Dringend gezocht: docent m/v

Print
Dringend gezocht: docent m/v

Jacques Claessen (72) werkt als invaller, 12 uur per week, als docent Engels op scholengemeenschap Sint Ursula in Horn. Hier geeft hij havo-4 les. Afbeelding: John Peters

Eerstegraads docenten in het voortgezet onderwijs worden schaars. Rotterdam heeft al premies uitgeloofd. Op zo’n transfermarkt zit Limburg niet te wachten. Scholen en opleidingen doen er alles aan om leraren te werven. „Wie Frans gestudeerd heeft, gaat waarschijnlijk Franse les geven. Maar wie universitair wis- of natuurkunde heeft gedaan, kan kiezen uit duizend banen.”

In Rotterdam zijn de bevoegde docenten zo schaars dat de stad miljoenen heeft uitgetrokken om leraren te lokken.Wie wis-, natuur- of scheikunde of Duits geeft, krijgt 5000 euro bonus. Zó ver is het al gekomen. Zó nijpend is het tekort aan gekwalificeerde docenten in het voortgezet onderwijs. In de grote stad dan. 

Gaan Limburgse scholen ook de beste leraren bij elkaar wegkapen en bonussen uitdelen? „Ik moet er niet aan denken”, reageert Peter Badoux, voorzitter van het college van bestuur van Onderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken. „Zo’n transfermarkt is funest voor de samenstelling van je team, voor de continuïteit, voor de betrokkenheid. De wiskundeleraren weten al dat ze zeer gewild zijn.” 

Dat er problemen zijn in het onderwijs is na de uitzending van het programma Zembla een paar weken geleden wel heel duidelijk geworden. Er kwam een universiteit in beeld die bijlessen wiskunde moest organiseren, omdat de studenten op de middelbare school te weinig les hadden gehad. Docenten Engels, wiskunde of Nederlands, die onbevoegd voor de klas staan of geen lessen van een zieke collega meer kunnen overnemen, omdat ze al meer dan 40 uur in touw zijn met lessen, zorgplicht en papierwerk. Wie de uitzending heeft gezien, is zich ongetwijfeld rot geschrokken. Is de grote aftakeling van het onderwijs al bezig? Als dat zo is, ondermijnt het de kwaliteit van het onderwijs van een hele generatie. Hoezo Nederland kennisland? „Onderwijs is zó belangrijk voor onze samenleving. Het ís geen luxeartikel”, benadrukt Badoux. 

Het beroep is bij de jeugd niet populair

Gelukkig zijn de problemen in Limburg minder ernstig dan in de Randstad. Maar ook hier worstelt het voortgezet onderwijs met de krapte op de arbeidsmarkt. Alleen al dit jaar zijn er veertig fulltimebanen onvervulbaar. En volgend jaar dertig. Vooral de bètavakken en de talen schreeuwen om hulp van met name eerstegraads docenten. Maar ze zijn er nauwelijks. Hoe kan dat? 
Het beroep is bij de jeugd niet populair. „Vergeet niet dat een docent in het voortgezet onderwijs twintig jaar geleden nog status had. Dat beeld is flink geërodeerd. Docenten hebben er zorgplicht en een berg bureaucratie bijgekregen. Tel daarbij op dat de politiek graag de maatschappelijke problemen op het bordje van het onderwijs legt. Leraar zijn anno 2016 heeft niet de uitstraling die het vak verdient”, zegt Badoux. 

Hoe groot is het probleem? Groot genoeg om het bij schoolbestuurders topprioriteit te maken. Door de sterke vergrijzing gaan een heleboel leraren in korte tijd allemaal met (vervroegd) pensioen. Hoewel we de krimp in Limburg als een kleine zegen kunnen zien voor de problematiek, „moet je ook voor tien leerlingen een docent voor de klas hebben”, zegt Thieu Kikken, bestuurder van SOML, de koepel van Midden-Limburgse scholen. Het hoge ziekteverzuim in het onderwijs - vaak burn-outs - en het afhaken van jonge docenten helpt ook al niet mee. 

Mogelijk moeten we tijdelijk ontheffing aanvragen als we nog onbevoegde docenten hebben

Het onderwijs lijdt ook nog eens onder de nieuwe wet- en regelgeving. De wet werk en zekerheid zegt dat iemand na drie tijdelijke contracten in vaste dienst moet komen. En per 1 januari 2017 mag er geen onbevoegde leraar meer voor de klas staan. Dus? Die tweedegraads docent natuurkunde die bezig is met zijn master en aan 6 vwo lesgeeft, moet naar huis. Dan maar geen les? Of een boete van de inspectie riskeren? „Mogelijk moeten we tijdelijk ontheffing aanvragen als we nog onbevoegde docenten hebben”, zegt Badoux. 

Bij het Bouwens van der Boyecollege in Panningen hebben docenten i-uren, invaluren, vertelt locatiedirecteur Hans Relou. „Bij een probleem kijken we eerst intern of er docenten zijn die deze uren kunnen overnemen. Zo niet, zoeken we binnen LVO - de Limburgse koepel van 21 middelbare scholen - een oplossing. Lukt dat ook niet, zoeken we samenwerking met Goud- Grijs of Bureau Maandag, die onder meer bemiddelen in gepensioneerde leraren. Het is soms kunst- en vliegwerk om de lessen draaiende te houden”, geeft Relou grif toe. 

Het tekort aan leraren komt natuurlijk niet uit de lucht vallen

Het tekort aan leraren komt natuurlijk niet uit de lucht vallen. Die grijze golf zag je aankomen. „Dus zijn we als LVO twee jaar geleden gestart met een actie om tweedegraads docenten te stimuleren hun eerstegraads bevoegdheid te halen. Of om een ander vak erbij te leren, zodat ze meer inzetbaar zijn”, vertelt Caspar van Hilten, directeur van het Grotius College in Heerlen én docent Duits. Leraren krijgen daar een lerarenbeurs voor én 1,5 dag in de week vrij. 250 LVO-docenten doen aan deze programma’s mee. Diverse schoolbesturen hebben intussen ook meer mensen in dienst genomen. Om eventuele ‘gaten’ meteen te kunnen dichten. In de tussentijd werken ze bij SOML bijvoorbeeld aan een ‘talentenbank’ en bij het LVO aan onderwijsinnovatie. „Kijk, wie Frans gestudeerd heeft, gaat waarschijnlijk voor de klas staan. Maar wie universitair wis- of natuurkunde gedaan heeft, kan uit duizend banen kiezen. De kans dat zo iemand in het onderwijs belandt, is heel klein”, zegt Van Hilten. 

En waar is de stroom nieuwe, jonge leraren? Die is er niet. „Tsja, we zijn dit jaar gestart met een eerstegraads opleiding Nederlands, Engels en wiskunde. De cruciale vakken. Maar het loopt nog geen storm”, zegt Anton van den Brink, directeur van de Fontys lerarenopleiding in Sittard. Omdat de studenten te weinig uit zichzelf komen, gaan Fontysstudenten ze ‘scouten’ op middelbare scholen. „Via een spelletje hopen we leerlingen op het idee te brengen de lerarenopleiding te gaan doen”, zegt hij. Overigens is er wel belangstelling voor het proefstuderen. 

Leerlingen van de examenklassen havo, vwo en mbo kunnen in acht weken een eerste module volgen: ‘Oriëntatie op het leraarschap’. Tot slot is er een tentamen. Wie besluit naar Fontys te komen, krijgt voor deze module dan meteen vrijstelling. 28 leerlingen deden er onlangs tentamen. Een klas van 30 staat al te wachten om ook aan deze module te beginnen. 

Toch maakt Van den Brink zich zorgen. Vooral over de bèta- en technische vakken. „Steeds meer leerlingen kiezen NT- en NG-profielen. Goede keuze, maar techniek+leraar is een moeilijke combinatie. Ik vrees dat we nog grote tekorten krijgen. En ja, er worden mensen geworven uit het bedrijfsleven. 
Wie in het (v)mbo wil lesgeven, heeft alleen een certificaat van bekwaamheid nodig. Daarvoor moet je een pedagogisch didactisch traject volgen. Maar dit soort werving levert onvoldoende op.” 
En alles voorzien gaat niet. Van den Brink: „Ik word regelmatig gebeld door instellingen en opleidingen die werken met vluchtelingen. Ze willen toekomstige leraren Nederlands. Daar heb ik er al te weinig van…” 


 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →