Venlo

Rapport meedogenloos over aanpak Venlose wijk Q4

Print
Rapport meedogenloos over aanpak Venlose wijk Q4

Foto: Le Giesen

Geruzie met externe partners, het rigoureus snijden in budgetten zonder verder een nieuw concreet plan te hebben en een gemeentelijke organisatie waar kennis als sneeuw voor de zon verdwijnt. Het is slechts een greep uit de kritische constateringen in het woensdagavond in de Venlose gemeenteraad gepresenteerde Q4-onderzoeksrapport.

Een gemeente die maar wat aanmoddert. Dat zal de conclusie zijn van velen die het woensdagavond gepresenteerde rapport lezen van onderzoeksbureau Lysias. Het rapport schetst een beeld van een aanvankelijk enthousiast ontvangen plan, maar dat uiteindelijk zo complex blijkt te zijn dat ambtenaren, collegeleden en raadsleden de grip op het project volledig kwijt raken.

Geen visie
Bij dit soort omvangrijke miljoenenprojecten is het belangrijk om een goede structuur neer te zetten, maar juist dat is in Venlo niet gebeurd. Ondanks alle goede bedoelingen op het stadhuis, ontbrak het aan een overkoepelende visie voor Q4 en blijkt er geen concreet projectplan te zijn waarin duidelijk is vastgelegd wie waarvoor verantwoordelijk was.

Fout gegaan
De projectleider van het onderzoek, Lysias-onderzoeker Clemens Sengers, vindt het te ver gaan om te stellen dat het project te complex was voor een gemeente als Venlo. Ook is hij van mening dat de gemeente wel degelijk nog grip had op het Q4-project. "We constateren vooral dat het samenwerken met andere partijen fout is gegaan. En een goede samenwerking met anderen, is misschien wel de belangrijkste voorwaarde om een dergelijk project tot een goed einde te brengen. Dat moet hoe dan ook beter.” Sengers pleit er nu vooral voor om snel werk te maken van de toekomst van Q4. "Daar hebben de burgers gewoon recht op."

Het project Q4 in een notendop

Om een goed beeld te krijgen van wat er is gebeurd, gaan we terug naar het begin van deze eeuw. Binnenstadswijk Q4, vernoemd naar het voormalige vierde kwadrant van Venlo, gaat gebukt onder drugshandel. Criminelen hebben de wijk veroverd en voorzien met name Duitse kopers van grote hoeveelheden softdrugs. Naast de coffeeshops heeft de wijk maar liefst 65 illegale verkooppunten van softdrugs. Het straatbeeld van Q4 weerspiegelt de ellende die het gebruik en de verkoop van geestverruimende middelen met zich meebrengt. Sommigen spreken zelfs van een no go-area. De wijk is het stadsbestuur een doorn in het oog en uiteindelijk wordt besloten om schoon schip te maken. De coffeeshops worden verplaatst, er komt extra toezicht en de wijk wordt gerenoveerd. Dat laatste moet Q4 weer naar het niveau tillen van een echte binnenstadwijk waar het prettig vertoeven is.

Inmiddels zijn we zestien jaar verder. Het raadsonderzoek  naar Q4 dat woensdagavond in de gemeenteraad wordt gepresenteerd, is inmiddels het derde externe onderzoek dat zich richt op het wijkproject. Het eerste onderzoek werd ingesteld door de burgemeester nadat twee klokkenluiders meldingen van misstanden hadden gedaan bij het gemeentebestuur. Dit onderzoek werd uitgevoerd door EY. De focus van dit bureau lag op het naar boven halen van feiten. De conclusies moest het college van B en W vervolgens zelf trekken op basis van de bevindingen van EY. “Vanuit de gemeentelijke organisatie hebben onzorgvuldigheden plaatsgevonden en op onderdelen is sprake van naïviteit of on-professionaliteit“, zo was de conclusie van het uitvoerend stadsbestuur. Om van alle fouten te leren werden naar aanleiding van het onderzoek maar liefst 26 leerpunten geformuleerd.

Het tweede onderzoek nam concreet het handelen van VVD-raadslid Martin Camp onder de loep. Hij kocht samen met een compagnon een pand in de Bolwaterstraat voor 27.500 euro. In eerste instantie had zowel de liberaal als de gemeente niet door dat een raadslid toestemming moet krijgen van de provincie om een pand van zijn eigen gemeente te mogen kopen. Uiteindelijk kwam deze toestemming er vanuit het Gouvernement, maar dan wel pas vele maanden later.

In de tussentijd was het pand al verbouwd en zelfs al verhuurd. Hoewel de gemeente formeel nog eigenaar was ontvingen Camp en zijn compagnon wel al huurpenningen van de nieuwe huurder, iets wat veel vragen opriep. Uit het onderzoek kwam niet naar voren dat Camp of de gemeente frauduleus hebben gehandeld. Wel stelden de onderzoekers van het bureau Necker van Naem dat de VVD’er zich meer bewust had moeten zijn van de voorbeeldrol die hij als raadslid naar de samenleving toe heeft.

Een van de redenen voor de gemeenteraad om in 2016 een raadsonderzoek in te stellen, is de toekomst. Waar ging het eigenlijk mis? En welke lessen moeten we trekken uit het verleden om ervoor te zorgen dat het Q4-project uiteindelijk toch succesvol kan worden afgerond.

Na maanden van onderzoek komen de onderzoekers van de Lysias Consulting Group Uiteindelijk tot dertien conclusies:

1. De gemeente heeft in de eerste periode (plan Hektor) voortvarend en doortastend ingezet op terugdringen van de problematiek in de wijk Q4.
2. Het heeft vanaf het wijkontwikkelingsplan in 2005 ontbroken aan een integrale visie op de ontwikkeling van de stad als kader voor de ontwikkeling van Q4.
3. Veel personele wisselingen en te weinig aandacht voor kennis- en informatieoverdracht tussen sleutelpersonen in het project hebben de effectiviteit van de projectorganisatie in negatieve zin beïnvloed.
4. De vastlegging van de organisatieprincipes en projectorganisatie in een projectplan heeft te weinig aandacht gekregen in het project Q4. Daarmee ontbreekt het aan een kader voor de toetsing aan de feitelijke werkwijze van de projectorganisatie.
5. Er is in de samenwerking met externe partners veelal geen sprake van effectief samenspel, terwijl juist van de gemeente als regisseur van de gebiedsontwikkeling Q4 mag worden verwacht dat daar stevig op wordt ingezet.
6. De ambitie van het college om cultuur als drager in te zetten voor de ontwikkeling van Q4 was onvoldoende eenduidig. Hierdoor wordt ook verschillend duiding gegeven aan de bereikte resultaten.
7. Het inschakelen van Koekoek BV. door het college om uitvoering te geven aan het realiseren van de culturele ambitie, heeft geleid tot een scherpe controverse in de stad.
8. Het ontbreken van een duidelijk ontwikkelperspectief voor Q4 na de planoptimalisatie in 2010 heeft een negatieve invloed gehad op het realisatietempo van de ontwikkeling van Q4 en het imago van de wijk.
9. Het college heeft zichzelf, noch de raad in positie gebracht om op strategisch niveau te sturen en te controleren.
10. Er is sprake van een niet effectief samenspel tussen college en raad. Dit versterkt de negatieve beeldvorming rond Q4.
11. De relatie tussen de gemeente en bewoners/ondernemers in Q4 is de afgelopen jaren verslechterd.
12. De negatieve sfeer rond Q4 is met de uitgevoerde onderzoeken (EY en Necker van Naem) niet verdwenen.
13. De gemeente staat voor een aantal fundamentele keuzes ten aanzien van de verdere ontwikkeling van Q4.

Eén ding is duidelijk. Q4 is nog lang niet af. De vraag is zodoende hoe de komende jaren het project vlot getrokken kan worden. De onderzoekers hebben zodoende het college en de gemeenteraad ook zes verbeterpunten meegegeven.

De zes verbeterpunten:

1. Kom vanuit een integrale visie op de ontwikkeling van de stad tot een duidelijk en concreet perspectief voor de ontwikkeling van het oorspronkelijk plangebied Q4. 
2. Werk in het project Q4 volgens de door de gemeente zelf vastgestelde uitgangspunten voor projectsturing en projectmatig werken.
3. Zorg voor een effectieve samenwerking met professionele partners die bijdragen aan de realisatie van de ontwikkeling van Q4.
4. Blijf in de verdere ontwikkeling van Q4 op een open en transparante wijze structureel in gesprek met bewoners en ondernemers en formaliseer indien nodig de overlegstructuren.
5. Ga als raad en college met elkaar in dialoog over verbetering van de informatievoorziening, zodat zowel raad als college beter in staat zijn om hun rol te nemen in de strategische sturing van de ontwikkeling van Q4.
6. Spreek met elkaar spelregels af voor verbetering van het samenspel tussen raad en college.

De Venlose gemeenteraad vergadert 11 en 25 oktober over het Lysiasrapport. Dan zullen de knopen worden doorgehakt over het Q4-project en wordt duidelijk welke kant het op gaat met de Venlose binnenstadswijk Q4 in de toekomst.

Lees hier het volledige onderzoeksrapport van Lysias

Lees donderdag in De Limburger meer over het onderzoeksrapport Q4.