Vul lege klaslokalen met ouderen

Print
Vul lege klaslokalen met ouderen

Lege klaslokalen, zoals hier in Posterholt, kosten geld. Er staat geen vergoeding meer tegenover. Afbeelding: John Peters

Limburg kampt met een grote hoeveelheid lege klaslokalen in de ruim 350 basisscholen. Dat kost geld. Het dwingt schoolbesturen na te denken over alternatieve invullingen én samenwerking.

De lokalen die nu nog bevolkt worden door joelende kinderen, zullen steeds vaker stil worden. Zelfs de stroom vluchtelingen biedt geen oplossing. Hoewel lang niet elk schoolbestuur zich hier grote zorgen over maakt, is het wel zaak om tijdig medebewoners te vinden, al is het maar voor de extra inkomsten. 
Veel scholen zijn inmiddels ‘kindcentrum’ en hebben een voor- en naschoolse opvang en peuterspeelzaal binnen de schoolmuren. Soms is er ook een kinderdagverblijf voor de allerkleinsten en een bibliotheek. Maar de zoektocht naar partners gaat verder. Bij Swalm en Roer bijvoorbeeld, met scholen in Roermond en Roerdalen, staat 25 procent van de lokalen leeg. Volgens Frank Rubel bekijkt het bestuur of bij ’t Kempke in Sint Odiliënberg het Pedagogisch Sociaal Werk (PSW), Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW) en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) kunnen intrekken. Daar staat bijna de helft van de school leeg. Rubel: „Maar de investering in de ombouw van klaslokaal naar spreekkamer kost 40.000 euro. We willen dan ook de garantie dat deze partijen langer dan drie jaar blijven.” 


Sommige lege lokalen fungeren als opslagruimte van overbodige schoolmaterialen

PSW Junior gaat ondersteuning geven aan kinderen met een ontwikkelingsachterstand of verstandelijke beperking. „We brengen de specialistische zorg naar de kinderen toe. Passend onderwijs dus”, licht Carin Metsemakers van PSW Junior toe. Er zijn meer creatieve oplossingen. De kinderen van basisschool ’t Spick in Beesel delen hun gebouw met de dagopvang voor ouderen. In Heythuysen is het SPOLTschoolbestuur van een vrijstaande woning naar een vrijstaand lokaal verhuisd en in Horn is de heemkundevereniging in de school getrokken. In Zuid-Limburg fungeren sommige lege lokalen van Movare-scholen als opslagruimte van overbodige schoolmaterialen. 
Ze krijgen er een vergoeding voor, om de kosten voor onderhoud, schoonmaak en verwarming te dekken. 

Het ‘samenwonen’ met anderen is lang niet altijd mogelijk. Peter Ruyten, manager Facilitair bij Movare: „Ik acht de kans in Parkstad klein dat een school één of twee lokalen kan verhuren aan een externe partij. Er staat al veel leeg, er is geen parkeerplek, je moet de bestemming van dat deel van de school wijzigen en het is ook nog belangrijk dat het een positieve invloed heeft op de buurt.” 
Scholenkoepel Innovo in Heerlen, die zo’n 50 scholen onder zijn hoede heeft, kampt met een overcapaciteit van zeker 30 procent. 

Waar kun je samenvoegen om breder en sterker te worden?

Bestuursvoorzitter Bert Nelissen: „Dat kost tonnen op jaarbasis. Wij, gemeenten en andere instanties moeten ons veel meer gaan afvragen wat concentratieplekken in de regio zijn. Dan moet je niet kijken naar de school alleen, maar naar alle voorzieningen in die buurt. Waar kun je samenwerken? Waar kun je samenvoegen om breder en sterker te worden?” 

Het is volgens Nelissen welhaast onmogelijk om de neuzen van 15 gemeenten en nog een handvol andere schoolbesturen één richting op te krijgen. Schrijnend voorbeeld zijn de drie leeglopende scholen in Jabeek, Doenrade en Bingelrade. Eén school ligt in de gemeente Schinnen, twee liggen in Onderbanken en die laatste gemeente weigert mee te denken over één nieuwe school. „Onderbanken wil de beurs niet trekken, ook al betaalt Schinnen mee. En wie zijn straks de dupe? De kinderen”, zegt Nelissen. 

Zijn opvatting krijgt steun van Job Zinkstok, manager ‘leegstand’ Zuid-Nederland van het Ministerie van Onderwijs. Die constateert ook dat gemeenten en schoolbesturen niet actief genoeg werken aan maatregelen om in te spelen op het dalend aantal leerlingen en lege lokalen. Brede maatschappelijke voorzieningen (bmv’s) zijn goede oplossingen, mits er spilfiguren zijn die deze bmv’s exploitabel houden. 


Iedereen ziet dat het kan. En dat geeft hoop voor anderen en inspiratie

In dorpen en stadsdelen die niet alleen kampen met lege klassen, maar ook met een oude sportzaal, duur gemeenschapshuis en gebrek aan dagopvang van ouderen, ontstaan soms nieuwe initiatieven om meerdere problemen in één klap op te lossen. Voorbeelden staan onder andere in Noord-Limburg, waar gemeenten constructief hebben meegedacht. Gemeenschapshuis de Torrekoel in Kronenberg herbergt na verbouwing een basisschool, kinderopvang, gymzaal, foyer en vergaderruimten. Er is een dagvoorziening voor ouderen, een spreekuur van de logopediste en sinds kort een huisartsenpraktijk. 

Ook multifunctioneel centrum Brukske in Venray is een pareltje. Eén pand met daarin de basisschool, peuterspeelzaal, kinderopvang, wijkcentrum met bar, gymzalen, ruimtes voor de GGD enWonen Limburg. „Het proces heeft ruim acht jaar geduurd en had vele hobbels”, zegt James Hendriks van scholenkoepel SPO Venray. „Maar iedereen ziet dat het kan. En dat geeft hoop voor anderen en inspiratie.” 
Directeur Ton Giessen zag het bij zijn aantreden meteen: Het gebouw van basisschool De Draaiende Wieken in Posterholt was veel te groot. Ooit gebouwd voor 480 leerlingen, krijgen er nu nog maar 262 kinderen les. Twee jaar geleden stond het gebouw voor 40 procent leeg. Dat kon niet, vond hij. „Hoe handig het ook is om een extra lokaal te hebben voor techniek, muziek of groepswerk: onder de streep kost het gewoon geld; je krijgt er geen vergoeding voor.” 

Samen met de eigenaar van het gebouw, de gemeente Roerdalen, zocht hij naar een oplossing. Het resultaat is dat één ‘wiek’ is afgesloten en teruggegeven aan de gemeente.Gas, stroom en water zijn afgekoppeld en de deur naar die kant van de school is standaard op slot. In het voormalige speellokaal worden nu spullen verzameld voor degenen die het niet breed hebben en in het voormalige kleuterlokaal zit een kringloopwinkel. 

Een gedeelte van een andere ‘wiek’ is verhuurd aan kinderopvang Wee-Play. Giessen: „De kosten voor schoonmaak, verwarming én groot onderhoud vallen bijWee-Play weg tegen de huurinkomsten. Door het afkoppelen van de wiek hoeven we nu 10.000 euro minder aan stook- en schoonmaakkosten te betalen. Aan groot onderhoud van het dak bijvoorbeeld, betaalt de gemeente naar rato mee.” Inmiddels staat er weer een lokaal leeg. En zijn er twee ruimtes in gebruik als stiltelokaal. Daar komen geen vergoedingen voor. „We zoeken nog een nieuwe bestemming”, zegt hij. 


 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →