‘Beatrix is een allochtone bijstandsmoeder’

Print
‘Beatrix is een allochtone bijstandsmoeder’

Zihni Özdil, met op de achtergrond de skyline van Rotterdam. Afbeelding: Roger Dohmen

Zihni Özdil is historicus en columnist voor NRC Handelsblad. Aan de Erasmus Universiteit doceert hij over wereldgeschiedenis, burgerschap en politieke economie. In zijn vorig jaar verschenen boek 'Nederland mijn vaderland' houdt hij een vlammend betoog voor een nieuw Nederlands nationalisme..

Na Keulen wordt ook hij enigszins anders bekeken. ,,Vroeger had ik wel eens een stoppelbaardje. Vond ik gewoon leuk. Maar ik merkte in het publieke domein, vooral als ik in mijn joggingbroek naar de sportschool ging, dat mensen dat eng vonden. Dus scheer ik me nu altijd. Ik kan dus geen hipster worden! Ik ben niet eens moslim. Deels snap ik het wel. Mensen zien de hele dag door beelden van die enge terroristen. Haatbaarden, IS, het gaat de hele dag door. Nederland is een heel erg gesegregeerd land. Ook al wonen mensen naast elkaar: ze gaan nauwelijks met elkaar om, als de ander een kleurtje heeft. Waarbij ze zich helemaal niet realiseren dat die buurvrouw met dat hoofddoekje net zo’n pesthekel aan IS heeft als zijzelf hebben. En dat de islam niet bestaat. Dat ga je pas beseffen als je echt gaat mengen. En dat gebeurt bijna niet in Nederland. Het is de angst voor het vreemde.’’

Na Parijs werd de houding van veel mensen: het zijn allemaal terroristen

,,Die iconografische foto van dat jongetje was voor veel mensen een omslagpunt. Maar dat omslagpunt lijkt nu weer weg. Na Parijs werd de houding van veel mensen: het zijn allemaal terroristen. En na Keulen wordt er geroepen: hun komen onze vrouwen betasten. Er is nauwelijks krediet meer voor de vluchtelingen. Mensen zeggen ook steeds vaker dat ze bang zijn dat hun identiteit wordt aangetast. Maar wat is dat, die Nederlandse identiteit? Maxima zei destijds: de Nederlander bestaat niet. Ze werd behoorlijk gemangeld met die uitspraak. Maar haar volgende zin was: verscheidenheid en vermenging geven ons juist kracht. En dat is juist waar de hele Nederlandse historie op gebouwd is.

Maar toch ging men helemaal los op haar, omdat er een soort consensus lijkt te zijn dat er een eenduidige monolitische Nederlandse identiteit bestaat, van Zuid-Limburg tot en met de Amsterdamse grachtengordel. En dat is complete bullshit. Ik ben net zoveel Hollands Glorie als jij, als Wilders, als wie dan ook. Ik doceer aan de Erasmus Universiteit jonge mensen, die hier geboren en getogen zijn. Zij zeggen letterlijk tegen mij: ik ben geen Nederlander; fuck die Hollanders en als ik klaar ben met mijn studie ga ik naar Marokko of Turkije. Dat is de gemakkelijke weg zoeken. Wat zij doen, is bevestigen wat Geert Wilders zegt. Die jongeren hebben zich afgesloten van de Nederlandse samenleving. Achttienjarige studenten, die niet één Nederlandse minister kunnen noemen, maar wel het hele kabinet in Turkije kunnen opdreunen: dan is er echt iets grondig mis met de multiculturele samenleving.’’

Niemand is echt Nederlands. En Limburgers al helemaal niet

Vorige maand hield hij in Utrecht een speech voor een grote groep net gearriveerde vluchtelingen. ,,Ik heb tegen ze gezegd dat ze zich niets moeten aantrekken van die zogenaamde bezorgde burgers, die hen gelukzoekers noemen. Kijk maar naar de geschiedenis van Nederland. De overweldigende meerderheid van de zogeheten autochtone Nederlanders was gelukzoeker. Hugenoten, Lutheranen, noem ze maar op. Niemand is echt Nederlands. En Limburgers al helemaal niet. Die kwamen pas in 1815 bij Nederland. Tot aan de jaren vijftig van de vorige eeuw was er in Nederland een grote antipapistische culturele stroming. De katholieken waren niet te vertrouwen. Ze mochten tot 1900 geen openbare ambten beoefenen. Hun kerken werden beschouwd als haatpaleizen.

Wat men toen zei over de katholieken, dat zegt men nu over de moslims. Als het gaat om de integratie van vluchtelingen moeten we niet dezelfde fouten maken, die we vroeger hebben gemaakt. Je moet een inburgeringsceremonie hebben, waarbij je zegt: dit is Nederland, dit is jouw vlag, neem al jouw bagage met je mee en dan verwachten we ook van jou dat je meedraait in die hele Nederlandse identiteit. Dat betekent ook, dat wij niet meer allerlei rare clubs uit jouw land gaan subsidiëren, zogenaamd om die integratie te bevorderen. Wij gaan niet segregeren. Dat is betutteling, uit goede bedoelingen. Maar het heeft een averechts effect.’’

Van Agt, Lubbers, Kok, Balkenende, Rutte: het zijn allemaal betekenisloze mannen zonder karakter en lef

Özdil trok nogal de aandacht met zijn boek Nederland mijn vaderland. De titel ontleende hij aan één van de best bezochte Facebookpagina’s in Nederland. ,,Ik wilde dat boek maken omdat ik mezelf al van kleins af aan de vraag stel: hoe komt het dat ik niet als Nederlander wordt beschouwd? Mensen willen altijd maar weer de nadruk leggen op etnische afkomst. Vaak vragen ze me waar ik vandaan kom. Dan zeg ik: Rotterdam. Nee, waar vandaan precies, vragen ze dan. Dan zeg ik: uit Rotterdam-Zuid. Soms word ik er wel eens moedeloos van. Dan schrijf ik een kritisch stuk over de zorg of over de stijgende hypotheekrente en dan krijg ik reacties als: ‘alsof het in Turkije zoveel beter is!’ Het is een vorm van uitsluiting die ik bijna dagelijks ervaar. Dat wilde ik onderzoeken. Ik ben opgegroeid in Rotterdam-Lombardijen, destijds een witte arbeidersbuurt, waar nu bijna iedereen ‘Nederland mijn vaderland’ roept en op de PVV stemt. Hoe komt het dat zij die xenofobe kant zijn opgegaan? Met al onze verschillen zijn we allemaal Nederlanders. Ik wil daar graag een open debat over. Open en hard discussieren over belangrijke vraagstukken. Maar dat doen we allang niet meer in Nederland. Iets of iemand wordt getolereerd. Of je moet weg. Of je moet dood, zoals Pim Fortuyn en Theo van Gogh. Dat hele rijtje premiers ...... Van Agt, Lubbers, Kok, Balkenende, Rutte: het zijn allemaal betekenisloze mannen zonder karakter en lef.’’

Hij kan zich mateloos ergeren aan het geruik van het woord ‘allochtoon’. ,,De ombudsvrouw van De Volkskrant suggereerde dat de krant dat woord misschien beter niet meer zou gebruiken. Na drie dagen werd ze door de hoofdredactie teruggefloten. Omdat zo’n term makkelijk hanteerbaar is. Het is onze Hollandse manier om het over kleur te hebben, zonder het over kleur te hebben. De CBS-definitie van allochtoon is nu: als tenminste één van jouw ouders in het buitenland geboren is, dan ben je allochtoon. Prima. Zo bezien is prinses Beatrix dus een allochtone bijstandsmoeder. Maar die technische definitie kan me gestolen worden. Want als jij en ik samen over straat lopen, wie van ons tweeën zal dan als allochtoon aangemerkt worden?’’

Ik ben Wilders dankbaar. Nu ligt het op tafel. Nu kunnen we ermee aan de slag.

,,Ik heb het geïnstitutionaliseerd racisme meegemaakt. En het directe racisme. Op de open dag bij Feijenoord, toen ik nog een jongetje was, werd ik uitgescholden voor kankerTurk. In het uitgaansleven merk ik het nog steeds. De uitingen worden vaak onbewust gedaan. Ze zijn het product van een eeuwenlange geschiedenis. Ik wil daarover discussiëren. Ik wil in debat. Wilders heeft het racisme blootgelegd. Dat racisme is structureel. Veel mensen vinden al heel lang dat er teveel buitenlanders zijn, teveel allochtonen, teveel moslims, teveel Marokkanen. Vroeger bleef dat onder de oppervlakte, werd dat nooit politiek gemobiliseerd. En daarom ben ik Wilders dankbaar. Nu ligt het op tafel. Nu kunnen we ermee aan de slag.’’
Hij was de afgelopen jaren één van de criticasters van de Zwarte Piet-figuur in het Sinterklaasfeest. Zwarte Piet is een typisch voorbeeld van wat hij ‘pasteurisatie’ noemt. 

,,Als je melk pasteuriseert wordt het behapbaar voor de maag. Op een vergelijkbare manier hebben wij onze geschiedenis gepasteuriseerd. Niet alleen als het gaat om slavernij en kolonialisme. Ook als het gaat om culturele tradities, zoals Zwarte Piet. Zwarte Piet blijkt heilig te zijn in Nederland. Culturele koppigheid. Helaas hebben veel van die anti-Zwarte Piet figuren de verkeerde strategie gekozen. Je gaat niet in militaire uniformen en met gebalde vuist demonstreren bij een intocht, waar ouders met kinderen komen, die nooit iets hebben meegekregen van de discussie waarom die blackface slecht zou zijn. Daarmee help je niet om Zwarte Piet af te schaffen. Integendeel. Ik heb twee jaar geleden in Groningen gediscussieerd met antropoloog Jef de Jager. Superaardige man. Ik liet al die prachtige schilderijen zien met zwarte kindpages, die voor de rijken werkten. Zwarte Piet is grotendeels uit die slavernij-iconografie voortgekomen. De kleding, de oorbellen, noem maar op. De Jager zei tegen de zaal: nee, dat kun je geen slavernij noemen, want ze werkten niet op het land. Waarop ik zei: o, hadden ze een CAO dan? Dat zegt dus een wetenschapper. Hij zou het moeten weten. Maar hoe moeten Henk en Ingrid het dan weten?’’

 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →