Draagvlak versus dwang

© MGL

Bij gebrek aan opvangplekken zullen gemeenten vaker worden gedwongen vluchtelingen op te nemen, zoals in het Drentse Oranje. Dat leidt tot allerlei spanningen.

Tobias den Hartog

door Tobias den Hartog

Amper 12 uur na de schermutseling in het Drentse Oranje windt staatssecretaris voor asielzaken Klaas Dijkhoff (‘het was er niet prettig') er toch geen doekjes om. Hij sluit niet uit dat groepen vluchtelingen vaker door de strot van gemeenten worden geduwd.

Daarmee gaat de vluchtelingenproblematiek een nieuw stadium in. Misschien is er wel een tijdperk van vóór-Oranje en ná-Oranje. Want hoewel Dijkhoff zo veel mogelijk aan het lobbyen blijft bij burgemeesters voor opvangplekken, behoort dwang vanaf nu ook tot zijn palet. „Het is niet hoe ik het wil, maar anders slapen die mensen op straat.” Daarmee weet Dijkhoff zich inmiddels in een driedubbele worsteling. De regering dreigt zich lijnrecht tegenover burgemeesters te plaatsen.

Die staan immers ook in dubio: loyaal aan het Binnenhof of aan hun inwoners. Daarnaast is het asielbeleid toch al de open zenuw van het kabinet- Rutte. PvdA en VVD zijn het zo oneens dat ieder incident op brokken binnen de regering kan leiden. Nog los van het derde dilemma: Dijkhoff dreigt maatschappelijk draagvlak te verliezen als hij opvang moet opdringen.

Meerderheid

Het aantal Nederlanders dat een asiel-stop wil, neemt volgens opiniepeilers met de week toe. Inmiddels zou een meerderheid (66 procent) het wel welletjes vinden. Toch zal Dijkhoff blijven aanbellen bij burgemeesters, maar die zijn wel kritischer sinds het duw- en trekwerk in Oranje. Zeker omdat de staatssecretaris daar zijn belofte schond dat het in het minuscule Drentse dorpje bij de opvang van 700 vluchtelingen zou blijven en de komst van nog eens 700 asielzoekers aankondigde.

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten brengt zo'n aanwijzing ‘zonder overleg' het draagvlak aan het wankelen. „Dat zet de verhoudingen tussen overheden onder druk”, klonk het afgemeten.

Overval

Ook in de Tweede Kamer verandert de toon. PvdA-leider Diederik Samsom spreekt van een ‘overval'. „Dit moet zo niet nog eens.” CDA-leider Sybrand Buma vreest dat Dijkhoff straks onbetrouwbaar wordt geacht. „Geen gemeente wil nog een opvangplek op die manier.” De staatssecretaris ziet dat ook. „Maar ik kan niet anders doen dan blijven uitleggen hoezeer opvang nodig is.”

Dat moet beter, anders verkruimelt het draagvlak, denkt hoogleraar migratie Han Entzinger. „In Oranje ging dat niet goed. De mensen zaten al in de bus op weg naar het dorp terwijl de inwoners halsoverkop op de hoogte werden gesteld.” Entzinger blijft er wel bij dat de tegenstand tegen asielzoekers al heel lang constant is. Ongeveer een derde is kritisch. De ‘schreeuwers' bepalen nu het debat te veel, denkt hij. „Er worden veel feitelijke onjuistheden verspreid en humanitair ingestelde Nederlanders hoor je niet meer. Die worden afgebekt.”

Centra

Dijkhoff vestigt zijn hoop op doorstroming vanuit de asielzoekerscentra. Daar zitten nog altijd 13.000 asielzoekers die al een vergunning hebben te wachten op een huis dat op de krappe woningmarkt niet vrijkomt. De staatssecretaris belooft de gemeenten geld en hulp als zij die ‘statushouders' een woning geven, want dan kunnen de nieuwe vluchtelingen in de azc's terecht. Dat scheelt een hoop onrust met noodopvangcentra.

Probleem is wel dat Dijkhoff met die uitweg hulp nodig heeft van coalitiepartner PvdA. En die verschilt hopeloos van mening met de VVD over hoe de woningmarkt vlotgetrokken moet worden, zoals de twee partijen op asielbeleid elkaar toch al weinig vinden.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee