‘Schat, John Lennon wil je wat vragen’

Print
‘Schat, John Lennon wil je wat vragen’

De verzameling van Fenno Werkman ligt opgeslagen in een loods waarin alleen hij de weg weet. Afbeelding: Frank Jansen

De collectie films en video’s met popmuziek van Fenno Werkman ligt opgeslagen in een suffe loods. Matthijs van Nieuwkerk maakt er op tv goede sier mee in Top 2000 A GoGo.


Na de vraag of hij niet eigenlijk knettergek is, geeft hij het eerlijk toe: „Ja, dat is zo. Als iemand belt en zegt: ‘ik heb iets in huis wat jij wilt hebben’, dan breekt het zweet me uit. Dan ga ik er naartoe en maak een deal. En omdat steeds meer mensen mij kennen, gaat steeds vaker de telefoon. De loods hier is al lang niet meer groot genoeg. Gelukkig heb ik in Londen een nog veel grotere opslagruimte, want het gaat maar door.” 

Fenno Werkman (59) kan het niet laten: muziek verzamelen. Niet de muziek die iedereen overal kan bestellen, maar zeldzame concertregistraties, spontaan gefilmde sessies in de studio en opnamen van popliedjes in andere arrangementen dan waarin ze later bekend zijn geworden. Dat begon als een leuke hobby, meer dan veertig jaar geleden. Inmiddels verdientWerkman een goed belegde boterham met zijn verzameling van naar schatting anderhalf miljoen muziekfilms en nog eens 300.000 videobanden. 

Want er is bij televisiestations wereldwijd vraag naar oude opnamen die niet eerder zijn vertoond. Zeker aan het einde van het jaar, traditioneel een tijd van veel achteromkijken.
In een met onwaarschijnlijk veel filmblikken gevulde opslagruimte begint hij over Imagine, van John Lennon. En hoe mooi het is dat dit nummer uit 1971 de nieuwe nummer 1 is in de Top 2000, waarmee Werkman het deze dagen druk heeft. Het houdt verband met een werkbezoek vorig jaar aan Oekraïne. Het was een dag nadat de MH17 was neergestort. „Ik reed er naartoe en toen ik bij dat veld aankwam, stond daar een Oekraïner te zingen. Imagine, in het Russisch. Nou, dan schiet je wel vol.” 

Als kind verzamelde hij speldjes. En sigarenbandjes. En plaatjes bij de zeep

Als kind verzamelde hij speldjes. En sigarenbandjes. En plaatjes bij de zeep. „Toen ik een jaar of tien was, ontdekte ik de muziek. Wat wil je: ik kom uit Den Haag. Je werd hier vijftig jaar geleden gek gemaakt met goede muziek. Ik werd aangestoken door mijn oudere zus en door buurjongens die in bandjes zaten. En op de radio hoorde ik muziek uit Engeland. Stop Stop Stop, van The Hollies. Mijn allereerste single.” 

Al snel ontdekt hij ook The Beatles. Als de band uit elkaar valt en Paul McCartney met zijn nieuwe groep Wings naar Nederland komt, meldt hij zich op zijn zestiende bij het Haags Congresgebouw als fotograaf. Waarom ook niet: in De Vliegermolen in Voorburg had hij ook al eens foto’s van Focus en Golden Earring gemaakt. Werkman klopte de volgende ochtend op de tourbus van Wings, om twee tellen later met de ontbijtende bandleden zijn foto’s te bekijken. „Ineens hoorde ik bij de entourage. Mijn voordeel was dat de crew uit niet meer dan tien leden bestond. Als ik later tijdens de tour in Europa en Amerika langskwam, wisten ze wie ik was.” 

Zo kon de jonge Werkman unieke opnamen achter de schermen maken. Maar daar was het hem niet om te doen, het ging hem om de muziek. „Ik heb amper foto’s verkocht. Ik ruilde ze liever voor zeldzame concertopnamen.”

Van de ene ex-Beatle kwam de andere ex-Beatle

Van het een kwam het ander. In zijn geval ook: van de ene ex-Beatle kwam de andere ex-Beatle. Ergens in 1979 ging in Voorburg de telefoon. Zijn vrouw nam op: ‘Schat, John Lennon wil je wat vragen’. Werkman: „Lennon had gehoord dat er in Nederland een dwaas rondliep die veel beeldmateriaal had van The Beatles.” 

Of hij na afloop van dat telefoontje nog even nagloeide van de opwinding, weet hij niet meer; hij was al wat gewend inmiddels. Bill Wyman, bassist in de gloriejaren van The Rolling Stones, was bij hem over de vloer geweest en ook de jongens van Pink Floyd kwamen tijdens een Europese tournee zijn archieven doorvlooien. 

In een loods waarin alleen Werkman de weg weet, loopt hij blind naar een afgelegen stellingkast met een paar filmblikken waarop met viltstift ‘April Fools’ staat gekrast. Blijkt om een nooit uitgebrachte live- cd van de symfonische rockband te gaan. Natuurlijk wist hij van tevoren niet dat zijn verzamelwoede in een nu uiterst waardevolle collectie zou resulteren.

„Vooral met die films heb ik de tijd mee gehad”, zegt hij. „Video was in opkomst en toen had ineens niemand meer belangstelling voor film. Die blikken lagen in kelders van de grote studio’s onder te stoffen. Je wil niet weten wat ik daar allemaal heb weggehaald.” Hoe?Werkman heeft iets ontwapenends en dat weet hij ook dondersgoed. „Als kind wist ik de chauffeur al zo gek te krijgen dat ik gratis mee kon rijden. Die dacht: dat arme kind weet nog niet hoe het werkt. Die houding kwam me van pas toen ik later films wilde lospeuteren. 
Ik geef mensen kennelijk het gevoel dat ze me een beetje moeten helpen, omdat het anders niks wordt met mij.”