Even niet snoepen, geen seks en de rem op Facebook

Print
Even niet snoepen, geen seks en de rem op Facebook

Na dagenlange consumptie van ‘carnavalsklassiekers’ zoals bier, friet en worst neemt de behoefte aan vasten, in welke vorm dan ook, toe. Afbeelding: Laurens Eggen

Vandaag begint de vastentijd, de veertig dagen tussen carnaval en Pasen waarin veel mensen pas op de plaats maken en soberder willen leven. En ook al is het oude, katholieke vasten bijna verdampt, nieuwe vormen van bewuste matiging bloeien volop. Even geen alcohol, roken, snoepen of Facebook.

Mensen kunnen om de gekste redenen vasten. Zoals lezer Jack Koenen, die laat weten dat hij op een gegeven moment veertig dagen geen vlees meer wilde eten. Niet omdat hij het culinair een stuk kalmer aan wilde doen, maar uit protest. Tegen het bericht dat een Belg afgewerkte motorolie door het veevoer had gemengd, omdat hij boter te duur vond. Als de koeien dat te vreten krijgen, vond Jack, schakelde hij net zo lief over op de vastenmodus. 

Zo geeft iedereen die wil vasten daar zijn eigen invulling aan. Veertig dagen geen alcohol, niet roken, geen culinaire uitspattingen, geen onaardige omgang met collega’s en buren, niet vloeken, geen seks, braaf zijn in het verkeer, even de rem op Facebook en Twitter. 

Vasten is feitelijk je losmaken van de zuigkracht van de cultuur, zei bisschop Gerard de Korte van Groningen onlangs. „Bezitten wij de dingen of worden wij door de dingen bezeten? Dat is de vraag. De zuigkracht van de cultuur is enorm. Er wordt alleen al in het straatbeeld overal voedsel aangeprezen. 
Cafés, bakkerijen en eettenten roepen je op om te consumeren. Probeer je daar maar eens aan te onttrekken.” 

Trouwen deed je ook niet in de vastentijd

De vastentijd, die vandaag op Aswoensdag begint en tot en met Stille Zaterdag, de dag voor Pasen duurt, is al eeuwen een tijd van versobering. Van bezinning, van pas op de plaats, van ‘waar zijn we nou in hemelsnaam mee bezig’. Eten, drinken, consumeren - het kan allemaal best een tandje lager. 

De traditie van de Katholieke Kerk, die de vasten kent als voorbereiding op het hoogfeest van Pasen, vulde dat vroeger in met strenge regels van onthouding: geen vlees, geen snoep, geen geneugten. 
Trouwen bijvoorbeeld deed je ook niet in de vastentijd. Kinderen legden snoeptrommeltjes aan die tot aan Pasen werden gevuld, waarna ze zich tussen de paaseieren misselijk mochten eten aan al het gespaarde zoet. 

De katholieke manier van vasten had trouwens ook iets lafs in zich. De kerk verordonneerde een tijd van veertig dagen van onthouding en bezinning. Indachtig het feit dat ook Jezus zelf aan de vooravond van zijn openbare optreden eerst veertig dagen de woestijn introk om te vasten. De duivel bezocht hem meermaals en probeerde hem met de prachtigste dingen te verleiden. Maar Jezus was Jezus en gaf geen krimp. 

Zes dagen de rem erop, maar op zondag mag je even bijtanken

Veertig dagen aan een stuk. Hij schijnt zelfs niets gegeten te hebben, want in de Bijbel (Mattheus 4:2) lezen we: „En nadat hij veertig dagen en veertig nachten gevast had, kreeg hij op het laatst honger.” Dát is pas vasten. De Kerk vond Jezus wel een lichtend voorbeeld, maar wilde haar volgelingen toch niet helemaal uitputten. Daarom telt de tijd tussen Aswoensdag en Pasen 46 dagen. De veertig dagen vasten plus zes zondagen, waarop dat vasten even niet hoeft. Zes dagen de rem erop, maar op zondag mag je even bijtanken: het is de katholieke variant op het Bijbelse vasten. Als Jezus Christus na elke zes dagen even naar huis had mogen gaan om lekker te eten en drinken, hadden de Bijbellezers waarschijnlijk raar opgekeken. De katholieke christenen zelf zijn in elk geval een stuk rekkelijker dan hun naamgever. 

Zo bezien sluiten zij aan bij de moslims die ook hun stevige vastentijd, de ramadan, een beetje uithollen door elke dag na zonsondergang zodanig te schransen dat veel moslims uitgerekend in de vastentijd het meest in gewicht toenemen. 

Hoe dan ook boette de Kerk de laatste vijftig jaar flink aan gezag in, en de religieuze achtergrond van de vastentijd verbleekte. De Kerk wilde daarop inspelen en bracht de verplichte vastendagen terug tot Aswoensdag en Goede Vrijdag. De bisschoppenconferenties mogen sindsdien van ‘Rome’ wel per land aangeven hoe de vastentijd verder kan worden ingevuld met bijvoorbeeld liefdadigheid. De Nederlandse Bisschoppenconferentie (de vergadering van de zeven bisschoppen in ons land) bepaalde in haar laatste visie op het vasten (1989) dat gelovigen het aan ‘het eigen geweten en initiatief’ konden overlaten als het ging om de invulling van vasten. 

Veel mensen zoeken nog steeds naar een nieuwe vorm van vasten

Aan de vastenplicht konden zij volgens de bisschoppen voldoen ‘door zich in eten, drinken of andere genoegens duidelijk te beperken’. Het geld dat men daarmee uitspaart, kan dan worden gebruikt voor de hulp aan ‘naasten die honger hebben of anderszins gebrek lijden’. Dat laatste lijkt zelden een argument bij de meeste niet-kerkelijken die de vastenperiode aangrijpen als een moment van zelfreflectie. 
Het besef dat je in de tijd tussen carnaval en Pasen even halt moet houden, is stevig verankerd in de samenleving. 
Veel mensen zoeken nog steeds naar een nieuwe vorm van vasten, van matigen. Maar niet om met het gespaarde geld anderen te helpen.Wel om bijvoorbeeld af te vallen. Of om een stuk gezonder te leven. Zo doen duizenden mensen mee met de actie IkPas: in de vastentijd veertig dagen aaneengesloten geen alcohol drinken. Zonder smoesjeszondagen. Zelfs volkszanger Big Benny heeft zich aangesloten en gaat vanaf vandaag water drinken in plaats van bier. 

Toch, zo blijkt uit de reacties op de oproep van deze krant op internet, zijn er ook veel mensen die met de oude kerkgang ook het vasten definitief overboord hebben gezet. „Vasten doe ik in mijn slaap”, reageert lezer Wiel Moonen, die zich op Facebook manifesteert met een enorm pul bier. Blijkbaar is niet iedereen vies van de ‘zuigkracht van de cultuur’. 

 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →