Zwarte gaten van Parkstad

Print
Zwarte gaten van Parkstad

Zicht op een deel van Parkstad vanaf de Wilhelminaberg. Afbeelding: Luc Lodder

Jarenlang pompte de provincie Limburg honderden miljoenen in versterking van de economie, nu zijn er voor het eerst ook tientallen miljoenen uitgetrokken voor sociaal beleid. Dat moet vooral in de Parkstad een einde maken aan de diepe welvaart- en welzijnskloof tussen kansrijken en kansarmen.


Eerst even het goede nieuws. In meer dan de helft van de Parkstad gaat het goed. Opleidingsniveau en arbeidsdeelname liggen er zelfs boven het landelijk gemiddelde. Van sociale ontwrichting is in deze Parkstadwijken en -dorpen geen sprake. Dan nu het slechte nieuws. Er is ook een Parkstad die het spiegelbeeld vormt van die voorbeeldige regio. Het gaat om wijken waar de werkloosheid onder de bewoners omvangrijk en hardnekkig is en het opleidingsniveau laag is. 

Niet toevallig loopt de lijn die deze twee werelden scheidt tussen het sterk verstedelijkte deel van de Parkstad en het landelijke gebied. 
Voerendaal, Nuth, Simpelveld en Onderbanken zijn oases van welvaart en welzijn, dertien wijken in Brunssum, Heerlen, Landgraaf en Kerkrade zijn daartegen brandhaarden van hardnekkige sociale achterstand. 

Niet alles in de Parkstad is dus zwart, er is ook een witte Parkstad

Zo vreemd is dat ook niet, merken onderzoekers van het bureau Ecorys op, dat op verzoek van de provincie onderzoek heeft gedaan naar de sociale situatie in de Parkstad. Gebieden met een beter opgeleide bevolking doen het economisch altijd beter dan sociaal zwakke wijken. Dat lijkt op een open deur intrappen, en dat is het misschien ook wel. Maar tegelijk maakt deze conclusie wel een einde aan de wijdverbreide mythe dat de hele Parkstad een tranendal is waarvoor elke redding te laat komt. Minstens de helft van het gebied doorstaat de vergelijking met doorsnee Nederland glanzend. Niet alles in de Parkstad is dus zwart, er is ook een witte Parkstad. Dat biedt de kans om meer focus aan te brengen in de strijd tegen de zwarte gaten van Parkstad. Dus niet met hagel in het wilde weg schieten, maar met heel gericht geweervuur, om het in militaire termen te zeggen. 

De sociale kwestie van Parkstad is weer actueel, omdat het dit jaar vijftig jaar geleden is dat de mijnsluitingen werden aangekondigd. Mijnsluitingen die allerwegen worden gezien als dé oorzaak voor het sociaal- economische moeras waarin de Parkstad is beland. Dat de streek die mentale kaalslag een halve eeuw later nog altijd niet te boven is gekomen, laat de politiek niet met rust. 
Zonder sociale genezing geen herstel van het maatschappelijk weefsel, maar ook geen geloof in de helende helende kracht van de politiek. Er staat dus nogal wat op het spel sinds de nieuwe coalitie in het Limburgse provinciehuis begin dit jaar een sociale agenda aankondigde. Een agenda die vele duizenden kansarmen in Limburgse probleemwijken aan werk moet helpen om ze uit hun maatschappelijk isolement te bevrijden. De focus komt daarbij op de Parkstad te liggen, omdat deze het onbetwiste epicentrum vormt van sociale ongelijkheid en armoede in Limburg. 

Gezien de omvang en hardnekkigheid van het probleem is het logisch dat de verantwoordelijke gedeputeerden, Marleen van Rijnsbergen (SP) en Ger Koopmans (CDA), eerst de situatie nog een keer goed in ogenschouw wilden nemen, alvorens met miljoenen te gaan gooien. Vandaar dat Ecorys als een soort verkenner vooruit gestuurd is. De eerste opdracht: zoek uit of de bestuurlijke versnippering in de Parkstad een daadkrachtige aanpak van de problemen in de weg staat. Ja en nee, leert de studie. In het verre verleden zeker, in het jongere verleden ook nog wel, maar vandaag de dag veel minder. Met dank aan de tijdgeest en een andere generatie bestuurders, zegt burgemeester Ralf Krewinkel van Heerlen. Minder eigengereid, meer pragmatisch. 

Nu het Jaar van de Mijnen bijna voorbij is, moet iedereen aan de bak

De inhoud staat steeds meer voorop, niet de structuur. Dreigen met een herindeling is niet meer nodig, vindt ook Koopmans. Daarmee jaag je alleen maar iedereen in de gordijnen en dat is wel het laatste dat de Parkstad in deze moeilijke situatie kan gebruiken. Een kwestie van levenservaring, lacht hij. Ook Van Rijnsbergen benadrukt dat niet de fout gemaakt moet worden het wiel opnieuw uit te vinden. Er gaan ook dingen in de Parkstad goed, het is vooral zaak de versnippering tegen te gaan en samen te werken. Koopmans vindt wel dat de mijnsluitingen niet langer meer als excuus gebruikt moeten worden voor alle misère. Nu het Jaar van de Mijnen bijna voorbij is, moet iedereen aan de bak. De bevolking moet meedoen, het mag geen bestuurlijk verhaal blijven. 

Enkele duizenden inwoners moet eindelijk perspectief krijgen op een beter bestaan. Dat klinkt IBA-curator Jo Coenen als muziek in de oren. Dit initiatief beoogt juist tot 2020 van onderop - en met chirurgische precisie - de sociale problemen in veel Parkstadwijken aan te pakken. Waarom ook niet, vindt hij, niet alle heil hoeft uit het stadhuis of provinciehuis te komen. Zijdeling is dat natuurlijk wel het geval, al was het alleen maar omdat die IBA rechtstreeks dertig miljoen subsidie van de provincie krijgt om het verminkte sociale weefsel in de regio te herstellen. 

Daarbij blijft het niet. Er gaan ook uit andere potten nog de nodige miljoenen naar de streek, denk alleen al aan het toerisme. Jazeker, Parkstad is inmiddels de snelst groeiende toeristische regio van Nederland, jubelt Koopmans. Met dank aan tal van projecten, zoals Snowworld en GaiaZOO. En op de rol staat nog NatureWonder World, een megagroot themapark dat gepland is in Brunssum. Door persoonlijke interventie van verantwoordelijk gedeputeerde Eric Geurts (PvdA) heeft dit plan - goed voor tweeduizend banen voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt - ook een plekje gekregen in de eindversie van de nota, verklapt Koopmans. Alles is nu eenmaal politiek, zullen we maar zeggen. 

Dat geldt trouwens ook voor een aanbeveling van Ecorys die niet terecht is gekomen in het slotakkoord. De suggestie om een zogeheten socio-economic development board op te richten op Parkstad-niveau. Dat idee is door wethouder Martin de Beer (VVD, Heerlen) vakkundig de kop ingedrukt. Deze bestuurder bezwijkt als eerstverantwoordelijke wethouder voor onder meer regionaal arbeidsmarktbeleid al onder alle intergemeentelijk overleggen die in Parkstad zijn opgetuigd. 

Minder is zoveel beter, roept hij sindsdien steevast, niet alleen uit fysiek lijfsbehoud, maar ook om er de vaart in te houden. 
Terecht.Want de Parkstad heeft geen behoefte aan nog meer woorden, maar aan concrete daden die eindelijk voor brood op de tafel en zingeving in al die ontwrichte huishoudens zorgen. 

 

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje