Carnaval en vluchtelingen: gaat dat samen?

Print
Carnaval en vluchtelingen: gaat dat samen?

Aankondiging van een optocht die niet doorging. Afbeelding: Roger Dohmen

Carnaval en vluchtelingen: gaat dat samen? Na het drama in Keulen is dat opeens een serieus discussiestuk geworden. Is hier sprake van een clash of cultures? En: hoe leg je aan vluchtelingen uit wat wel en wat niet mag met carnaval? In het Noordrijn-Westfaalse dorp Orsoy, waar vijfhonderd vluchtelingen zijn gehuisvest, hakte men de knoop door: geen carnavalsoptocht, met het oog op de ‘veiligheid’. Kan zoiets in Limburg ook gebeuren? Bericht uit Orsoy (D).

Ik zal het maar bekennen: ik ben lid van een Duitse carnavalsvereniging. Elk jaar loopt de Drüje Schwämm (zeg maar: huishoudsponsje) vooraan in de Keulse optocht. Dat is nog altijd goed gegaan. Zoals mijn medecarnavalisten in het Kölsch zeggen: ‘es hat noch immer jut jejange.’ Toch is er een verschil met alle voorgaande jaren. De nachtmerrie van ‘Keulen’ echoot na in het carnavalsgebeuren. Remember Keulen. 

Na de waarschuwingen in zwembaden en de reguliere uitgaansgelegenheden voor ‘Keulse toestanden’ lijkt nu ook het carnaval ten prooi gevallen aan de angst. En zo kon het gebeuren dat onze zusters en broeders van de 1.OKK, het erster Orsoyer Karnevals Komitee, bezweken aan de psychose, die dezer dagen in de hoofden van menig carnavalist rondwaart. 

Orsoy, uitgerekend. Een pittoresk vestingdorp op de linkeroever van de Nederrijn, waar, bij mooi weer, hordes dagjesmensen zich komen vergapen aan de rivierwal en de prachtig gerestaureerde huizen van vijf, zes eeuwen oud. Waar je kunt wandelen en fietsen over de Rijnpromenade en het veerbootje Glück Auf je naar de overkant van het water brengt. Orsoy, waar in september vorig jaar bij oekaze tweehonderd vluchtelingen werden gedropped in de voormalige Reha Klinik. De afkickkliniek werd omgebouwd tot een Zentrale Unterbringungseinrichtung (ZUE), waarvan er inmiddels 24 zijn in Noordrijn-Westfalen. Hier verblijven snel wisselende groepen vluchtelingen. 

Ze worden er zes dagen lang medisch en psychologisch doorgelicht en daarna doorgestuurd naar azc’s in gemeentes in Noordrijn-Westfalen. Net als in andere delen van Duitsland werden in Orsoy de vluchtelingen uit onder meer Syrië, Afghanistan en Eritrea hartelijk verwelkomd. Er was geen bedreiging voor de eindeloze idylle. Vluchtelingenfamilies werden uitgenodigd voor het Sint Maartenfeest. En bij de SV Orsoy mochten jonge vluchtelingen een balletje mee trappen. Die houding van barmhartigheid werd na enige tijd danig op de proef gesteld door het gedrag van enkele asielzoekers. En vooral door wat er daarna in Keulen gebeurde. 

Het is betreurenswaardig, wat hier is gebeurd

Toen het carnaval naderde en de besprekingen begonnen over de planning van de jaarlijkse optocht, kwam de onvrede, die al een tijd sluimerde, met volle kracht naar de oppervlakte. Markus Jansen, leider van de ZUE in Orsoy, was met vakantie. Hij moest het besluit van carnavalsvereniging 1.OKK via de media vernemen: de optocht was om veiligheidsredenen afgelast, als enige in de hele deelstaat en waarschijnlijk zelfs bondswijd. In de media werd alom gesuggereerd dat het besluit was genomen met het oog op het potentiële gevaar dat zou uitgaan van de in Orsoy bivakkerende asielzoekers. Jansen kon zich dat niet voorstellen.

Hij reisde spoorslags af naar zijn dorp. Jansen houdt nog steeds vast aan de uitleg van het carnavalscomité, dat er te weinig tijd was om te voldoen aan de nieuwe eisen van het veiligheidsplan. „Het is betreurenswaardig, wat hier is gebeurd. Men heeft gepanikeerd. En vervolgens hebben de media stemming gemaakt, in de richting van de vluchtelingen. De optocht had zonder problemen langs het opvangcentrum kunnen gaan. Er waren ook al plannen om de bewoners van de ZUE van tevoren in te lichten over de aard en kenmerken van het carnaval. Deze mensen komen uit een andere cultuur en dat was een mooie gelegenheid geweest om aan hen een stukje Duitse cultuur te presenteren. 
Er was dus helemaal niets aan de hand. Maar nu worden de vluchtelingen afgerekend op wat in Keulen is gebeurd en waar ze helemaal niets mee te maken hadden.Wat zeer zorgwekkend is: door die afzegging zijn er nu mensen in Orsoy die nog meer angst voor vluchtelingen hebben gekregen.” 

Met dit optochtverbod denkt de bevolking dat alle vluchtelingen potentiële wetsovertreders zijn

De pogingen om de Willkommenskultur te vertalen in meer wederzijds begrip, hebben in Orsoy door de afzegging een enorme knauw gekregen. De in deze contreien gezaghebbende Rheinische Post wijdde er een zeer kritisch hoofdredactioneel commentaar aan, met als kop: ‘Orsoy op het dwaalpad’. Strekking: met dit optochtverbod denkt de bevolking dat alle vluchtelingen potentiële wetsovertreders zijn. En dat, terwijl het carnaval er juist is om mensen te verbroederen. De krant besluit haar commentaar met een oeroud Rijnlands spreekwoord: jeder Jeck sei anders, elke gek is anders. 

Maar in Orsoy mag je dus blijkbaar niet te anders zijn. De voormalige Reha Klinik in Orsoy biedt sinds driekwart jaar elke dag dezelfde aanblik. Bruin en zwart getinte vluchtelingen, die op bankjes buiten zitten, een sigaretje roken of met hun mobieltje bellen. Aan een grote picknicktafel zit een heel gezin doelloos voor zich uit te kijken. Een oudere man staart op een viaduct naar de Bundesbahn van Venlo naar Duisburg, die voorbijraast. Wachten, wachten, wachten. 

Het extra ‘probleem’ in Orsoy, in tegenstelling tot veel andere ZUE’s in Noordrijn-Westfalen waar veel families zijn gehuisvest, is dat hier in Orsoy een oververtegenwoordiging is van alleengaande jonge mannen. En dat versterkt weer het onveiligheidsgevoel bij met name de vrouwelijke inwoners van het dorp. Voor sommigen van hen is het elke dag ‘Keulen’. Zoals blijkt uit het relaas van twee vrouwen, die bij de bushalte staan, de één met vers helmkapsel en een bulldog aan de lijn, de ander zo gebruind, dat haar huid van leer is geworden. 

Vraag aan deze vrouwen: is hier in Orsoy sprake van culturele misverstanden? De vrouwen lachen cynisch. Ach, die hoogdravende en langdradige discussies van politici en geleerden. Daar hebben gewone stervelingen zoals zij geen boodschap aan. Zij, de vluchtelingen, moeten zich aanpassen aan ons en niet andersom. Maar dat doen ze niet. Meneer, het is puur wangedrag wat de vluchtelingen hier vertonen. Ze stelen als de raven, vooral uit de pas geopende Edeka, aan de rand van het dorp. 

In de straatjes van Orsoy hangen banieren met aankondigingen van de carnavalsactiviteiten. Bisse jeck? vraagt een affiche. Zo ja, dan is er onder meer Altweibernacht, een kindercarnaval en de Tulpensonntag, in de grote feesttent. 
Maar een dikke streep dus door de optocht. Terwijl het ging over een paar straten, nog geen tien praalwagens, over een afstand van iets meer dan drie kilometer. Was daar nou een immens veiligheidsplan voor nodig? 

Paul van Holt, voorzitter van het OKK en al 33 jaar buutreedner, heeft het verhaal al duizend maal moeten vertellen. 
Aan de dorpsbewoners. En aan de tientallen journalisten uit heel Duitsland en zelfs van daarbuiten, die in Orsoy neerstreken met hun satellietwagens. 

Het is zo langzamerhand zum Kotzen, wat wij Duitsers ons allemaal moeten laten welgevallen

Na het drama van de Love Parade in Duisburg in 2010, waarbij 21 doden vielen en 541 gewonden, heeft elke instantie die in Noordrijn-Westfalen een evenement met meer dan vijfduizend toeschouwers organiseert, zich te houden aan een vuistdik veiligheidsreglement. „Daar hoeft het OKK niet aan te voldoen, omdat het tot dit jaar om een carnavalsfeest op de zondag ging, waar hooguit een paar duizend mensen op afkwamen. Dit jaar viert het OKK echter een jubileum en wilde men voor één keer uitwijken naar de maandag, Rosenmontag. Daar was een nieuwe vergunning voor nodig. En toen kwam de politie opeens met een aantal aanvullende veiligheidseisen, naar aanleiding van wat in Keulen gebeurd is. Bovendien vreesde men een aanzuigende werking voor alkoholisierte jongerengroepen uit omliggende plaatsen, als het feest naar de maandag zou verschuiven. We moesten nu plotseling aan nieuwe eisen voldoen, zoals een omlegging van de route, extra hulpdiensten en extra security. We kwamen in tijdnood. En toen hebben we die zware beslissing moeten nemen: dan maar geen optocht dit jaar.” 

Het gevolg was een shitstorm op de plaatselijke sociale media en veel onbegrip bij dorpsbewoners. ‘Het is zo langzamerhand zum Kotzen, wat wij Duitsers ons allemaal moeten laten welgevallen’, schreef iemand. ‘Zal Duitsland volgend jaar nog Duits zijn? Sluit ze op, zodat ze die dag niet naar buiten kunnen’, stelde iemand voor. En er waren ook opmerkingen die ronduit als racistisch bestempeld kunnen worden. 

Paul van Holt zucht nog eens diep. „Er kwam een tsunami over ons heen. Niemand van ons kon vermoeden dat het besluit zoveel commotie zou brengen. Niet het carnaval was het thema van de reacties, het draaide alleen nog om de vluchtelingen en hun rol hier in het dorp. En dat was wel het laatste dat we wilden.” 

Sterker nog, van het OKK hadden de vluchtelingen rustig langs de kant mogen staan, ja, zelfs een actieve rol mogen spelen. Ook nu het feest beperkt wordt tot een samenzijn in een grote tent, zijn de vluchtelingen in principe van harte welkom, benadrukt Van Holt. Maar of ze ook daadwerkelijk de tent in mogen of op een andere manier bij de festiviteiten betrokken worden: daar moet eerst nog wel even over vergaderd worden. 

‘Keulen’ was de omslag in het denken van veel Duitsers over vluchtelingen. Alternative für Deutschland stijgt nu naar een populariteit, die ver uitsteekt boven die van de andere, kleine, rechts georiënteerde partijtjes. En de politie in diverse NRW-steden is nogal zenuwachtig. Men waarschuwt voor cowboykostuums met echt gelijkende wapens in de holsters. Overal zullen flyers worden uitgedeeld met korte, verklarende teksten. Wat schunkeln is en dat dat wel mag. Wat bützen (kussen) is en dat dat niet mag, althans niet bij vreemden. Het is maar dat de vluchteling het weet. 

Mocht het dan toch nog uit de hand dreigen te lopen, dan zijn er in steden als Düsseldorf en Mönchengladbach altijd nog de mannen van de Bürgerwehr, de snel opkomende burgergroepen, die patrouilleren op plekken waar de ‘Keulen-factor’ een rol speelt. 

Waart het testosteronspook ook rond in de Limburgse carnavalswereld? Lees het volledige artikel in de krant.


 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →