DSM-ramp: kan het opnieuw gebeuren?

Print
DSM-ramp: kan het opnieuw gebeuren?

Afbeelding: MGL

De DSM-ramp veertig jaar na dato. De enorme klap van toen dreunt nog steeds na. Gevoelens van onveiligheid zijn in de omgeving nooit helemaal verdwenen. Ook al voldoet de petrochemische installatie, nu eigendom van Sabic, aan de hoogste veiligheidsstandaarden.

Het is een immens buizen- en leidingenstelsel met dertien reusachtige ovens en enkele fakkels, dat als een vulkaan op het Industrial Park van Chemelot in Geleen staat. Een terrein met een prominente plek voor de twee naftakrakers Olefins 3 en 4. Bewoners van de wijken Krawinkel en Lindenheuvel leven al decennia onder de rook van dit indrukwekkende complex, waar dagelijks vele duizenden kilo's nafta worden gekraakt. 


Veel ouderen herinneren zich nog goed dat exact 40 jaar geleden naftakraker NAK 2 explodeerde. Kan zo'n catastrofe zich in de 21ste eeuw herhalen? Het is een vraag die Sjef Jongen, de huidige plantmanager, onmogelijk kan beantwoorden. Je hebt als gemeenschap een bepaald risico te accepteren, want honderd procent veiligheid is nooit te garanderen. „Met de huidige stand van de techniek en alle technologische hulpmiddelen zijn we wel in staat om de impact van storingen te verkleinen. Naftakrakers worden steeds slimmer.”
Jongen verwijst daarbij naar tal van moderne veiligheidssystemen, die in de loop der jaren in de installatie zijn geïmplementeerd. Bedoeld om te monitoren en om onheil af te wenden. „Sensoren, mechanische beveiligingen en overdrukventielen, die bijvoorbeeld moeten voorkomen dat temperaturen te hoog oplopen. Veiligheid heeft hier overal en altijd topprioriteit. We willen graag geld verdienen, maar het waarborgen van de veiligheid staat bij elke beslissing op één.”
Protocol
De protocollen op de chemiesite zijn strikt. Petrochemische installaties zijn uiterst complex en zeer kostbaar. „Een naftakraker vertegenwoordigt een waarde van 1,5 miljard euro”, vertelt Sjef Jongen. „Die moet onder extreme omstandigheden werken. Bij hoge druk, met explosieve en brandbare stoffen en onder temperaturen die variëren van plus 1000 graden Celsius tot min 165 graden Celsius.”
Met storingsanalyses op de systemen, testen op worst-case-scenario's moet de veiligheid continu worden gewaarborgd. Al die testen worden bovendien getoetst door experts van de overheid. „De kans dat je buiten de poort een ongeluk krijgt, is vele malen groter dan in de buurt van de installatie.”
Toch kan hij zich de huiver, de twijfel over veiligheid bij omwonenden goed voorstellen. Maar die wordt volgens hem vooral gevoed door onwetendheid. „Het is zaak dat we voortdurend communiceren met de omgeving; mensen hier ook rondleiden. Opdat ze zien en horen wat we op het gebied van veiligheid doen. Zo proberen wij die onrust weg te nemen. Vaak met succes. Uiteindelijk worden zij onze beste ambassadeurs.”


Jongen zegt dat ‘krakerskennis' wordt gedeeld met collega's van Basf, Ineos, BP en Total. Ervaringen met incidenten ook. Groot en klein. „Opdat iedereen ervan kan leren; draaiboeken worden bijgesteld. Dat gebeurt heel open-minded.”
Op Chemelot wordt gehamerd op openheid. „Fouten maken is geen schande. Je hebt ze nodig om ervan te kunnen leren. Zorgvuldigheid en kwaliteit gaan boven snelheid. Medewerkers worden constant getraind en bijgeschoold. Discipline, daar gaat het om. Alle werkzaamheden worden goed voorbereid. Meestal wordt gehandeld via het zogeheten vier-ogen-principe. Twee mensen per klus. Voordat ze beginnen, werken ze net zoals piloten in de cockpit voor een vlucht, eerst een checklist af. Het is een discipline en cultuur die je met elkaar ontwikkelt. En gaat iemand toch ergens onbewust in de fout, dan is er altijd nog een veelvoud aan sensoren dat dan ingrijpt.”

De naftakraker Olefins 3 stamt uit 1979. „Alle onderdelen hebben we al een of meerdere keren in handen gehad. Met het voortschrijden van de tijd is bovendien de techniek geëvolueerd. Elk jaar besteden wij 10 miljoen euro aan regulier onderhoud en daarbovenop nog eens zo'n 15 miljoen euro aan het verbeteren van de prestatie (energiebesparing, milieumaatregelen) én de veiligheid. Jaar op jaar. En eens in de zes jaar volgt groot onderhoud.” De kritische fase is de opstartfase van de kraker. Als alle leidingen, lassen, bouten zich moeten bewijzen onder hoge druk en bij extreme temperaturen. „Het is niet voor niets waarom we daar dagen de tijd voor nemen en eerst alles uitputtend testen en controleren.”
Volgens de norm zou een gasuitbraak eens in de 100.000 jaar kunnen plaatsvinden. Wanneer in die tijdspanne, dat is de vraag. De grote brand bij Chemiepack in Moerdijk (2011) en de brand en explosie in een lege benzeenreactor van Shell Moerdijk (2014) maken duidelijk dat men zich blijvend moet voorbereiden op een crisis en moet blijven investeren in veiligheid. Want rampen houden zich niet aan protocollen. Honderd procent veiligheid is nooit te garanderen.

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →