambassadeur hem te hulp te schieten. De Bulgaar biedt een dag later ook per mail assistentie aan. BING oordeelt hard: Leers bezondigt zich aan belangenverstrengeling. Van ambtsmisbruik is in dit geval geen sprake.

10. BRANDWEERAUTO

Leers heeft tijdens zijn gesprek met de burgemeester van Byala ook toegezegd in Zuid-Limburg naar een oude brandweerauto voor het armlastige plaatsje te zoeken. Die blijkt bij het korps Limburg-Zuid niet voorhanden. De brandweer zoekt verder en vindt een voertuig in Utrecht. Maar helaas: dat blijkt ineens niet beschikbaar. Bij het korps in Rotterdam is gelukkig wel een oude tankautospuit te krijgen. De brandweercommandant van Rotterdam is bereid die af te staan. De wagen kost vijf mille. Omdat Leers niet wil dat het de overheid geld kost, vraagt hij twee bevriende medekopers van woningen de auto met hem te sponsoren. Zij zijn daartoe bereid. Maar de sponsoren veranderen begin 2009 van mening, omdat zij vinden dat Dobrev hen heeft belazerd door de woningen niet te leveren. Leers moet terugkomen op zijn toezegging.
Door dat te doen wekt de burgemeester de schijn van belangenverstrengeling, want hij heeft de auto namens de regionale brandweer beloofd, stelt BING. Belangen zijn door elkaar gaan lopen. Leers had bij de gemeente of de brandweer zelf om steun kunnen aankloppen. Maar ook dat had als de schijn van belangenverstrengeling uitgelegd kunnen worden.

11. DRUK OP AMBTENAAR

Begin 2009 is Leers in gesprek met het Bulgaarse kamp om zijn woning alsnog geleverd te krijgen. De Bulgaren liggen met Nollen in de clinch en willen graag zijn aandeel in het bedrijf overnemen. Dat vertellen zij ook Leers. Die belt tijdens een gesprek op het kantoor van de Heerlense advocaat van de Bulgaren naar Nollen en vraagt of de ambtenaar aan wil schuiven om tot een oplossing te komen.
BING wijst erop dat de burgemeester van Maastricht zich volgens zijn gedragscode onpartijdig moet opstellen. Het bureau vindt het telefoontje met Nollen niet slim. "Leers had zich daarvan beter afzijdig kunnen houden om te voorkomen dat de gezagsverhouding van invloed zou kunnen zijn op het besluit van de ambtenaar." Daardoor zou ,,bij derden de indruk kunnen ontstaan dat hij zijn invloed als meerdere van de ambtenaar aanwendt voor een privékwestie." Al hebben Leers en Nollen wel al een langjarige relatie ook buiten het stadhuis", voegt BING daar aan toe.
Er is geen bewijs dat Leers Nollen eind 2008 met een loonbeslag heeft gedreigd, zegt het bureau. En ook zou Leers begin 2009 geen 'sturende rol' hebben gespeeld bij een brief die Nollen van de gemeentesecretaris kreeg. Daarin werd gesteld dat zijn positie in het gedrang zou komen als MBSR zijn verplichtingen richting huizenkopers niet zou kunnen nakomen. Onder wie Leers dus.
BING concludeert dat Leers niet bewust de schijn van belangenverstrengeling heeft gewekt, juist zakelijk en privé wilde scheiden. "Dit kan echter door derden anders worden gezien." En dat is precies wat in de praktijk ook gebeurd is, signaleert het bureau.
De affaire, die woensdag in de gemeenteraad zijn beslag krijgt, heeft het imago van Maastricht geschaad.

11 januari 2010: 'Leers moet zichzelf een spiegel voorhouden'

Overleeft Gerd Leers het raadsdebat dat woensdag plaatsvindt over zijn rol in de Bulgaarse villa-affaire? Hoe denken wetenschappers en de politiek over het handelen van de burgemeester van Maastricht? "Het rapport lijkt wel het script voor een slechte B-film."

VILLA-AFFAIRE Hoogleraren oordelen dat burgemeester gedragscode schond en voor imagoschade stad zorgde

door Hans Goossen en Theo Sniekers
Als blijkt dat Leers de schijn van belangenverstrengeling heeft gewekt, dan moet dat tot conclusies leiden." Duidelijke woorden, uitgesproken door Manon Fokke, fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij in de Maastrichtse raad in de krant van 12 oktober. Woensdag, als de raad het BING-rapport over Leers bespreekt, zal duidelijk moeten worden wat Fokke met haar opmerking heeft bedoeld. Want het BING-rapport is kritisch. De burgemeester heeft in ieder geval de schijn van belangenverstrengeling gewekt, ook al was dat soms gewoon niet te vermijden. Leers heeft de gemeente niet financieel benadeeld, maar twee van zijn bekritiseerde handelingen waren er wel op gericht zijn investeringen in Bulgarije te beschermen, concludeert het onderzoeksbureau.
Toch ziet Cees Versteden, bestuursrechtdeskundige uit Roermond, het BING-rapport als een "duidelijk eerherstel" voor de burgemeester. "De hoofdbeschuldiging was immers machtsmisbruik en daar blijkt geen sprake van te zijn." Versteden, in deze kwestie door Leers ingeschakeld als adviseur, doelt met die 'beschuldiging' op een artikel in NRC Handelsblad dat aanleiding vormde voor het BING-onderzoek. De krant schreef dat Leers zijn positie had ingezet voor privébelangen. BING oordeelt dat in dit geval wel sprake was van belangenverstrengeling omdat Leers in een brief de Bulgaarse ambassadeur in Nederland 'impliciet' uitnodigde hem bij te staan bij zijn problemen in Bulgarije. Versteden vindt dat een te hard oordeel. Hij wijst erop dat ook BING constateert dat waar Leers de schijn van belangenverstrengeling wordt verweten, hij dit niet bewust heeft gedaan. "Hij kan verder functioneren."
Wel vindt Versteden met BING dat het onverstandig was van Leers zaken te doen met een bedrijf waarvan zijn topambtenaar Nico Nollen mede-aandeelhouder is. Dat vindt ook Huub Spoormans, hoogleraar in de rechtsgeleerdheid aan de OU in Heerlen. Spoormans merkt eveneens op dat Leers zich niet aan zware vergrijpen heeft schuldig gemaakt. "Hij heeft geen wetten overtreden en geen belastinggeld misbruikt." Maar Spoormans oordeelt wel dat Leers de voor hem geldende gedragscode heeft geschonden. Hij wijst daarbij bijvoorbeeld op de brief aan de ambassadeur. Volgens de OU-hoogleraar zou Leers op basis van de feiten niet weggestuurd hoeven te worden. "Hij zal wel 'sorry' moeten zeggen."
BING constateert ook dat alle media-aandacht voor de affaire tot imagoschade voor de gemeente en het openbaar bestuur heeft geleid. Zowel Spoormans als emeritus hoogleraar strafrecht Jan Reijntjes (OU) leggen de verantwoordelijkheid daarvoor bij Leers. Reijntjes zegt dat BING een gedegen rapport heeft afgeleverd, maar hij vindt het onderzoeksbureau te 'vriendelijk' in zijn beoordeling. "BING doet het voorkomen alsof Leers in een soort schemergebied heeft geopereerd. Maar als je zaken doet met je ambtenaar waarbij het om veel geld gaat en de risico's groot zijn, is er al snel sprake van belangenverstrengeling. Je wordt meegezogen in een moeras. Leers was zeldzaam naïef." Ook Rejntjes constateert dat Leers bijvoorbeeld bij de brief aan de ambassadeur over de schreef is gegaan. Net als Spoormans en BING oordeelt hij dat het aan de raad is om te beoordelen of de acties van Leers 'verwijtbaar' zijn.
Woensdagavond pas zal blijken of de raad, zo kort voor de verkiezingen, de populaire burgemeester zal wegsturen of enkel zal berispen. Een meerderheid is nu kritisch. "Het BING-rapport leest als een script voor een slechte B-film", zegt fractievoorzitter Gerdo van Grootheest van coalitiepartij GroenLinks. "Hij gaat een moeilijke week tegemoet. "
De PvdA, met dertien zetels de grootste (coalitie)partij in de raad, wil dat Leers ,,zichzelf een spiegel voorhoudt." Fractievoorzitter Fokke wijst erop dat Leers in tal van uitspraken de hoogste prioriteit heeft toegekend aan integer handelen en ook heeft meegewerkt aan zijn eigen, strenge gedragscode.
VVD-fractievoorzitter verwijst naar CDA-raadslid Gerard van Rens, die in 2008 het veld moest ruimen omdat hij de schijn van belangenverstrengeling tegen had. "Leers heeft anderen altijd de maat genomen", zegt Aarts daarover. "Mijn eerste vraag aan hem zal zijn hoe hij nu zichzelf meet."
Leers zelf ziet het debat van woensdag met vertrouwen tegemoet, zegt zijn woordvoerder. Eerder liet Leers weten dat hij in deze kwestie integer heeft gehandeld en dat hij daarom geen smet op zijn blazoen accepteert. "Als uit het onderzoek blijkt dat mij wél iets te verwijten valt, trek ik daar de consequenties uit", verklaarde hij op 2 oktober in deze krant.

12 januari 2010: Wethouders deden niets met info Leers

'Onderzoek machtsmisbruik'

door Hans Goossen en Theo Sniekers
MAASTRICHT - Het college van B en W van Maastricht heeft niets gedaan met informatie die door burgemeester Gerd Leers werd aangedragen over de gang van zaken bij de aankoop van een vakantiewoning in Bulgarije.

Dat beaamde wethouder Jacques Costongs gisteravond laat tijdens de commissievergadering over het onderzoek door bureau integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) naar de rol van Leers in de affaire. "Als niet duidelijk is dat er sprake is van een problematische situatie, is er geen reden actie te ondernemen. Pas later werd duidelijk wat de impact van zijn mededelingen was. Daarvoor zagen we de samenhang niet."
Leers lichtte het college volgens de wethouders alleen 'anekdotisch' in over zijn koop van een villa aan de Bulgaarse kust. Over de 'beleefdheidsbezoeken' die hij bracht aan twee burgemeesters van het kleine Byala en de Bulgaarse premier, werden de wethouders niet geïnformeerd.
PvdA-fractievoorzitter Manon Fokke wilde van BING weten of het beter was geweest als Leers de problemen in Bulgarije breder gecommuniceerd had, bijvoorbeeld met het presidium van de raad. Volgens BING-directeur Emile Kolthoff zou dat "achteraf bezien wellicht verstandiger" zijn geweest. "Hij heeft wel gecommuniceerd met de gemeentesecretaris. Dat is strikt genomen voldoende om aan de gedragscode te voldoen. Dan is de niet-vermijdbare schijn van belangenverstrengeling in elk geval gemeld."
Leers kocht de vakantiewoning in 2006 van een bedrijf, waarvan een ambtenaar van de gemeente mede-aandeelhouder was.
Paul Brouwers, de raadsman van de gemeenteambtenaar, vindt het BING-onderzoek tekortschieten. Hij drong als inspreker aan op nader onderzoek. Dat moet uitwijzen of de burgemeester zich schuldig heeft gemaakt aan machtsmisbruik en belediging van de ambtenaar, die zwaar onder druk zou zijn gezet door Leers. "Dat raakt aan het strafrecht. Die verdenking is gebaseerd op goede gronden."
BING-directeur noemde de verdenking van Brouwers "grote woorden. Er is niet bewezen dat er grote druk is uitgeoefend op de ambtenaar."

Advocaat Richard Wagemans riep de raad namens oud-CDA-raadslid Gerard van Rens op om Leers naar huis te sturen. "Van Rens moest in 2007 weg wegens de schijn van belangenverstrengeling. Leers speelde in dat proces een doorslaggevende rol."

12 januari 2010: 'Onthoudt u van de schijn des kwaads'

Integriteit is voor burgemeester Gerd Leers altijd halszaak geweest -

De Maastrichtse burgemeester Gerd Leers nam in het verleden anderen de integriteitsmaat. Nu staat hij zelf ter discussie na het rapport in de Bulgaarse villa-affaire.

door Hans Goossen en Theo Sniekers
Een goed, groot en moedig besluit. Zo kenschetste burgemeester Gerd Leers van Maastricht in december 2007 het opstappen van CDA-raadslid Gerard van Rens in 2007. Van Rens raakte in opspraak, nadat diens integriteit ter discussie was komen te staan onder meer door zijn schulden. Het raadslid, dat eerder al het fractievoorzitterschap neerlegde, vertrok omdat hij de schijn tegen had. En in zijn eigen beleving ook omdat hem met name door zijn burgemeester nauwelijks een andere keus gelaten werd. Partijgenoot Jan Hoen, die met Leers in de clinch lag in verband met een dubbele-petten-discussie, gaf rond diezelfde tijd na fors aandringen zijn nevenfunctie als horeca-adviseur op. Ook om diezelfde schijn van belangenverstrengeling te voorkomen.
,,Als er ook maar een begin van twijfel over integriteit van raadsleden of bestuurders ontstaat, dan dient die twijfel te worden weggenomen, zonder aanziens des persoons", zei Leers bij gelegenheid van het vertrek van Van Rens. De Maastrichtse burgemeester citeerde vervolgens uit een brief van de apostel Paulus die de burgers van Thessaloniki het devies meegeeft zich niet alleen ,,van het kwaad, maar ook van de schijn des kwaads" te onthouden. Aldus sprak Gerd Leers in december 2007. ,,Gelijke monniken, gelijke kappen. Ik moest weg om de schijn, bij Leers gaat het nog een stapje verder." Aldus spreekt Gerard van Rens in januari 2010, als het bureau integriteit Nederlandse Gemeenten BING zijn onderzoek naar de rol van de burgemeester in de Bulgaarse villa-affaire bekend heeft gemaakt. Voor Van Rens heeft Leers nu ook geen andere keus dan opstappen. ,,Als hij tenminste dezelfde meetlat gebruikt als hij voor mij destijds heeft toegepast."
De reactie van Van Rens zou men terzijde kunnen schuiven als een typisch gevalletje van rancune, maar feit is wel dat de nu onder vuur liggende Leers zich in het verleden op vele fronten als strijder voor onkreukbaarheid heeft gemanifesteerd. Met als onwrikbare insteek dat het alles of niets is: of je bent integer of je bent het niet. Dat heeft in Maastricht onder meer geleid tot de huidige gedragscodes voor burgemeester, wethouders en raadsleden. Opmerkelijk is overigens dat de onderzoekers van BING die codes "wel erg strikt" noemen zijn als het gaat om het vermijden van soms onvermijdbare belangenverstrengeling.
Voor de camera's van NOVA betoogde Leo Huberts, hoogleraar bestuurskunde aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, dat het onbillijk is om Leers op grond van zijn rechtlijnige opstelling in het verleden nu zijn 'Bulgaarse' fouten zwaarder aan te rekenen dan collega's, die integriteit niet hun pakkie-an vinden. Aan de andere kant is het ook politieke realiteit dat bijvoorbeeld zeker een verkeersminister het zich niet kan veroorloven om te worden betrapt met een slok op achter het stuur.
In de casus-Leers is geen sprake van wetsovertreding. Evenmin van ambtsmisbruik. Wel van (de schijn) van belangenverstrengeling en daarmee gepaard gaande schending van/en spanning met de gedragscode. Ook op punten waar Leers juist zijn best deed om zijn zakelijke en privébelangen te scheiden, leidde zijn handelwijze bij derden tot andere conclusies, stelt BING.
Een gevaar dat Leers in algemene zin ook altijd heeft onderkend, zo blijkt als tijdens een raadsvergadering de invoering van een integriteitstoets voor raadsleden aan de orde is. "Het dagelijks handelen kan helemaal niet niet-integer bedoeld zijn, maar je kunt wel met de schijn van niet-integer handelen geconfronteerd worden. Dat is het lastige waar we allemaal mee zitten", houdt Leers de raad voor.
Ten tijde van de kwestie-Van Rens stelt Leers zich op het standpunt dat door ,,alleen al de twijfel aan de integriteit" van een raadslid diens betrouwbaarheid in het geding komt en daarmee het belang van de stad en zijn inwoners. "Het gaat namelijk niet om het vertrouwen dat we verdienen, maar om het vertrouwen dat we krijgen."

12 januari 2010: PvdA: niet zeuren over gedragscode

Advocaat wil onderzoek naar machtsmisbruik burgemeester

door Hans Goossen en Theo Sniekers MAASTRICHT - De coalitiepartijen PvdA en GroenLinks in de Maastrichtse gemeenteraad zetten vraagtekens bij de mening van onderzoeksbureau BING dat de gedragscode voor bestuurders "te strikt" is als het gaat om het vermijden van belangenverstrengeling.

"De gedragscode is op initiatief van burgemeester Gerd Leers tot stand gekomen. BING was daar zelf nauw bij betrokken. Dan is dat de regelgeving. Daar moeten we niet over zeuren", zei PvdA-voorzitter Manon Fokke tijdens de commissievergadering, waarin de fractievoorzitters de onderzoekers van BING vragen konden stellen over het onderzoek naar de rol van Leers in de zogeheten Bulgaarse villa-affaire.
Volgens BING-directeur Emile Kolthoff wordt met "te strikt" niet bedoeld dat bij de beoordeling van de handelwijze van Leers ,,gemarchandeerd" is met de gedragscode. "Op een aantal punten heeft de burgemeester de gedragscode geschonden. Dat oordeel staat, maar hij heeft er in enkele gevallen wel een verhaal bij. Die nuancering wilden we ook laten horen."
Leers kocht in 2006 een vakantiewoning in Bulgarije van een bedrijf waarvan een ambtenaar van de gemeente Maastricht mede-aandeelhouder was. Daardoor is de burgemeester verzeild geraakt in situaties, waarbij in een aantal gevallen sprake is van (de schijn) van belangenverstrengeling, oordeelt BIN, het bureau integriteit Nederlandse Gemeenten. Van overtreding van de wet is volgens het bureau geen sprake.
Paul Brouwers, de raadsman van de gemeenteambtenaar vindt die conclusie van BING voorbarig. Als inspreker drong hij aan op nader onderzoek, dat moet uitwijzen of de burgemeester zich schuldig heeft gemaakt aan machtsmisbruik en belediging van de ambtenaar. "Dat raakt aan het strafrecht. Die verdenking is gebaseerd op goede gronden."
BING-directeur Kolthoff noemde de verdenking van Brouwers "grote woorden. Er is niet bewezen dat er grote druk is uitgeoefend op de ambtenaar."
Advocaat Richard Wagemans riep de raad namens oud-CDA-raadslid Gerard van Rens op om Leers naar huis te sturen. "Van Rens moest in 2007 weg wegens de schijn van belangenverstrengeling. Leers speelde in dat proces een doorslaggevende rol."
Het college van B en W van Maastricht onderschrijft het BING-rapport, maar laat het politieke oordeel over aan de raad. Die spreekt zich woensdag uit over het rapport en de positie van Leers.

12 januari 2010: Commentaar: Gerd Leers

Gerd Leers staat voor de moeilijkste beslissing in zijn carrière. Als de burgemeester van Maastricht met zichzelf in het reine wil blijven, moet hij na het BING-rapport inzake de Bulgaarse villa-affaire aftreden. Niet omdat dit rapport vaststelt dat hij in deze zaak niet integer heeft gehandeld, ook niet omdat hij onhandig heeft geopereerd, maar wél omdat de hele gang van zaken indruist tegen zijn eigen opvattingen over bestuurlijke integriteit. Leers struikelt in de villa-kwestie over zijn hoge morele normen, zoals hij die in het verleden als burgemeester ook aan andere publieke vertegenwoordigers in de stad heeft opgelegd. Gedragsregels die ook zijn vastgelegd in de gemeentelijke gedragscode. Dat kán niet zonder consequenties blijven.
Toch is het nog maar zeer de vraag of het zover zal komen. Leers is er de man niet naar om de aftocht te blazen, ook al heeft hij in deze kwestie op zijn minst de schijn van belangenverstrengeling tegen. Dat past niet in zijn naar narcisme neigend zelfbeeld. Zeker, een man van zijn kaliber kan ook fouten maken, hij heeft ze in de Bulgarije-connectie zelfs erkend, maar dat zijn dan toch andere fouten dan bestuurders maken, die minder hoog en verheven te paard zitten, straalt hij als burgemeester uit.
Toch dreigt juist die onthechte en rechtlijnige bestuursstijl hem fataal te worden. Als Leers géén verleden had gehad als het beste jongetje van de klas, dan zou hij de dans hebben kunnen ontspringen. Het BING-rapport laakt wel zijn optreden, maar nagelt de burgemeester niet aan de paal. Hij heeft geen wetten overtreden en ook geen macht misbruikt. Maar Leers heeft nu eenmaal wél een uitgesproken verleden als moraalridder en loopt nu ook in dat zelfgetrokken mes.
Na BING is nu de gemeenteraad van Maastricht aan zet. Het kan niet anders of ook daar zal de vraag centraal staan of Leers nog over voldoende gezag en vertrouwen beschikt als hij blijft. Die vraag moet - helaas- met nee worden beantwoord. Rechtlijnigheid en onkreukbaarheid zijn na de villa-affaire niet meer de pijlers onder zijn burgemeesterschap. Leers moet daarom de eer aan zichzelf houden, hoe vernederend die zelf gekozen aftocht ook is. Leers moet een langer verblijf in Maastricht niet alleen zichzelf niet aandoen, maar ook niet de stad en zeker niet het imago van het openbaar bestuur.

13 januari 2010: Bal in Bulgaarse affaire ligt nu bij Gerd Leers

Aan de vooravond van de verkiezingen beslist de Maastrichtse gemeente over het lot van burgemeester Gerd Leers. Speelt de gunst van de kiezer een rol?

AFFAIRE Politieke partijen Maastricht zeggen geen rekening te houden met verkiezingen bij oordeel over burgemeester

door Hans Goossen en Theo Sniekers
Gerdo van Grootheest ziet de bui al hangen. De fractievoorzitter van GroenLinks in de Maastrichtse raad weet nu al dat hij het vanavond nooit goed kan doen. "Zeggen we tegen burgemeester Leers 'u moet vertrekken', vallen ze over ons heen omdat we een populaire burgemeester slachtofferen. Zeggen we 'blijf maar zitten', dan zijn we softies die het met de verkiezingen in zicht niet aandurven." De coalitiepartij (vijf zetels) heeft kritisch gereageerd op het optreden van Leers in de Bulgaarse villa-affaire en zal dat ook blijven doen. "Dat gebeurt op basis van de feiten en niet uit electorale overwegingen."
Die laatste belofte klinkt ook uit de monden van de politieke leiders van PvdA, VVD en CDA. Waarbij alleen die laatste partij zijn oordeel al klaar heeft. Leers moet blijven, de verwijten in het rapport van bureau BING over belangenverstrengeling en de schijn daarvan zijn niet voldoende om een burgemeester af te schieten, stelt Jim Janssen. "Dat oordeel staat los van verkiezingen én van het feit dat hij al acht jaar een populaire burgemeester is."
Veel, zo niet alles zal afhangen van de reactie van de burgemeester, meent Manon Fokke, fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij
PvdA (dertien zetels). Het oordeel van haar partij is cruciaal en Leers kan gezien de kritiek zijn borst nat maken. "De burgemeester was in 2008 dolblij dat de voltallige raad hem accepteerde als bewaker van onze integriteit. De vraag is nu: Beste Gerd, waar leg je als bewaker die lat voor jezelf?"
Anders dan BING vindt Fokke niet dat Leers "open en transparant heeft gecommuniceerd" over de belangenverstrengeling waarin hij terecht is gekomen door de koop van een vakantievilla in Bulgarije van een bedrijf waarvan een Maastrichtse ambtenaar mede-aandeelhouder was. "Je kunt wel zeggen, ik bel Jantje - nu ik het zeg bedenk ik pas dat de gemeentesecretaris (Jan Nauta, red.) echt zo heet - en dat is voldoende. Maar Leers heeft het college nauwelijks en de raad nooit geïnformeerd."
Hoe de kiezer de PvdA-opstelling straks beoordeelt, speelt voor haar geen rol. "We hebben het over een integriteitsdiscussie. Die staat op zichzelf."
Oppositiepartij VVD (drie zetels) zit met de kwestie in de maag, bekent fractievoorzitter John Aarts. "Er zijn zoveel aspecten dat je telkens een andere kant op stuitert." De mens Leers die zijn pensioen verliest door de investering, maar ook de burgemeester Leers, die zelf de meetlat ,,belachelijk hoog" heeft gelegd en zijn ambtenaar op volgens Aarts twijfelachtige wijze onder druk zet. "En dan is er nog de vraag 'wat betekent het voor de stad?' Kan hij nog functioneren?" Ook Aarts legt de bal in eerste instantie bij Leers. ,,Hij heeft vooraf gesteld op te stappen als hem iets te verwijten viel. Ik ben benieuwd hoe hij nu zelf oordeelt. Al spijt het me om te zeggen: de ervaring is dat hij een man is die duizend keer iets anders zegt."

13 januari 2010: Allebonneur: Drama

door Joos Philippens

Een koningsdrama. Anders kun je het nauwelijks zien. De 'Beste Burgemeester van het Jaar in 2004' hangt aan een zijden draadje. De man die van furore maakte als De Daadkracht wacht vandaag Het Oordeel van de gemeenteraad.
Strijdbaar als geen ander ziet hij in het BING-rapport de bevestiging dat hem weinig te verwijten valt.
Maar de man die in de eerste helft van 2009 nieuw élan vond met een energieke rondtocht langs vele groepen in de stad, heeft de laatste maanden een veel legere agenda.
Die vermaledijde villa in Bulgarije, wie had nou ooit gedacht dat die zich als een boemerang tegen hem zou keren? Twee ton in een keer betaald voor tien procent korting, het klinkt ineens zo naïef, zo banaaltjes. Maar ja: opgegroeid in een ondernemersgezin, hè.
Wat joviale gesprekken waren bij 'Nico' thuis, bij de bezichtiging van de maquette van het vakantiepark, is geëindigd in een bittere strijd. De ambtenaar is ziek, en zijn advocaat spreekt zelfs van een 'aanslag' die Leers op zijn cliënt zou hebben gepleegd door 'machtsmisbruik' en 'belediging.'
BING heeft dat niet bevestigd, maar het blijft toch allemaal hangen. Het blazoen is bezoedeld, daar helpt geen lieve moeder aan.
Natuurlijk, na de stevige aanpak van Vinkenslag, de Krijnens en MVV verdween de topvorm.
Veel gedoe en frustratie over die coffeeshops, gehannes met Harrah's, Van den Ende die niet kwam, de buurgemeenten die niet met hem willen samenwerken.
De man die anderen de integriteitsmaat nam, is een daadkrachtig bestuurder, geen echte diplomaat. Geen burgemeester geworden van Rotterdam ook.
Op 2 januari, tijdens de jaarlijkse nieuwjaarsreceptie in het stadhuis hield de burgemeester een gloedvol, net niet té emotioneel betoog over hoe zwaar hij en zijn vrouw het hebben.
Het leverde hem een daverend applaus op van de aanwezigen.
Even kon Gerd Leers zich weer de gevierde man voelen uit 2004.
Nu kan hij alleen maar hopen, of is het dromen, dat die tijd terugkeert.

14 januari 2010: Leers moet niet wijken

Blommaert schaart zich achter burgemeester van Maastricht

Burgemeester Gerd Leers van Maastricht Gerd Leers heeft ontegenzeggelijk een paar fouten gemaakt in de Bulgaarse villa-affaire. Dat hij met een van zijn onderdanen in zee gaat en dat hij vervolgens, wanneer het betreffende project dreigt op de klippen te lopen, waarschijnlijk voor het eerst in zijn carrière de Bulgaarse ambassadeur een brief schrijft, gaat onverstandig ver. Handelingen die zelfs meer dan de schijn van belangenverstrengeling doen vermoeden. Het gaat echter mijns inziens niet om de inhoud van zo'n brief noch de meetlat waarlangs je die inhoud zou moeten leggen, maar je moet als ervaren politicus zo'n brief simpelweg niet op de brievenbus doen.
Het gaat ook niet om een lijstje van 'goed gedrag' dat door de overheid is opgesteld en waaraan gezagvoerders a la Leers moeten voldoen. Het afvinken van zo'n lijstje kan toch niet tot de conclusie leiden dat iemand al dan niet moreel heeft gehandeld? Was het maar zo gemakkelijk. Als Leers het zou kunnen overdoen, zou hij het zeker anders doen, maar helaas, de praktijk is anders. Nu zien we allerlei aasgieren over hem heen vallen, op zoek naar hun buit, en volstrekt disproportioneel Leers' aftreden claimen. Leers is te ongemakkelijk want te sterk voor vele andere politici die dankbaar gebruik willen maken van zijn uitglijden. Deze zogeheten collega's laten Leers maar al te graag in zijn eigen valstrik lopen '. Als je deze figuren zich hoort afvragen 'Wat vindt Leers nou zelf van deze affaire, was het Leers niet zelf die de lat op het gebied van ethisch handelen zo hoog legde?' dan is de tegenvraag toch "Heeft u die lat dan niet zo hoog liggen"? Een ieder publiek persoon die deze lat serieus hoog heeft liggen en bovendien zich actief in het maatschappelijk verkeer beweegt, zowel zakelijk als privé, weet hoe enorm moeilijk het is continu en stelselmatig aan die hoge eisen te voldoen. Dat kan alleen maar als je minder onderneemt, minder risico neemt, en regelmatig de dingen niet wilt zien door maar je handen voor de ogen te houden. Zo'n type is Leers nu eenmaal niet. Dat betekent per definitie dat deze zeer actieve bestuurder spitsroeden loopt, waar hij zich ook maar begeeft, in een restaurant waar hij als herkend burgemeester wellicht een extra drankje na afloopt krijgt aangeboden, in het theater waar hij in de loge mag plaatsnemen, en ga zo maar door. Een type als Leers kan en moet je niet muilkorven, niet vermommen als hij de straat opgaat opdat hij dan mogelijk als burgemeester zal worden behandeld. Het zijn net de figuren die de hand niet of nauwelijks uit de mouwen durven steken en zich hiervoor ruimschoots laten belonen, die stelselmatig en continu immoreel en onethisch handelen. En dan nu hoog van de toren blazen, alsof zij nimmer door een oranje stoplicht zullen rijden. Indien Leers daadwerkelijk om deze affaire zou moeten aftreden, zal dit een verlammend effect hebben op bestuurders in algemene zin c.q. hun daadkrachtig optreden waar we met zijn allen zo vaak om roepen. Hopelijk wijkt Leers niet voor deze hypocrisie.

Tjeu Blommaert is hoogleraar bedrijfseconomie aan de Universiteit Maastricht en directeur van Blommaert Enterprise.
Dit artikel is geschreven voor het raadsdebat van 13 januari over de positie van de burgemeester van Maastricht.

14 januari 2010: Gerd Leers stapt op

Burgemeester Maastricht wacht niet af nadat meerderheid raad vertrouwen in hem had opgezegd

door Hans Goossen en Theo Sniekers
MAASTRICHT - Gerd Leers stapt op als burgemeester van Maastricht. Hij zei dat aan het eind van een ruim vier uur durend raadsdebat over de Bulgaarse villa-affaire waarin een meerderheid van de gemeenteraad het vertrouwen in hem had opgezegd.

Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) heeft in deze affaire geconcludeerd dat Leers de voor hem geldende gedragscode heeft geschonden, al heeft hij zijn positie niet misbruikt voor privédoeleinden. Een politieke meerderheid accepteert die conclusie.
De coalitiepartijen PvdA en GroenLinks en oppositiepartij SP dienden een motie in waarin zij vaststellen dat hierdoor een onwerkbare situatie is ontstaan voor de stad. Ook de VVD zou die motie steunen.
Het gezag en het imago van Maastricht en Leers zijn door de affaire beschadigd, merkten PvdA en GroenLinks op. Volgens de linkse fracties kan Leers in de toekomst niet meer zoals eerder als 'hoeder van de integriteit' optreden nu hij zelf in opspraak is geraakt.
Leers, die ontkende dat hij de gedragscode heeft geschonden en die graag verder had gewild als burgemeester, liet het niet op een stemming aankomen. Dat was hij lange tijd wel van plan, maar aan het eind van het debat legde hij de verantwoordelijkheid voor de gerezen problemen bij zichzelf neer.
Hij wilde geen tweedracht in de raad. "Ik heb acht jaar met veel voldoening in Maastricht gewerkt. Ik hoop dat dat ze straks in de stad zullen zeggen dat ik een burgemeester was die ertoe deed."
Leers kreeg de volle steun van coalitiepartij CDA. Die wees erop dat de burgemeester volgens BING geen wetten heeft overtreden en zijn functie niet heeft misbruikt voor privédoeleinden. Dat vonden ook Stadsbelangen, LPM en de Seniorenpartij. Het CDA blijft deel uitmaken van de coalitie met PvdA en GroenLinks. Dat zei fractievoorzitter Jim Janssen van het CDA na afloop van de raadsvergadering. Hij volgde zo de oproep van Leers om de eenheid te bewaren in de Maastrichtse politiek.

14 januari 2010: De eer aan Maastricht

Er waren bloemen vooraf, maar die verwelkten al snel. De ambtsketen van Gerd Leers zal in de toekomst over andere schouders hangen. De burgemeester ging strijdend ten onder, maar stapte uiteindelijk toch zelf op. Onder een staande ovatie.

door Hans Goossen en Theo Sniekers
Hij wilde strijden, het desnoods op een stemming aan laten komen. In de overtuiging dat met zijn integriteit niets mis was en dat zijn imago nog uit te deuken viel. Dat er nog een toekomst in Maastricht voor hem lag. Op het allerlaatste moment stapte burgemeester Gerd Leers toch zelf op, onder dreiging van een door de meerderheid van de gemeenteraad gesteunde motie die einde oefening zou betekenen. "Een verdeelde raad en een verdeelde stad is een prijs die heel Bulgarije niet waard is. Ik hou niet de eer aan mezelf, maar geef 'm aan Maastricht. De stad is het mooiste wat me is overkomen."
Tranen vloeiden, applaus klonk. Een afscheid in stijl, daarvan was na afloop eenieder overtuigd. Leers wenste ook in de wandelgangen niet te zwartepieten. "De schuld ligt primair bij mij. Ik en niemand anders heb de domme, domme beslissing genomen om die vakantiewoning in Bulgarije te kopen", zo blies hij de definitieve aftocht, na een avond die begon met de aanbieding van honderden steunbetuigingen aan een dan nog uiterst strijdlustige burgemeester. Een strijdlust die meteen na aanvang resulteert in een belofte: als hij mag blijven, krijgt Maastricht dezelfde, maar ook een andere burgervader. Wijzer, behoedzamer, bindend en minder hard van stapel lopend. "Heruitgevonden door zelfreflectie", zo omschrijft hij het zelf. Want het Bulgaarse moeras heeft niet alleen ruim twee ton aan pensioenvoorziening opgeslokt, het heeft ook louterend gewerkt. Gerd Leers heeft zijn lesje geleerd, zegt Gerd Leers. Zijn boetekleed telt heel wat meters stof, maar is niet zo lang dat de burgemeester alle conclusies uit het "evenwichtige" onderzoeksrapport van BING naar Leers' rol in de villa-affaire wenst te omarmen. Ja, zijn soms domme en onhandige optreden heeft voor spanning met de gedragscode gezorgd. Maar dat BING ook schending van die code vaststelt, dat weigerde Leers te accepteren. En dus hoefde de burgemeester van zichzelf niet weg. Hij vroeg de Maastrichtse gemeenteraad dan ook om vertrouwen voor de toekomst. Voor dezelfde, maar ook voor de nieuwe Leers.
Met zijn survival, zo vol passie ingezet, geraakte de burgemeester niet eens voorbij de allereerste hindernis van formaat. Voor de PvdA, met dertien zetels de grootste coalitiepartij in de Limburgse hoofdstad, valt er absoluut niet "te mitsen en te maren" met de meetlat der integriteit, die op initiatief van Leers zelf zo hoog is gelegd. Fractievoorzitter Manon Fokke omarmde wél álle conclusies van BING, dus inclusief de schending van de gedragscode. "Zwart is zwart, wit is wit en grijs bestaat niet", zo citeerde Fokke vrij uit Leers' werk.
Van de coalitie moest Leers het, met uitzondering van zijn eigen loyale CDA, gisteravond toch al niet hebben. Ook GroenLinks (vijf zetels) zag geen Maastrichtse toekomst meer voor de man die in het verleden tot beste burgemeester van het land werd gekroond. Geen gezag, weg imago en een te klein speelveld, aldus fractievoorzitter Gerdo van Grootheest.
Omdat oppositiepartijen VVD en SP hem ook laten vallen, leken al in de eerste termijn de meeste poten onder de stoel van de burgemeester weg te zijn gezaagd. Daar veranderden de door D66 voorgestelde gele kaart en de steun van de Seniorenpartij, Stadsbelangen Maastricht en de liberale eenvrouwsfractie van Kitty Nuijts niets aan. Klonk Leers in zijn eerste betoog nog zakelijk, in de tweede ronde vielen ook emotie en wanhoop te beluisteren. Hij bleef stellen dat hij in het rapport toch vooral rehabilitatie leest. "Rekent u mij dan na acht goede jaren af op één slechte wedstrijd?" Volgens de burgemeester zou de stad zelfs op het gebied van integriteit haar voordeel kunnen doen met "ervaringsdeskundige" Leers. "Ik weet nu precies waar de valkuilen zijn." Helaas voor hem heeft een meerderheid in de raad geen behoefte aan een burgemeester met zo'n bagage.

15 januari 2010: De laatste woorden van Gerd Leers

Ik had mij vanavond vast voorgenomen hier naar toe te gaan en het dan maar op een stemming te laten aankomen. Ik heb tot bijna het laatst, daar in die stoel, zo ingezeten omdat ik vast ervan overtuigd ben dat natuurlijk met de fouten die ik gemaakt heb, er wat mij betreft ook een toekomst moet zijn, omdat ik dat acht jaar lang heb laten zien aan de stad en de inwoners. Maar door het aan te laten komen op een stemming zou ik de verantwoordelijkheid voor de huidige situatie helemaal neergelegd hebben bij de politieke partijen en dan met name diegene die dan tot de conclusie zouden moeten komen, dat er geen werkbare situatie is ontstaan. En dat vind ik ook niet terecht. Ik ben debet aan de situatie waarin u, wij, Maastricht zich nu bevindt en dus vind ik ook dat ik verantwoordelijkheid moet nemen. Ik zeg u dat het mij zeer zou spijten als de politiek in Maastricht, die zich jaren lang gekenmerkt heeft door stabiliteit en continuïteit, zou splijten op de persoon van de burgemeester. Dat zou een prijs zijn die heel Bulgarije niet waard is. En dus heb ik mij zo even beraden op mijn situatie. En ik heb gezegd: Ik wil niet de eer aan mijzelf houden maar de eer aan Maastricht geven. Het gaat niet om Leers, het gaat om die stad. Die stad moet de eer krijgen en daarvoor is nodig dat er een politieke constellatie is waarin mensen elkaar tijdens de komende verkiezingsstrijd niet gaan nadragen dat ze aan de basis hebben gestaan van het vertrek van de burgemeester. Dat mag niet gebeuren en ik verzoek u ook en ik vraag u ook, ga het vertrek van de burgemeester niet in die discussies verder gebruiken of uitbuiten. Het is een gegeven dadelijk waarvan ik zelf zeg, ik heb er mede aan de basis van gestaan. Ik had die ruimte graag anders gezien, maar dat is niet zo. En nu komt het er op aan dat u de rijen sluit. En dat u tegen elkaar zegt: ok en nu gaan we een stevige verkiezingsstrijd aan. Een strijd die zal moeten beslissen wie hier straks in de raad zit zodat de problemen van die stad kunnen worden aangepakt. De vergrijzing kan worden tegengegaan, de economische ontwikkeling kan worden opgepakt, de woningbouw kan plaatsvinden, daar hoop ik van harte op en dus leden van de raad, met respect naar u zeg ik u, de motie zoals die is ingediend hoeft wat mij betreft niet tot stemming te komen. De eer geef ik aan Maastricht een stad waar ik me de afgelopen jaar, acht jaar, met hart en ziel voor heb ingezet. Ik wil, vanaf deze plaats u danken voor dat vertrouwen in die acht jaar. Ik wil u ook danken voor de manier waarop wij dat samen hebben ingevuld. Maar ik wil vooral danken al die mensen die mij tot op de dag van vandaag gesteund hebben, die me bemoedigd hebben, die me op allerlei mogelijke manieren hebben laten blijken, dat ze achter mij staan ondanks mijn fouten. Zonder hen, waren ik en mijn vrouw er lang onderuit mee gegaan. Want de afgelopen periode was een periode die ik nooit meer hoop mee te maken. Dames en heren leden van de raad, ik ben er dankbaar voor dat deze moeilijke tijd ook een andere kant heeft. Een andere kant heeft laten zien, namelijk dat het in een carrière niet alleen gaat om succes. Het gaat er ook om of mensen bereid zijn om jou te vertrouwen en je steun te geven op die momenten dat het succes eens uit blijft of tegenvalt. En die bereidheid is mij gebleken. En ik moet u zeggen daar ben ik u zeer dankbaar voor. Leden van de raad, Maastricht was het mooiste wat me is overkomen. Dank je wel."

15 januari 2010: Allebonneur: Gladiator

door Joos Philippens

Maastricht, donderdag 14 januari, 00.29 uur.
Gerd Leers drukt John Aarts tegen de borst, Kitty Nuyts, Jim Janssen, ja ook Manon Fokke en Gerdo van Grootheest.
De hele gemeenteraad gaat hij langs, ook degenen die op zijn vertrek aandrongen. Dan krijgen de wethouders, allerlei ambtenaren en aanhangers allemaal een stevige knuffel.
Als een zegevierende gladiator verlaat Leers, de ambtsketting nog om, de politieke arena.
En toch is hij zojuist afgetreden.
Hij heeft zelfs nog de energie en de kracht om de verzamelde pers te woord gestaan, in een Balkenende-achtige setting.
Pas tegen enen verdwijnt hij, ongetwijfeld op weg naar zijn Genoveef, de vrouw die hem 'de afgelopen vier maanden geen minuut alleen heeft gelaten.'
Zes uur eerder hield hij nog een gloedvol betoog dat hij zich door het BING-rapport gerehabiliteerd voelde op het punt van integriteit, dat hij die villa nooit had moeten kopen, dat hij met de gemeenteraad graag samen verder wilde.
Raadslid Gerdo van Grootheest zei: "Burgemeester u deugt."
Maar de affaire krijgt ongetwijfeld een staartje van de kant van ambtenaar Nollen, zo vindt de meerderheid, en Leers zal niet meer optimaal kunnen functioneren.
Het niveau van de vergadering daalt ineens fors als Kitty Nuyts uithaalt naar de PvdA, GroenLinks en SP" "Ik schaam me dat jullie mijn collega's zijn."
Alhoewel de aangevallen partijen waardig reageren, demonteert Leers himself dat politieke bommetje met de nodige grandeur.
Hij stapt op om een splijting voor te zijn, verklaart hij. "Ik hou niet de eer aan mezelf, ik geef de eer aan Maastricht."
Fraaie volzinnen volgen, een memorabel betoog. De Man Die Nooit Opgeeft toont realisme en bezorgt zichzelf een waardig afscheid.

Gisteren treurde Maastricht om een heel bijzondere burgemeester. Een energiekere, iemand met meer charisma, die krijgen we niet snel.

15 januari 2010: Maastricht treurt om Leers

Veel steunbetuigingen voor opgestapte burgemeester Jan Mans benoemd tot waarnemer

door onze verslaggevers
MAASTRICHT - Terwijl de Maastrichtse bevolking nog aangeslagen reageert op het vertrek van Gerd Leers, heeft gouverneur Léon Frissen gisteravond al een waarnemend burgemeester benoemd: Jan Mans (PvdA).

Mans (69), oud-burgemeester van onder meer Enschede, begint vandaag al aan zijn klus. Hij krijgt te maken te maken met een gemeenteraad die zwaar verdeeld is over de val van Leers. "Ik zie het als mijn belangrijkste taak de boel bij elkaar te houden en heb er het volste vertrouwen in dat dat gaat lukken", zegt Mans daarover. "Ik ben al een half jaar waarnemend burgemeester geweest in Venlo, maar tevens in Zaanstad waar ook de nodige pijn zat."
Mans verwacht zes tot acht maanden aan te blijven. Hij krijgt niet alleen te maken met een aangeslagen politiek, maar ook met een bevolking die treurt over het vertrek van Leers. Leers besloot woensdagnacht zelf op te stappen nadat een raadsmeerderheid het vertrouwen in hem had opgezegd omdat hij volgens het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) in de Bulgaarse villa-affaire de gedragscode heeft overtreden.
Voor veel Maastrichtenaren blijkt dat verwijt niet zo zwaar te wegen als voor de lokale politiek. De telefonistes konden de steunbetuigingen voor de burgemeester gisteren maar nauwelijks verwerken, en ook via e-mail kreeg Leers een hart onder de riem gestoken.
In de meer dan honderd reacties die bij deze krant binnenkwamen, werd nagenoeg unaniem beklemtoond dat Leers niet had hoeven te vertrekken. "Hij was de daadkrachtigste burgemeester die Maastricht sinds mensenheugenis heeft gekend", luidt een typerende reactie. Breed was de kritiek op de linkse partijen in de raad die het vertrouwen in de burgemeester opzegden, daarin gesteund door de VVD.
Ook de voorzitter van de Vereniging van Officiële Koffieshops en de 'burgemeester' van de door Leers aangepakte 'vrijstaat' Vinkenslag betreurden zijn vertrek. Burgemeester Johan Sauwens van het Belgische Bilzen liet juist weten daar geen traan om te laten. "Leers heeft zich altijd eigenzinnig opgesteld en behandelde ons met een bepaald dédain." De Belgische buurgemeenten van Maastricht lagen voortdurend met Leers overhoop over het drugsbeleid.
In Nederland heeft minister Guusje Ter Horst van Binnenlandse Zaken Leers meegedeeld moeite te hebben met zijn vertrek. "Ik betreur het zeer dat de vertrouwensrelatie met de raad te broos was om door te gaan. Ik had je anders gegund", zo luidde de boodschap .
De politie in Zuid-Limburg noemde hem een "man met een blauw hart".
Gouverneur Léon Frissen loofde in een verklaring "het moedige besluit" van de per direct opgestapte Maastrichtse bestuurder, die de belangen van zijn stad met "tomeloze inzet behartigde."
De Maastrichtse fractievoorzitters toonden zich gisteravond tevreden met de benoeming van Jan Mans. Het CDA noemde hem zelfs een 'geweldige' kandidaat.

15 januari 2010: Val van een koorddanser

Een debat dat eigenlijk geen debat was. Met een naar eigen mening gerehabiliteerde burgemeester die naar het oordeel van een raadsmeerderheid onherstelbaar beschadigd is. Een terugblik op een roerig avondje Maastricht dat Gerd Leers de kop kostte.

door Hans Goossen en Theo Sniekers
Hoofdschuddend slepen enkele Maastrichtse CDA'ers in het voorportaal van de raadszaal in de eerste minuten van donderdag de veertiende alvast de messen. "We zullen wel zien wie er straks nog zitten." Met straks doelden ze op de verkiezingen, waarbij het volk van Maastricht wraak kan nemen op de partijen die even eerder burgemeester Gerd Leers tot een aftocht hadden gedwongen.
PvdA, GroenLinks, SP en de tijdens de nu opgelaaide Maastrichtse volkswoede ook tot het linkse kamp gerekende VVD, ze hebben inderdaad wat uit te leggen. Waarbij de partijen de grote handicap hebben dat hun uitleg moet opboksen tegen de emoties die de val van een populaire burgervader nu eenmaal oproepen. En tegen beschuldigingen dat sprake was van vooropgezet spel en het vereffenen van oude rekeningen. Zo wordt er gesproken over de nog openstaande nota van Karl Dittrich, kandidaat-burgemeester namens de PvdA in 2002. Hij trok zich kort voor zijn benoeming terug nadat in de media uitgebreid werd ingegaan op de dagen dat hij als MVV-bestuurder in de cel zat. Dittrich opende zo de Maastrichtse stadspoort voor kandidaat nummer 2: Gerd Leers. Diezelfde Leers had vorig jaar het nakijken in Rotterdam, waar PvdA'er Ahmed Aboutaleb de ambtsketen kreeg omgehangen. Waarop Leers zijn frustraties over socialistische manipulaties de vrije loop gaf in de pers.
Wie de val van Leers louter als politieke afrekening wenst te beschouwen, gaat voorbij aan de realiteit van het BING-onderzoek naar de rol van de burgemeester in de zogeheten villa-affaire. Anders dan Leers voortdurend beweerde tijdens en na het debat over zijn lot, is geen sprake van volledige rehabilitatie van de burgemeester. De onderzoekers van BING stelden weliswaar vast dat Leers zijn ambt niet heeft misbruikt, maar ook dat wel degelijk sprake is van schending van de gedragscode. Hoewel Leers het rapport evenwichtig noemde en de onderzoekers prees voor hun werk, weigerde hij die laatste conclusie te onderschrijven. Waarmee hij het de principiëlen in de gemeenteraad ook onmogelijk maakte over hun hart te strijken. "Stel, hij was blijven zitten en over een jaar speelt een nieuwe integriteitskwestie. Er komt een onderzoek en de betrokkene laat weten dat hij de conclusies niet onderschrijft. Hoe moet de burgemeester daar dan mee omgaan?," geeft GroenLinks-voorman Gerdo van Grootheest een voorbeeld van een volgens hem voor Maastricht ongewenste situatie.
Geen gezag, ingedeukt imago en begrensd speelveld. Voor PvdA, GroenLinks, SP en de VVD reden om te spreken van een onwerkbare toekomst.
In die zin was het debat over het lot van Leers ook geen debat. De raadsfracties hadden hun stellingen ingenomen. Ze hadden dat ook tijdig aan de burgemeester meegedeeld die dan ook wist dat hij van heel goeden huize moest komen om het tij nog te keren. Maar de gekozen verdedigingslijn van Leers gaf geen enkele aanleiding de stellingen te verlaten. De gehavende burgervader die Leers in de ogen van een raadsmeerderheid is en de volledig gerehabiliteerde, op enkele punten verbeterde versie die Leers in de toekomst wil zijn, konden niet langer door één deur.
Ook in de politiek geldt dat in het verleden behaalde resultaten geen garanties voor de toekomst bieden. Dat bleek toen Leers in de tweede termijn op de emotionele toer ging. Kan één slechte wedstrijd acht goede jaren zo maar wegpoetsen? Of om in de woorden van CDA-fractievoorzitter Jim Janssen te spreken: mag een omlaaggevallen koorddanser alsjeblieft weer opkrabbelen?
Nee, zo sprak een meerderheid van de gemeenteraad. Niet als het om integriteit gaat en geen beginnend koorddanser, maar uitgerekend de bewaker van de Maastrichtse onkreukbaarheid op de grond ligt. Na een eveneens kansloze poging zich als ,,ervaringsdeskundige" op het gebied van integriteitsvalkuilen op te werpen, besefte ook Leers dat zijn tijd in Maastricht erop zat.
Restte een waardig, emotioneel afscheid onder een staande ovatie, waarbij ook tegenstanders hun tranen de vrije loop lieten.
Gerardus Bernardus Maria Leers vertrok met een oproep aan politiek en volk van Maastricht om verdeeldheid te voorkomen, de gelederen te sluiten en niemand op zijn standpunt af te rekenen.
Zijn laatste oproep als burgemeester leidde er nog wel toe dat het CDA de huidige coalitie met PvdA en GroenLinks niet zal opblazen, maar een wraakzuchtige stemming in de stad wordt zo niet voorkomen. Daarvoor lijken de wonden te diep, getuige ook de vele emotionele reacties die zinspelen op een electorale afrekening in maart.

15 januari 2010: 'Volk draagt Leers op handen'

Massaal wordt er in Maastricht getreurd om het noodgedwongen opstappen van burgemeester Gerd Leers. De telefooncentrale van de gemeente stond gisteren roodgloeiend, het regent ingezonden brieven en de reacties zijn vrijwel eensgezind: Maastricht is een zeer goede burgemeester kwijtgeraakt. Op deze en de volgende pagina's gaan we uitgebreid in op de erfenis van Gerd Leers.

Wie: Wim Velings
Wat: oud-korpschef politie Limburg-Zuid (2002-08)
Een persoonlijk drama. Maar grote klasse voor de manier waarop hij, in stijl, afscheid heeft genomen. Ik kreeg het koud van de staande ovatie die hij van de raad kreeg, die net het vertrouwen in de burgemeester had opgezegd. Jammer dat één onhandige zet tot zijn aftreden heeft geleid. Alles wordt onder de noemer integriteit geschaard, terwijl het rapport zegt dat hij integer heeft gehandeld. Het is een raar dilemma: de bevolking draagt hem op handen en de politiek - toch de vertegenwoordiging van het volk - stuurt 'm weg. Ik ben niet bang dat zijn gezag wordt aangetast door één fout. Daar staan heel veel verdiensten tegenover. Ondanks dat hij bedreigd werd, pakte hij het dossier Vinkenslag, dat lag te verstoffen, op.Wist krimp van het politiekorps om te buigen naar uitbreiding. Peuterde extra geld los voor bestrijding van drugscriminaliteit, zette de operatie schone handen op.Werkte oerend hard.Was daadkrachtig, liep niet weg voor problemen. Maar ook impulsief. Het zat in zijn karakter dat hij over alles een mening over had. ‘Had je niet tot tien kunnen tellen alvorens te reageren?' werd hem dan gezegd. Hij liep wel eens voor de troepen uit, maar stond ook open voor feedback.

Wie: Frans Theunisz
Wat: Maastrichtse volkszanger
Natuurlijk, er zitten 39 raadsleden die door het volk gekozen zijn. Zij spreken dan ook namens ons. Maar als ik zie hoeveel steunbetuigingen Gerd Leers inmiddels al heeft gekregen, zegt dat volgens mij heel erg veel. Maastricht verliest niet alleen een goede burgemeester, maar ook een man die bij het volk zeer geliefd was. Een burgemeester die doodgewoon door de Grote Staat liep en voor iedereen aanspreekbaar was. Heel veel mensen houden van de mens Gerd Leers die, vergeet dat niet, in de afgelopen jaren ontzettend veel voor Maastricht heeft betekend. Maar ik weet uit ervaring dat als je succes hebt, als je boven het maaiveld uitsteekt, je voor het minste of geringste gepakt wordt.
Duidelijk is dat Gerd Leers niks verkeerds heeft gedaan. Hij heeft enkel de schijn van belangenverstrengeling gewekt. Maar dat raadsleden nu stellen dat daardoor een onwerkbare situatie is ontstaan, gaat te ver.
Dat kunnen ze niet bewijzen, omdat Leers de kans niet krijgt. Hij kan zich niet meer revancheren. Had hem dan op z'n minst tot aan de verkiezingen laten zitten. Dat hij nu zelf is opgestapt om verdeeldheid in de raad te voorkomen, zegt alles. Dat siert hem.

Wie: Marcel Knols
Wat: directeur VVV Maastricht.
In acht jaar tijd heeft Gerd Leers een machtig beeld neergezet van een stad die ontzettend veel te bieden heeft. Dan heb ik het zowel over het zakelijk toerisme als over het vrijetijdstoerisme dat een enorme impuls heeft gekregen. Als wij hem nodig hadden, was hij altijd paraat. We konden altijd een beroep op hem doen. De man heeft al die jaren knetterhard gewerkt; we lachten wel eens als we elkaar in een weekeinde voor de vijfde of zesde keer tegenkwamen. Hij was er altijd en overal. Wat er nu is gebeurd, is heel triest. Een hard gelag. Je ziet iemand die een paar foutjes heeft gemaakt, verder wil, maar die kans niet krijgt. Bijzonder pijnlijk. Maar door uiteindelijk zelf op te stappen en geen verdeeldheid te zaaien, heeft hij de stad Maastricht alweer een goede dienst bewezen.
Wat deze kwestie voor ons betekent? Nou, ik denk dat je de impact ervan voor het toerisme niet moet overschatten. Dit gebeurt in wel meer steden en de hotelkamers zullen er niet minder vol door raken. Wat het voor het imago van de stad in den lande betekent, hoe men nu tegen Maastricht aankijkt, kan ik op dit moment eigenlijk nog niet zo heel erg goed inschatten.

Wie: Marc Josemans
Wat: Vereniging Officiële Coffeeshops Maastricht
Erg jammer dat aan onze samenwerking zo abrupt een einde komt. Ik ben verrast en begrijp het niet zo goed. Er valt zeer zeker wat aan te merken op zijn handelwijze in deze kwestie, maar niemand is zonder fouten. Na acht jaar enorme inzet en doorzettingsvermogen wordt hij zo hard afgerekend op deze misstap. Zijn kniebuiging woensdagavond was diep. Er had iets meer nodig moeten zijn om hem tot opstappen te dwingen.
2010 Zou het jaar worden waarin de koffieshopspreiding eindelijk wordt gerealiseerd. Het is een raadsbesluit en zal zeker doorgaan, maar het loopt hierdoor vast weer vertraging op.
Leers was een zeer strenge burgemeester, maar tegelijkertijd goed mee samen te werken. Hij had een pragmatische en realistische kijk op het drugsbeleid ofschoon hij zelf helemaal geen liefhebber van drugs - behalve een glas wijn - en koffieshops was. Hij had liever een transparant systeem van in- en verkoop. Een visie die ik in hem bewonder. Met zijn pleidooi voor de aanpak van de achterdeur in 2005 was hij al veel verder dan de rest van de politiek. Iedereen is vervangbaar, maar het is de vraag of zijn opvolger ook zo realistisch is.

Wie: Jan Janssen
Wat: ceremoniemeester van de Tempeleers
Ik heb er vreselijk veel moeite mee. Ik had op een heel andere uitslag gehoopt. Een flink pak op de broek, zo gezegd, was voldoende geweest. Dat Leers het imago van Maastricht heeft geschaad, vind ik een verkeerde conclusie. Ik zou niet weten wat Maastricht hierdoor misloopt.
Ik heb veel waardering voor Leers. Hij heeft veel goede dingen gedaan voor de stad, die Mestreechteneren erg aanspraken. Voor de mensen had hij die tweede zes jaar best mogen volmaken. Het opheffen van vrijstaat Vinkenslag mag hij op zijn palmares schrijven. De aanpak van drugsoverlast, waar veel mensen last van hebben. Hij durft, is duidelijk en standvastig.
De sleuteloverdracht wordt heel anders. Nu met Jean Jacobs. Ik kan een heel aantal zaken zo in de drèkbak gooien. De affaire Bulgarije bijvoorbeeld. Die had ik op een aparte manier willen aanpakken, door het op mezelf te betrekken. 'Ik heb een caravan op Randwyck, ons tweede huis. Met uitzicht op de Maas, zonder dat twee bomen in de weg staan.' Dat lijkt me niet meer relevant en niet kies. Ik zal me tot de vier wethouders moeten beperken. Voor de optocht heeft het geen consequenties. We letten goed op, maar delen geen verboden uit.

Wie: Sjeng Scheffer
Wat: autohandelaar en 'burgemeester' van Vinkenslag
Een schande dat hij voor zoiets moet aftreden. Ik heb er niet van kunnen slapen. Ik was zo giftig, dat ik de tv heb uitgezet. Laat 'm een kleine blunder hebben begaan, maar moet hij daarvoor weg? Ik weet zeker dat hij Maastricht niet tekort heeft gedaan. Als het iets zou uithalen, organiseer ik nu meteen een demonstratie om Leers te behouden. Dit is een groot verlies, niet alleen voor Vinkenslag, maar voor heel Maastricht. Leers gaat problemen en confrontaties niet uit de weg, dat is zijn kracht. Kijk naar Vinkenslag: twee grote politie-invallen. Ook toen het moeizaam ging, kwam hij alleen het kamp op. En sprak met iedereen en luisterde ook naar ons verhaal. Daar moet je respect voor hebben.
Onze start was moeizaam, maar hij was een rechtvaardig burgemeester en een rechtvaardig mens. De haat-liefde verhouding is voor mij een vriendschap geworden. We hebben vaak overhoop gelegen - hij heeft een beetje het karakter van mij - maar er is iets geweldigs uitgekomen. Hij heeft ons gebracht waar we nu zijn. Een gewoon bedrijventerrein, waar ook rekening is gehouden met een aantal oudere mensen, dat bij hun kinderen mag blijven wonen.

15 januari 2010: (Be)stuurloos Maastricht

49 dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen zit Maastricht zonder burgemeester en met het vooruitzicht dat de stad 2010 (be)stuurloos door moet zien te komen.

24 jaar bestuurlijke ervaring en een veelvoud aan politieke bagage en kennis valt weg

door John Hoofs
Van de ene op de andere dag is Maastricht een stad vol vragen. De voornaamste: hoe gaat dit verder? Het vertrek van burgemeester Gerd Leers - met de gemeenteraadsverkiezingen onder handbereik - zadelt Maastricht op met een zak vol onzekerheden waar geen mens op zit te wachten.

De politieke versplintering maakt van 2010 al een spannend jaar, het wegvallen van Leers komt daar nog eens bovenop en bovendien op een moment dat niet slechter kon worden gekozen. Ga maar na: met Leers en de wethouders Jean Jacobs en Wim Hazeu verdwijnt binnen twee maanden in één klap 24 jaar bestuurlijke ervaring en een veelvoud aan politieke bagage en kennis.
Alle drie stonden ze de afgelopen acht jaar mee aan het roer van de stad, die met name in de periode 2002-2006 de wind vol in de zeilen had. Dat kwam vooral door 'handhaver' Gerd Leers, die als een verfrissende wervelwind door Maastricht raasde, succesje op succes stapelde en landelijk dusdanig de aandacht trok dat de titels 'beste burgemeester' en 'beste stad' richting prijzenkast wandelen.
Het kon in die jaren allemaal niet op, met de tactisch uiterst slim afgedwongen rijkssubsidie van honderden miljoenen voor de A2-ondertunneling als kroon op het werk.
Maar vanaf 2006 kwam de klad er in. De coalitie PvdA-CDA-GroenLinks zag elan en dynamiek verschrompelen, boekte minder resultaat, was veel tijd bezig met integriteitsvraagstukken die verlammend werkten en had de pech dat de kredietcrisis tot een brede heroriëntatie leidde bij projectontwikkelaars en beleggers, die tal van projecten in de stad op het sudderplaatje zetten of afbliezen. Het campusdebacle was in dit opzicht het niet te overtreffen dieptepunt.
Daar kwam nog eens bij dat Leers zelf moeite begon te krijgen met zijn motivatie en te weinig uitdaging vond in zijn door routineklussen gedomineerde agenda. Zijn Don Quichotte-gevecht tegen de Haagse koffieshophypocrisie en de gebrouilleerde verhoudingen met de buurgemeenten maakten van hem soms een eenzaam man, die de keerzijde van zijn succesvolle startperiode in zicht zag komen. Leers begon om zich heen te kijken en liet zich verleiden tot sollicitatierondes in Den Haag en Rotterdam die catastrofaal voor hem uitpakten. Hij raakte mentaal in een dip die maanden duurde.
Toen hij vervolgens weer de energie had getankt om de 'oude' Leers te laten herrijzen, schoot hij zichzelf en de stad door zijn eerlijkheid onbedoeld in de knie. In 2008 aanvaardde hij zijn tweede burgemeesterstermijn, maar kondigde meteen aan zeker niet tot 2014 te blijven om hem vol te maken. Hij wilde elders zijn licht gaan opsteken, ergens rond 2010, zo was de planning. Leers zou op tijd melden als een nieuwe uitdaging op zijn weg zou komen, waarna zijn opvolging op een keurige manier kon worden geregeld.
Echter niemand had voorzien dat zijn vertrek een gedwongen karakter zou krijgen, waardoor Maastricht nu ineens aankijkt tegen een bestuurlijk vacuüm, dat mogelijk het hele jaar 2010 zal domineren. Want een nieuwe burgemeester is er niet van vandaag op morgen. En al helemaal niet met verkiezingen in aantocht.
De komst van waarnemer Jan Mans, oud-burgemeester van Enscchede, moet Maastricht nu bestuurlijk uit het slop trekken. Een invalkracht, een tussenpaus, een gepokte en gemazelde bestuurder die meehelpt op de winkel te passen tot de nieuwe baas de regie overneemt.
Op 3 maart worden de politieke verhoudingen opnieuw gewogen en zal niet alleen duidelijk worden in hoeverre de versplintering in Maastricht toeslaat, maar ook hoe de villa-affaire doorwerkt in de verhoudingen.
Het zou zo maar kunnen dat meer dan drie partijen nodig zijn om een stevige coalitie te vormen, met alle gevolgen van dien. Meer wethouders, een ingewikkeldere uitvoeringsagenda en grotere risico's op conflicten. Een ervaren burgemeester is in zo'n geval broodnodig om de stabiliteit te bewaken.
De politieke werkelijkheid is echter dat alleen de wethouders Jacques Costongs (PvdA) en Luc Winants (CDA) op hun post hopen te blijven, de twee andere stoelen komen vacant en mogelijk twee nieuwe worden extra onder de collegetafel geschoven. Ook op raadsniveau zal vermoedelijk veel ervaring en kennis wegvallen.
Na de verkiezingen wacht een mogelijk lange onderhandelingsperiode om een gedegen coalitie te formeren en een beleidsprogramma te schrijven waarin alle partijen iets van hun gading willen terugzien.
Pas daarna kan de gemeenteraad zich gaan bezighouden met het gewenste profiel van een nieuwe burgemeester: een nieuwe Leers of toch maar een softere en minder uitgesproken versie om Bulgaarse spitsroeden te voorkomen?
De sollicitatieprocedure kan dan beginnen en een vertrouwenscommissie aan de slag. Na gesprekken met kandidaten en hun weging, komt er een voordracht en krijgt Maastricht te horen wie Leers zal opvolgen. Eer die mijnheer of mevrouw aan de slag kan, zijn we nog eens maanden verder.
Tenzij het kabinet-Balkenende IV snel valt. In dat geval staan de kandidaten die meteen kunnen aantreden in rotten van twee klaar.

15 januari 2010: Commentaar: Gedoofde ster

Wie Gerd Leers ook maar een beetje kent, weet dat de burgemeester van Maastricht eergisteren door een hel is gegaan. Met de ambtsketting die de gemeenteraad hem tijdens een emotioneel, maar ook stijlvol debat heeft afgenomen, is Leers ook zijn aureool als superburgemeester van de Limburgse hoofdstad kwijtgeraakt. Maar de afbladdering van het ooit zo ijzersterke merk Leers is niet uit de lucht komen vallen. Maastricht is welbeschouwd acht jaar geregeerd door twee totaal andere versies van Leers, waarvan de laatste gisteren het loodje heeft gelegd.
Er is de Gerd Leers geweest van de beginjaren, zeg maar de uren van de barricadebestormer. Maastricht maakte toen kennis met een bevlogen en rechtlijnige burgemeester die heilige huisjes in de stad sloopte, de stedelijke coterie de oorlog verklaarde en de noodzakelijke vernieuwing in de stad op gang bracht. Hij weerstond MVV, toen die club de hand op kwam houden, saneerde vrijstaat en crimineel kraaiennest Vinkenslag en wist in Den Haag honderden miljoenen los te peuteren voor de ondertunneling van de A2. Zijn roem snelde hem vanuit Limburg vooruit. De verkiezing tot beste burgemeester van het land was de bekroning voor zijn dadendrang. Zijn ster straalde.
De ommekeer kwam in 2008 na zijn herbenoeming, waarbij Leers duidelijk maakte op zoek te zijn naar een nieuwe uitdaging. Hij solliciteerde, maar kwam niet aan de bak, noch in het bedrijfsleven, noch elders in bestuurlijk Nederland. Tegelijk kalfde zijn gezag in de stad af, zijn toverstaf leek uitgewerkt, de ster begon te doven. Hij vertilde zich aan het drugsbeleid, kreeg ruzies met buurgemeenten en slaagde er niet in van Maastricht een amusementsstad te maken. Er kwam steeds minder uit zijn handen. De interne conflicten namen wel toe, zeker nadat hij de integriteit van raadsleden betwistte en deze dwong op te stappen of in te schikken. In het mes dat hij toen trok, liep Leers tenslotte eergisteren zelf in wat de Bulgaarse villa-affaire is gaan heten. Alle rekeningen werden in een koningsdrama vereffend, hoezeer de koning ook om genade riep. Leers' val stond al in de sterren geschreven. De verlosser was een blok aan het been geworden.

Gepubliceerd op: 24.08.10 00:03, laatste update: 26.08.10 15:11