Bovens speelt hoog spel

Sinds deze maand verblijven 2000 vluchtelingen op de noodopvanglocatie Heumensoord bij Nijmegen. Gouverneur Theo Bovens ziet dergelijke mega-opvangoorden niet zitten.

Sinds deze maand verblijven 2000 vluchtelingen op de noodopvanglocatie Heumensoord bij Nijmegen. Gouverneur Theo Bovens ziet dergelijke mega-opvangoorden niet zitten.© ANP

De vraag uit Den Haag waar in Limburg een grote opvanglocatie gerealiseerd zou kunnen worden, schoof hij resoluut terzijde. Gouverneur Theo Bovens richt zich louter op kleinschalige noodopvang, waarmee hij een duidelijk politiek risico neemt.

rvandenbooren

door Peter Kamps

Het zijn drukke en spannende dagen voor gouverneur Theo Bovens. Hij moet als commissaris van de Koning in Limburg vol aan de bak, nu staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asielzaken, VVD) hem opdracht heeft gegeven op korte termijn een opvanglocatie te zoeken voor 2000 tot 2500 vluchtelingen in de provincie.

Een eervolle, maar ook riskante opdracht, omdat Bovens daarin de lijn van Dijkhoff - een mega-opvangoord à la Heumensoord in Nijmegen - niet wil volgen. De eerste burger van Limburg geeft de voorkeur aan kleinschalige opvang, verspreid over zo'n twintig opvanglocaties in de hele provincie.

Daar heeft Bovens meerdere redenen voor. De meest eenvoudige is wel dat er volgens hem in de hele provincie niet één plek te vinden is die geschikt is om snel onderdak te bieden aan duizenden vluchtelingen in tenten of paviljoens. Of dat echt zo is, weten we niet. We moeten Bovens op zijn woord geloven.

Niet humaan

Hij heeft dat kennelijk nagetrokken, onder meer bij de 33 Limburge gemeenten. De uitkomst komt Bovens hoe dan ook goed uit. Hij voelt niets voor grote tentenkampen op pakweg het Floriadeterrein in Venlo of Megaland in Landgraaf. Dat is weinig humaan en ook een grote belasting voor de directe omgeving. Het liefst wil Bovens dat elke Limburgse gemeente naar vermogen een bijdrage levert aan de beheersing en oplossing van het vluchtelingenvraagstuk. Solidariteit in de praktijk, zullen we maar zeggen. Gedeelde smart is halve smart, kun je ook zeggen.

Rammelen

De vraag is alleen of hij die ruimte van Dijkhoff en het COA krijgt. De vluchtelingen staan te rammelen aan onze poort. Snelheid is geboden, maar ook efficiency. Grootschalige opvang is goedkoper dan kleinschalige opvang, heet het. Een opvatting waar wel op af te dingen valt, omdat gebrek aan draagvlak uiteindelijk ook geld kost. Bovens speelt daarmee dus hoog spel. Als Dijkhoff zijn aanpak terzijde schuift, verliest hij niet alleen een slag, maar boet hij ook aan bestuurlijk aanzien in. Vandaar dat Bovens in deze kwestie steun heeft gezocht en gevonden in onder meer Brabant. Ook deze provincie voelt niets voor het dictaat van Dijkhoff.

Beide commissarissen van de Koning trekken in dit dossier dan ook gezamenlijk op. Het is logisch dat de coalitie daarmee aan kracht wint. Het is ook geen toeval dat juist Brabant en Limburg in de vluchtelingendiscussie een eigen toon aanslaan. Een toon die mede bepaald wordt door de bestuurlijke verhoudingen in Zuid-Nederland.

Provincies

Anders dan in Noord- en Zuid-Holland en Utrecht, doet de provincie er als bestuurslaag toe in Limburg en Brabant. In Noord- en Zuid-Holland en Utrecht maken grote steden als Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht de dienst uit. De provincies worden er niet serieus genomen. In Brabant en Limburg is juist het tegenovergestelde het geval. Door het ontbreken van echt grote steden, vormen de provinciebesturen een onmisbare schakel tussen het lokale bestuur en de rijksoverheid. Die regiefunctie speelt Bovens in het vluchtelingendossier tot op heden met verve. Hij heeft samen met de Limburgse gemeenten een taskforce in het leven geroepen die de vluchtelingenopvang in de provincie in goede banen moet leiden. Samen uit, samen thuis is daarbij het motto.

Loyaal

Bovens weet dat zijn opzet alleen kan slagen als de 33 Limburgse gemeentebesturen loyaal meewerken aan zijn plan. Het omgekeerde geldt ook voor die gemeentes. Om te voorkomen dat enkele gemeenten worden opgezadeld met het probleem, is het van belang dat iedereen naar vermogen meewerkt, houdt Bovens het Limburgse burgemeesterskorps voor.

Aan de beschikbaarheid van kleinschalige locaties zal het ook niet liggen. Alle betrokken partijen - met uitzondering van de rijksoverheid - hebben min of meer belang bij die spreiding. Her en der in de provincie liggen genoeg vakantieparken, scholen, kloosters, kantoorgebouwen, fabrieken en zelfs kerken leeg om snel voor opvang van vluchtelingen in gereedheid gebracht te worden. Natuurlijk spelen humane overwegingen daarbij een rol, maar ook zakelijke argumenten. Leegstand kost geld, opvang genereert geld.

Bovens kan ook de hoofdrol spelen in het vluchtelingendossier, omdat hij als gouverneur specifieke bevoegdheden heeft in crisissituaties als deze. Hij hoeft voor zijn optreden in de vluchtelingencrisis geen directe politieke verantwoording af te leggen aan Provinciale Staten, maar moet rapporten aan de rijksoverheid.

Riskant

Dijkhoff is populair gezegd zowel zijn opdrachtgever als baas en broodheer tegelijk. Dat maakt Bovens' positie aan de ene kant sterk, maar aan de andere kant ook riskant. Hij wordt geacht de regering ter plekke te adviseren, maar moet regeringsopdrachten loyaal uitvoeren. Als puntje bij paaltje komt, moet hij dansen naar de pijpen van Den Haag, ook al is hij het er niet mee eens. De komende tijd zal blijken welke Bovens we te zien krijgen: de man die voldoende tegenmacht weet te organiseren om Den Haag te dwingen tot kleinschalige opvang in Limburg, of de overheidsdienaar die alsnog moet buigen voor een Haags dictaat.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee