Hoe lang is de sociale zekerheid nog betaalbaar?

Print
 Hoe lang is de sociale zekerheid nog betaalbaar?

Afbeelding: Fotolia

Limburg krimpt, Limburg vergrijst. Het is al geen nieuws meer. Weliswaar is hier en daar lokaal nog af en toe een piek, maar daar blijft het bij. Een ander probleem maakt de druk nóg groter. De werkende komt in de verdrukking. Hoe lang is de sociale zekerheid nog betaalbaar?

Groene en grijze druk. Termen die binnen de demografische discussie minder bekend zijn dan krimp en vergrijzing. 
Nog wel. Omdat de druk nu nog niet zo groot is. In 2050 is dat anders, becijfert onderzoeksbureau Etil in Progneff 2015, in opdracht van de provincie. Tegenover elke ‘potentieel werkende’, zoals dat in Progneff heet, staat in dat jaar één niet-werkende. Anno 2016 is die verhouding drie op twee. Met dien verstande dat er de komende tijd nog enig potentieel bij de jongeren zit. 
Waar de groene druk, de leeftijdsgroep van nul tot twintig jaar, in de prognoseperiode ongeveer gelijkblijft, stijgt de grijze druk. In cijfers: tegenover drie werkenden staan in 2050 één jongere en twee 65-plussers. 

De betaalbaarheid van de samenleving komt in het gedrang. De beroepsbevolking betaalt voor het ‘onderhouden’ van groen en grijs. Daar komt stevige druk op, stelt ook Hans Kasper, directeur van Etil. „Minder mensen dragen actief bij aan bijvoorbeeld de bekostiging van uitkeringen. Hoe gaan we dat dan in de toekomst financieren?” 

Het is erg wrang dat er nu zo veel werknemers in de zorg op straat komen te staan, terwijl  we ze in de toekomst weer keihard nodig hebben

Het antwoord heeft Kasper niet. „Onze opdracht was enkel prognoses maken. De oplossing voor de demografische druk zal toch vooral uit Den Haag moeten komen. Al is het goed dat deze cijfers ook bij provincie en gemeente op het netvlies staan.” Gedeputeerde Daan Prevoo (SP, Demografie) deelt de visie van Kasper dat de ‘grote oplossing’ vooral landelijk gezocht moet worden. Niet alleen Limburg krimpt en vergrijst immers, dat geldt voor meer delen van het land. Prevoo heeft vooral zorgen over de arbeidsmarkt. Hij voorziet flinke personeelstekorten, bijvoorbeeld in de zorg. „Het is erg wrang dat er nu zo veel werknemers in de zorg op straat komen te staan, terwijl deze cijfers uitwijzen dat we ze in de toekomst weer keihard nodig hebben.” Prevoo pleit voor een nog betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. „Opleiden voor de toekomst”, zegt hij. „Veel specifieker, zodat we de tekorten vooral zelf kunnen opvangen.” 

Prevoo is blij met de Progneff- cijfers, hoe groen of grijs ze ook mogen zijn. „We hebben nu een goed instrument, waarmee we gericht beleid kunnen maken.” Niet alleen provinciaal. Prevoo spreekt van een samenspel tussen Rijk, provincie en gemeenten. De cijfers moeten tussen de oren komen, ook in Den Haag. De SP’er noemt de discussie over volkshuisvesting. „Als ik in gesprek ben met minister Stef Blok merk ik dat hij er heel anders over denkt. Ik vraag me dan af of hij wel voeling met de samenleving heeft. Deze cijfers kunnen daarbij helpen.” 

De rem gaat erop

Het Etil laat zich in de meest recente Progneff-prognose vooral uit over de gevolgen voor de woningmarkt. 
Provincie en gemeenten hebben er via onder meer het Provinciaal Omgevingsplan Limburg reeds op geanticipeerd. De rem gaat erop. De daling van de bevolking en het aantal huishoudens noopt daartoe. Zuid-Limburg kent het probleem van bevolkingskrimp al langer, ook Midden-Limburg kent nu krimp, met uitzondering van Roermond en Weert, al ontkomen die steden er in de toekomst ook niet aan. Noord-Limburg heeft vanaf 2020 structureel minder inwoners. 

Toch blijft in Noord en Midden de bevolkingsdaling relatief beperkt (11 procent tot 2050) in vergelijking met Zuid-Limburg, dat in 2050 22 procent minder inwoners telt. Bij de huishoudens is het niet anders, voorspelt Etil. Tussen 2020 en 2030 daalt in alle Zuid-Limburgse gemeenten het aantal huishoudens. Na 2030 zijn ook de overige delen van de provincie aan de beurt. Omdat er ook nog eens verschillen per regio en per gemeente zijn, vragen de cijfers hoe dan ook flexibiliteit van de politiek. Flexibiliteit en samenwerking. Samen afspraken maken, zoals bij het woningbouwprogramma. 

De vluchteling als oplossing voor de groene en grijze druk? 

Dat sommige bestuurders dan een bittere pil slikken, is evident.Wethouders en gedeputeerden zitten niet te wachten op een impopulaire maatregel als scholensluiting of een bouwstop. Toch moet het, zegt ook Prevoo. De cijfers liggen er. Al wil de deputé er ook weer niet blind op te varen. Zo is het bevolkingscijfer voor 2050 alweer bijgesteld. Nu telt Limburg 1.118.000 inwoners, in 2050 ongeveer 929.500. Dat waren er bij eerdere ramingen nog eens 5500 minder. En dan zijn daar nog internationale ontwikkelingen. 

Vluchtelingen en het groeiend aantal statushouders bijvoorbeeld. Prevoo: „De instroom is hoe dan ook van invloed op onze sloopopgave. Iets waar men vijf à tien jaar geleden echt geen rekening mee heeft gehouden.” Prevoo wil maar aangeven dat voorspellingen weerbarstig zijn. Maar de vluchteling als oplossing voor de groene en grijze druk? Dat zal waarschijnlijk te zwart-wit zijn. 

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Sluit je daarom ook aan en kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt. Juist in deze onzekere tijden.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen