Juf, doet u ook aan seks?

Print
Juf, doet u ook aan seks?

Afbeelding: Illustratie Cécile Graat/Freeimages

Reken- of taalles geven gaat prima in het basisonderwijs. Maar les over seks en relaties? Dat is andere koek. „Moet ik piemel zeggen? Dat vind ik helemaal geen fijn woord.”

Stel je voor: je bent juf, staat voor de klas en zegt dat jullie het nu gaan hebben over seks en relaties. Even is het stil. Dan ligt de klas dubbel van het lachen en roepen de durfals wat vieze woorden. Waarna iemand zegt: „Juf, doet u ook aan seks?”  

Daar sta je dan. Je voelt het schaamrood opkomen en krijgt het warm.Wat moet je zeggen? „Vertel dat je daar niet met de kinderen over praat. Dat dat privé is en geen onderdeel van de les”, reageert Rik Boesten van GGD Limburg- Zuid op dit fictieve voorbeeld. 
 
Een zucht van verlichting lijkt door het lerarenteam van basisschool 't Kirkeveldsje in Schimmert te gaan. Deze school is het voorbeeld van onderwijsinstellingen in onze provincie die meer aan voorlichting willen doen. „Je hoeft niet overal antwoord op te geven. Daarmee geef je een grens aan: tot hier en niet verder. Dat moeten de kinderen zelf ook leren. Grenzen stellen.Wat vind ik fijn en wat doe ik wel en wat niet?” verduidelijkt Boesten, die trainer van het programma Sekswijzer is. 
Gezondheid
Sinds 2012 is seksuele gezondheid een verplicht onderdeel in het basis- en voortgezet onderwijs. Vaak maken scholen er zich vanaf door te wijzen op de biologie- methode in groep 8 waar het vanzelf aan bod komt. Maar dat is niet wat de wetgever beoogt. Respectvol omgaan met elkaar, relaties, grooming en sexting bespreken en kinderen weerbaar maken. Leren om ‘nee' te zeggen. Leren om ‘homo' niet als scheldwoord te gebruiken. 
Het is hard nodig, vindt de GGD, want in het zuiden is het slecht gesteld met de seksuele gezondheid van de jongeren. Ze gebruiken minder vaak een condoom, lopen meer risico op het krijgen van geslachtsziekten (soa's) en krijgen meer dan gemiddeld te maken met enige vorm van seksueel geweld. 
Meer voorlichting is dus geen overbodige luxe. Met succes heeft de GGD in Zuid-Limburg geld opgehaald bij de gemeenten om leraren te trainen.
Vraagtekens
Ook die van groep 1 en 2. Daar liggen voor de leerkrachten van 't Kirkeveldsje wel wat vraagtekens. „Ik weet nu al wat de ouders zeggen: jullie gaan mijn kinderen nieuwsgierig maken! Jullie gaan met kinderen over seks praten. Dat doe ik zelf wel!” zegt een van de juffen. De oplossing is simpel: hou een ouderavond voordat je met de lessen begint. Vertel precies wat er bij de kleuters, bij groep 3/4, 5/6 en 7/8 aan bod komt. 
Anita Heiligers, directeur van de school, had het lespakket voor alle groepen al in huis, maar de leerkrachten wisten niet hoe te beginnen. Vandaar dat ze deze middag de training Sekswijzer van de GGD krijgen. 
Aan de hand van een powerpointpresentatie, voorbeelden en eigen ervaringen praten de meesters en juffen over dit onderwerp. „Wat moet je doen als een meisje of jongen steeds met zijn of haar hand in de broek zit?” zo luidt een van de vragen. „Niet afkeuren”, antwoordt Boesten. „Leg uit dat je begrijpt dat het een fijn gevoel geeft, maar dat ze dit thuis op hun eigen kamertje moeten doen. Niet in de klas.” 
Ontwikkeling
Volgens de GGD-trainers is het van wezenlijk belang om ook iets van de seksuele ontwikkeling van kinderen in diverse leeftijdsfasen af te weten. Doktertje spelen en elkaars geslachtsdelen bekijken, is helemaal niet erg als je kleuter bent. Dat is pure nieuwsgierigheid. Het heeft voor kleine kinderen geen enkele seksuele lading. Het is anders als dit soort dingen in groep acht gebeurt. 
Dan moet een docent er ook anders op reageren. Hoe? Dat staat in de lespakketten van de GGD, die ook werkt aan een draaiboek voor scholen in heel Limburg. Een handleiding voor seksueel grensoverschrijdend gedrag. 
Ondanks al het materiaal, kan het voor leerkrachten toch heel moeilijk zijn om over knuffelen, zoenen, seks en homo's te praten.
Niet iedereen voelt zich even vrij. „Moet ik het over een piemel hebben? Dat vind ik geen fijn woord”, zegt een van de juffen. „Helemaal niet erg. Gebruik dan een woord dat jij wel fijn vindt. Plasser bijvoorbeeld”, geeft GGD'er Boesten aan. „Als je het onderwerp bespreekbaar maakt, stellen kinderen vragen, want ze voelen zich veilig. Als leerkracht krijg je de kans de goede informatie te geven. Om ze nú al te leren ‘nee' te zeggen als ze iets niet willen. Zodat ze op de middelbare school meer kennis hebben en weerbaarder zijn. 
Want als je het onderwerp niet aanroert en verzwijgt, gaan ze zelf op zoek. Op internet bijvoorbeeld. Dan denken ze dat wat ze daar zien normaal is.” 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →