Boterham weg; geen smakelijk onderwerp

Print
Boterham weg; geen smakelijk onderwerp

Afbeelding: Mijntje Wismans

Het aantal mensen met wonden die niet meer vanzelf genezen, neemt hard toe. Verontrustend, geldverslindend én onnodig, zegt specialist ouderengeneeskunde Armand Rondas.

Ontbijters, opgelet! Leg uw boterham met kaas maar even terzijde. Dit verhaal gaat namelijk niet over het meest smakelijke onderwerp in de gezondheidszorg: chronische wonden. Nee, niet zo’n schaafwond die je als kind opliep als je tijdens een iets te enthousiast potje tikkertje een opstaande stoeptegel over het hoofd had gezien of een kapotte blaar als gevolg van een kookongelukje, maar wonden die ook na een week of drie, vier blijven bloeden en zweren zonder dicht te gaan. Nee, sterker nog, ze worden groter. Chronische wonden dus. Een onderwerp waarvan vaststaat dat het wereldwijd een groot probleem is, maar ondanks onze hedendaagse lijstjes- en grafiekenfetisjen weten we niet hoe groot. We houden veel bij, maar hoeveel mensen er rondlopen met deze hardnekkige wonden daarentegen niet. Dat is - op z’n zachtst gezegd - vreemd, vindt specialist ouderengeneeskunde Armand Rondas uit Sittard. Immers, aan de behandeling van wonden die niet meer vanzelf genezen, gaat wereldwijd 2 tot 4 procent van het gezondheidszorgbudget op. Een enkele behandeling van een chronische wond kost al snel duizenden euro’s. 

Chronische wonden: vier weken bloeden en zweren

Kosten die de komende decennia alleen maar zullen toenemen. Enerzijds door de vergrijzing in grote delen van de wereld. Met het stijgen van de leeftijd neemt namelijk het natuurlijk herstellend vermogen van de mens af. Anderzijds door de wereldwijde toename van aandoeningen als obesitas en diabetes, twee belangrijke veroorzakers van chronische wonden. Onnodig, stelt Rondas. De specialist, die mede-grondlegger is van Kenniscentrum Wondbehandeling met poli’s in Venray, Roermond en Sittard, promoveert vrijdag 22 januari aan de Universiteit Maastricht op het voorkomen en beoordelen van chronische wonden. Volgens Rondas kan door het beter verspreiden van kennis en kunde over hardnekkige wonden en door eenvoudigweg sneller door te verwijzen naar een wondspecialist een aanzienlijk deel van de chronische wonden voorkomen en anders sneller genezen worden. Positief gevolg is dat de behandelingskosten aanzienlijk goedkoper worden. 

Obesitas en diabetes: twee belangrijke veroorzakers van chronische wonden.

Als een wond binnen drie à vier weken niet sluit, spreek je van een chronische wond. Oorzaken van een chronische wond zijn er te over. Slechte bloedvaten, suikerziekte, een infectie als gevolg van een bacterie. 
Heel veel cliënten komen pas na een lange lijdensweg bij een wondspecialist terecht, zo is de ervaring van Rondas. Mensen lopen er te lang zelf mee rond, weten niet waar ze terechtkunnen omdat wondzorg en wondgeneeskunde in Nederland zeer versnipperd zijn of blijven steken bij huisartsen die - hoe nobel ook - proberen de problemen zelf op te lossen. „Maar als je in een jaar vijf chronische wonden behandelt, kun je niet de volwaardige kennis en kunde hebben die in een wondexpertisecentrum aanwezig is.”
Rondas benadrukt niet voor eigen parochie te preken. „Ik wil niet op de stoel van de huisarts gaan zitten. Zij blijven eerstverantwoordelijke, maar door kortere lijntjes zouden veel chronische wonden sneller aangepakt kunnen worden.”

Ik wil niet op de stoel van de huisarts gaan zitten.

De diagnose stellen of er sprake is van een chronische wond is namelijk niet gemakkelijk en al zeker niet als die ook nog geïnfecteerd is. Dat geldt ook voor de behandeling. Vaak is het oog van de meester het best. Sterker nog, Rondas deed onderzoek naar het nut van het gebruik van een zogenoemde wondswab. Het wegschrapen van wat wondweefsel met een wattenstaafje om vast te stellen of er een infectie in de wond zit. Het nut bleek nul. Rondas: „Met de swab worden wel bacteriën ontdekt, maar niet de bacteriën die een infectie in een chronische wond veroorzaken. De swab kan daarom het best achterwege gelaten worden. Dat voorkomt verspilling van tijd en geld.” Juist het breder kijken naar de wond, naar de patiënt achter de wond en andere behandelwijzen dan ‘simpelweg dagelijks een verbandje plakken’ (dat op jaarbasis gemakkelijk tienduizenden euro’s kost) leiden tot oplossingen. 

Het oog van de meester is vaak het best.

Goedkopere bovendien. Dat beginnen steeds meer zorgorganisaties en de zorgverzekeraars ook in te zien. Logisch wel, want - los van de kwaliteit van de zorg -draait alles in de zorg momenteel om tijd en geld. 
Voordeel is dat wondgeneeskunde steeds meer uit het ‘verdomhoekje’ komt. Maar nog niet genoeg, vindt Rondas. „Eigenlijk zou men wondgeneeskunde moeten gaan zien als een volwaardig, zelfstandig vakgebied”, stelt hij in zijn proefschrift. „Zover is het nu nog niet.”

 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →