Geloof + westerse luxe = IS

Print
Geloof   westerse luxe = IS

Afbeelding: ANP

In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Taliban of Al Qaida, gebruikt de terreurbeweging Islamitische Staat decadente westerse lokmiddelen om strijders en bruiden te werven voor de strijd in het kalifaat. Zonder snickers en burgers gaat het niet.

Nadat een team van de Navy SEALS op 2 mei 2011 Osama Bin Laden had gedood in zijn safe house in het Pakistaanse Abottabad, kwamen details over de omstandigheden waarin de leider van Al Qaida jaren had geleefd naar buiten. Wat opviel was het gebrek aan luxe. Het huis was weliswaar groot, maar de ruimte waarin Bin Laden met zijn familie had geleefd, was klein. Er stonden simpele meubels, er lagen wat goedkope schuimmatrassen op de grond en de televisies waren oud. Er was geen telefoon, geen internet, geen computer. Wel een whiteboard om de kinderen Arabisch te leren. Het voedsel was sober: vijgen, noten, eieren, gedroogd vlees, olijfolie. Bin Laden had als jongeman het leven van een jetsetmiljonair geleid. Hij hield valken, ging op safari in Afrika, beklom bergen in Turkije en liet zich rondrijden in een Mercedes Benz met chauffeur. 
Naarmate hij ouder (en radicaler) werd, veranderde zijn persoonlijke levensstijl. Hij werd soberder. 
Soberheid past overigens bij een strikte interpretatie van de koran. Dat boek is heel expliciet in het verbieden van het dragen van bijvoorbeeld gouden sieraden of zijde door mannen. En dat past weer in de bredere koranische opvatting dat het leiden van een leven vol luxe getuigt van zwakte. Bovendien is het bevestiging van sociale onrechtvaardigheid: voor iedere rijke zijn er velen die in armoede leven. 

Bin Laden had als jongeman het leven van een jetsetmiljonair geleid.

Het is deze paradox waarmee ook Islamitische Staat (IS) kampt. Terwijl aan de ene kant citaten uit de koran worden gebruikt om de meest vreselijke misdaden religieus te rechtvaardigen en ‘het Westen’ wordt afgeschilderd als de grote demon die vernietigd moet worden, worden de strijders gelokt met westerse luxe en gebruiken. In veel gevallen zouden die in aanmerking moeten komen voor het predicaat haram (verboden). Zoals: huizen met zwembaden, luxeappartementen, Toyota-terreinwagens, westers snoepgoed en ‘halal’-seks met ‘wisselbruiden’ of slavinnen. Het vergt ook nogal wat mentale lenigheid om criminele activiteiten van jihadisten in Europa - een aantal van de daders van de recente aanslagen in Parijs handelde in drugs - te verzoenen met religieuze overtuigingen. Het opportunisme waarmee dit toch gebeurt, is een echte primeur en uniek voor IS, verklaart een expert op het gebied van deradicalisering met wie deze krant sprak. Leden van de Haagse criminele ronselorganisatie uit de Schilderswijk in de zogenoemde Context-zaak werden vorig jaar tot jarenlange celstraffen veroordeeld voor opruiing, ronselen en het faciliteren en financieren van jongeren die naar Syrië wilden afreizen om te gaan vechten. De groep zamelde ook geld in voor de jihadstrijd, mede om de reis van vertrekkers te financieren. Of zijzelf betaald kregen per rekruut, is in de rechtszaak niet aan de orde geweest. Wel werden twee leden van de groep eerder in Griekenland aangehouden met duizenden euro’s cash op zak. Een 31-jarige man uit Tilburg werd vorige maand veroordeeld tot 1,5 jaar cel voor het ronselen van een vluchteling voor IS en voor witwassen. De man werd in Schiphol aangehouden met ruim 68.000 euro cash. De rechtbank achtte het aannemelijk dat dit bedrag was verkregen uit criminele activiteiten. 

Ze zeggen dat ze het Westen haten, maar ze mixen Ray Ban-zonnebrillen en Nike-schoenen maar al te graag met hun militaire spullen.

Vóór de opkomst van IS gebruikten andere bewegingen zoals de Taliban ook drugsgelden om hun activiteiten te financieren. Maar zij probeerden tegelijkertijd een imago van vroomheid te projecteren. Bij IS is alle pretentie verdwenen. Het relatief saaie zelfverklaarde kalifaat - waarin nagenoeg alle vormen van vermaak zijn verboden - lokt strijders met uitgekiende propaganda, waarin ronkende retoriek over het kalifaat wordt doorspekt met romantische plaatjes en een levensstijl die veel luxueuzer is dan de strijders in het land van herkomst hadden. Via sociale media worden professioneel vormgegeven filmpjes - anders dan de saaie audioboodschappen van bijvoorbeeld Al Qaida - verspreid waarin lokkers als westers eten, een goed salaris en moderne wapens worden versterkt met beelden van shopping malls die alles bieden wat voorheen als decadent en anti-islamitisch werd gezien: Milka, M&M, Mars, Snickers, Pringles, Nutella, 7-Up, Kinder Bueno, Oreo, Red Bull, Nivea, Dove, Head & Shoulders, et cetera. En in Deir ez-Zor kon je eind vorig jaar nog de iPhone 6 kopen, een gadget waar een uit het Westen afkomstige jihadist kennelijk niet buiten kan. Mosul had tot voor kort een functionerende ‘Big Burger’ waar strijders kiphamburgers, cheeseburgers en Mexicaanse fajitas weg konden spoelen met Sprite en Coca-Cola. Business Insider publiceerde een artikel waarin een ‘undercover jihadbruid’ vertelde over haar Skype-contacten met IS-leden. „Ze zeggen dat ze het Westen haten, maar ze mixen Ray Ban-zonnebrillen en Nike-schoenen maar al te graag met hun militaire spullen.” Er zijn ook gevallen bekend van strijders die overstapten van Jabhat al-Nusra naar Islamitische Staat, omdat IS mooiere kleren had. Uit Nederlands wetenschappelijk onderzoek - door promovendus criminologie Jasper de Bie - naar de samenstelling van jihadistische netwerken, is al gebleken dat bij een deel van de leden van jihadistische netwerken geen sprake is van ideologische motivatie, maar van plat financieel of materieel gewin. Criminele activiteiten (diefstal, fraude, drugshandel) zijn noodzakelijk om de strijd te financieren en worden gerechtvaardigd als de slachtoffers ervan kuffar (ongelovigen) zijn.