Klokkenluider aan de grond

Print
Klokkenluider aan de grond

Afbeelding: MGL

Qua lengte was Inussa Sanha (36) een van de kleinste betontimmerlieden die bouwden aan de A2-tunnel in Maastricht. Qua lef was hij een van de grootste.

Twee jaar geleden deed hij namens ongeveer acht Portugezen het woord omdat hij van alle Portugezen het beste Engels sprak. De mannen wilden weten waarom hun werkgever, het Ierse Atlanco Rimec, 1000 euro per maand mocht inhouden op hun salaris. In ruil daarvoor moesten ze met vier man een kleine woning delen die zou worden gesloopt.

Twee jaar later oordeelt de rechtbank in Utrecht dat de Portugezen die vraag terecht stelden. Rimec heeft Portugese en Poolse werknemers voor 4 miljoen euro benadeeld. Maar voor Inussa Sanha baat dat niet meer.

De Portugees zit financieel volledig aan de grond. Terwijl zijn collega's uitwaaieren over heel West-Europa, heeft Sanha al twee jaar geen arbeidscontract meer kunnen krijgen. „Ik sta op een zwarte lijst”, weet Sanha. „Samen met een andere collega die hier aan de tunnel in Maastricht heeft gewerkt. Bedrijven ruilen de gegevens op die zwarte lijst uit. Iedereen die ik ken, heeft binnen een tot twee maanden nieuw werk, Maar hij en ik niet. Eerst zijn de internationale uitzendbureaus heel enthousiast, ze vragen mijn ID-nummer en daarna krijg ik steevast een telefoontje dat ik ben afgewezen omdat er geen werk voor me is. Maar anderen krijgen wel een baan.”

„Rimec stopped my life”, gaat Sanha verder. „Ik hoop dat eigenaar Michael O'Shea zich nog in dit leven daarvoor moet verantwoorden. Hij heeft veel mensenlevens verwoest.”

Verhuisd
Het kantoor van Rimec in Lissabon is door de negatieve berichten gesloten. „De mensen van Rimec in Lissabon zijn verhuisd”, zegt Sanha. „Ze zitten nu op een andere plek. Dezelfde mensen op dezelfde meubels als voorheen. Alleen onder een andere naam: Oradeo.”

Sanha, zijn vrouw en zoon leven op dit moment van giften van vrienden. Omdat er onduidelijkheden zijn tussen de Nederlandse en de Portugese belastingdienst, krijgt hij geen uitkering. Sanha trekt een map open met Nederlandse belastingformulieren. Het is een chaos. „Ik heb sinds 2008 gewerkt via Atlanco in Nederland. In Amsterdam, aan de metro. Maar volgens de Portugese belastingdienst is dat niet zo. Zes jaar heb ik hier gewerkt om mijn toekomst op te bouwen. Het was alleen maar werken, werken en nog eens werken. En nu ben ik alles kwijt. Alleen maar omdat ik heb gevraagd waarom ik duizend euro per maand moest betalen.”

Misstand
De vraag van Sanha en zijn collega's legde een grote sociale misstand bloot. In Nederland en in heel West-Europa worden werkers uit lagelonenlanden uitgebuit door bedrijven als Atlanco Rimec. De bedrijven negeren cao's en leggen hun mensen enorme kosten op. De affaire in de A2-tunnel zorgde er wel voor dat PvdA-minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) versnelt nieuwe wetgeving invoerde.
Met een klokkenluider loopt het bijna altijd slecht af. Zo ook met Sanha. „Spijt? Wat denk je? Mijn vraag was helemaal terecht: waarom wordt duizend euro ingehouden op mijn loon? Maar met de kennis van nu, zou ik hem niet meer stellen.”

Ticket
Omdat het in Portugal niet lukt werk te vinden, is Sanha weer naar Maastricht gekomen. Een vriend gaf hem een Ryanair-ticket. „Toen ik gisteren de tunnel weer zag, kreeg ik tranen in mijn ogen. Hier zaten mijn vrienden, hier was ik gelukkig. Maastricht is het niet schuld.”
Sanha is vandaag de hele dag naar uitzendbureaus geweest, op zoek naar werk. „Ik wil alles doen: buiten werken, afwassen. Het maakt me niet uit, zolang ik mijn leven maar weer terug op de rit kan krijgen. Dan kan ik iedereen weer laten zien dat ik voor mijn vrouw en zoon kan zorgen.”
Met geld voor een ticket op zak stapt hij even later op de trein. Terug naar die ene kamer in Lissabon waar ze met z'n drieën een bed delen. 


2012
24 mei Atlanco Rimec sluit contract voor werk aan de A2 tunnel.
1 juni Portugezen en Polen van Atlanco Rimec beginnen met het werk aan de tunnel. 
 

2013
7 september Tipgever meldt deze krant dat werkers bijna 1000 euro per maand huur betalen voor een kamer.
5 oktober Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad onthullen uitbuiting van werkers. Avenue2 (consortium achter het tunnelproject) onderzoekt loonstrookjes maar 'ziet niets vreemds'.
7 oktober Opdrachtgevende overheden schakelen onderzoekscommissie in.
5 november Conclusies commissie worden uitgesteld onder druk.
22 november Commissie oordeelt: 'Geen uitbuiting'. Wel te hoge inhoudingen en cao niet nageleefd. Rimec moet terugbetalen.
23 november Inussa Sanha poseert op foto in kranten.
20 december Halfjaarcontracten Portugezen lopen af. 
2014
6 januari Bijna alle Portugezen keren terug bij A2. 
Extra Portugezen nodig. 
Alleen voor Sanha en andere klokkenluiders is geen werk meer.
8 februari Rimec weigert te betalen. Avenue2 betaalt Portugezen minder dan de helft inhoudingen terug.
1 mei Rimec start rechtszaak wegens smaad tegen FNV en cao-toezichthouder TBB. 
2015
7 januari Sanha jaar zonder werk. 
Kantoor Rimec in Lissabon verhuist en krijgt nieuwe naam: Oradeo.
12 februari Rimec verandert naam in Mecra.
18 maart Tussenvonnis rechter Utrecht: Rimec fout op alle fronten en moet miljoenen terugbetalen. 
Rechter eist voorschot. Rimec negeert vonnis. 
22 juli Rechtbank Utrecht veroordeelt Rimec opnieuw. Rimec moet voor Portugezen en Polen 4 miljoen nabetalen. 
Rimec negeert vonnis.
9 september Advocaat Rimec zegt dat bedrijf in hoger beroep is gegaan. 
Er is nog steeds niets betaald.