Bij elke sirene denk je: jezus alweer?

Print
Bij elke sirene denk je: jezus alweer?

Joep Bertrams en echtgenote Aldje (rechts op foto) Afbeelding: Jean-Pierre Jans

Exact een jaar geleden werden op de Parijse redactie van het satirische tijdschrift Charlie Hebdo twaalf mensen doodgeschoten. Cartoonist Joep Bertrams (‘46, Roermond) blikt samen met eega Aldje terug. Zij was in Parijs op zwarte vrijdag 13 november 2015.

De loeiende sirene als boodschapper van slecht nieuws. Weer een gewonde. Of erger nog: een dode. De hele nacht door klonken in het Parijse appartement van Joep (69) en Aldje (68) Bertrams sirenes op die verschrikkelijke vrijdag de 13e november 2015. Het echtpaar Bertrams deelt - samen met vrienden - al vijftien jaar een woning in het 11e arrondissement. Op steenworp afstand van de plek waar een van de terroristen zichzelf opblies op het terras van café Comptoir Voltaire. Dat terras bezoekt het echtpaar ook wel eens, ja. Aldje: „Dat is na al die jaren toch je buurtje. Ik ben de ochtend na de aanslagen meteen in een café koffie gaan drinken. Anders durf ik dat nooit meer. Het hele quartier was in shock. Je kent de mensen daar.” Zoals de bakker op de hoek die de ochtend na de aanslagen open was, maar waar - behalve Aldje - niemand zijn boodschappen deed. Parijs was de ochtend na de terreurdaden akelig stil. 

Ik ben de ochtend na de aanslagen meteen in een café koffie gaan drinken. Anders durf ik dat nooit meer.

Terwijl ze nog een slok van haar koffie neemt, vertelt man Joep dat hij zich eigenlijk niet zo’n grote zorgen maakte om zijn echtgenote op die bewuste avond terwijl hun geliefde Parijs in de ban van terreur was. Gezeten in de eetkamer van hun bovenwoning in Amsterdam-Zuid blikken de twee terug op een roerig 2015. Vaak gebeurt dat in onvervalst Roermonds dialect. Het stel woont sinds 1968 in Amsterdam, maar koestert de Limburgse afkomst. Niet alleen vrijdag de 13e november was heftig. Aldje: „Ik hoorde sirenes en helikopters, maar zag niets. Dat geeft een unheimisch gevoel. Bij elke sirene denk je: jezus al weer?” Wat bij het echtpaar emotioneel harder binnenkwam, was de aanslag op het satirische tijdschrift Charlie Hebdo, vandaag precies een jaar geleden. Bij Charlie Hebdo waren het directe collega’s van Joep wier politiek cartoons al jarenlang in Nederlandse en Europese media gepubliceerd worden. De vraag of hij anders is gaan werken na de moordpartij bij Charlie Hebdo, irriteert een beetje. Hij snapt het wel. Maar nee, zijn werk is niet anders dan vóór 7 januari 2015. „De vraag: ‘durf je nog wel...?’ impliceert dat je het zéker moet doen.” Een beetje dwingelandij. Terwijl Joep met zijn scherpe kroontjespen tekent wat zijn inspiratie hem ingeeft. 

Bij elke sirene denk je: jezus al weer?

De dag van vandaag zal niet in het teken van herdenken staan. Daarvoor is het echtpaar te nuchter. Diezelfde nuchterheid is ook de reden dat ze niet minder of met tegenzin naar de geliefde lichtstad gaan. Aldje: „Je moet zelf verschrikkelijk alert blijven. Ik let goed op als iemand zijn tas onbewaakt ergens laat staan bijvoorbeeld.” Joep knikt instemmend. De extra, intensieve controles met detectiepoortjes bij het Gare du Nord voordat ze op de Thalys naar huis stappen zijn vervelend. Maar een noodzakelijk ‘kwaad’. Hoe lang Frankrijk die extra militairen of bewakers kan blijven betalen die het openbare leven ‘veilig’ moeten houden, is de vraag. Joep: „Het is allemaal symboolpolitiek. Maar ik ga nog steeds met liefde naar Parijs.” 

Ik ga nog steeds met liefde naar Parijs.

Die dag van de aanslagen op Charlie Hebdo klotste de adrenaline over zijn schoenen. Het was in alle hectiek prettig om aan het werk te kunnen gaan. „Het was zelfbehoud. Bezig blijven om te voorkomen dat je wegzakt in gesomber.” Met zijn cartoon ‘Onsterfelijk’ waarop een zojuist onthoofde Charlie Hebdo de tong uitsteekt naar zijn moordenaar won hij eind september vorig jaar de Inktspotprijs voor beste Nederlandse politieke prent. Joep was in de nasleep van de aanslagen te gast bij diverse media om zijn mening te geven op de gebeurtenissen. Zijn kinderen waren bezorgd: ‘pap, moet je dat nu wel doen?’ Zijn antwoord luidde daarop steevast: „Waarom niet? Het zijn extreme gebeurtenissen, heel enerverend. Het blijft een ongemakkelijk gevoel dat ik vanwege Charlie de Inktspotprijs gewonnen heb. Ik had liever met Rutte gewonnen.” Waarop Aldje lachend antwoord: „Nou zeg, met zo’n raar hoofd win je nooit een prijs.”

 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →