Het enige waar de Syriër aan moest wennen is de directheid

Print
Het enige waar de Syriër aan moest wennen is de directheid

Afbeelding: Roger Dohmen

De Syrische schrijver Suleman Taufiq (1953) verhuisde in 1971 van Damascus naar Aken. Taufiq is schrijver en vertaler van Arabische literatuur. In 1983 ontving hij de Literatuurprijs van de stad Aken. Taufiq helpt landgenoten die gevlucht zijn voor het Assad-regime. Hij hekelt de houding van Europese landen ten aanzien van de vluchtelingenproblematiek.

Toen ik die foto van dat jongetje zag is mijn mening niet veranderd. Ik heb al zoveel verschrikkelijke beelden uit Syrië gezien. Er hebben in mijn vaderland al zoveel aanslagen en aanvallen plaatsgevonden, op schoolbussen, op speeltuinen, dat mijn beeld al jaren geleden is gevormd. Ik ken ouders van kinderen, die daarbij om het leven zijn gekomen.

Mijn moeder woont nog steeds in Damascus. Ze houdt me bijna dagelijks op de hoogte van wat daar gebeurt. Laatst is er haar buurt een aanslag geweest, waarbij zeventien kinderen de dood vonden. Ze kende enkele van die kinderen. Dus dat beeld van dat jongetje, hoe vreselijk ook, heb ik niet nodig. De opwinding over die foto is hypocriet. Er is al vijf jaar oorlog en ellende in Syrië en iedereen weet dat. Onze familie is door de oorlog uiteen gedreven. Zesentwintig familieleden van mij leven verspreid over de wereld, de meesten van hen in Duitsland. Eén neef is overgestoken met een boot naar Griekenland. Behalve mijn moeder wonen nog een zus en twee broers met hun families in Syrië. Ze willen niet illegaal, met behulp van smokkelaars, het land uit. Zij zeggen ook: wat moeten wij nou in Duitsland doen?’’ 

Europa en de VS hebben een morele verplichting om de Syriërs te helpen, vindt Taufiq. ,,Die hebben een grote rol gespeeld in het noodlot dat de volkeren van Syrië en het Midden-Oosten treft. Ze hebben wapenhandel gedreven. Openlijk steun verleend aan landen, die meegedaan hebben aan alle offensieven die in dit gebied hebben plaatsgevonden. Turkije, Qatar, noem ze maar op. Saoedi-Arabië vooral. Dat land verkeert nog in de Middeleeuwen. En de Middeleeuwen waren nog humaan vergeleken met wat Saoedi-Arabië allemaal doet. Landen als Irak en Syrië hebben zeer veel gedaan voor de Arabische cultuur. Ze hebben de meeste intellectuelen voortgebracht, hoogstaande literatuur, kunst, muziek. En juist deze landen worden nu verwoest.

Alles is begonnen met de oorlog in Irak. Natuurlijk, een volk dat zucht onder de dictatuur en niet in staat is om deze te verdrijven, moet geholpen worden. Maar niet onder de voorwaarde dat een democratie van westerse signatuur wordt ingevoerd. In Syrië hebben we geen democratische cultuur, zoals we die hier kennen. We zijn er nog lang niet rijp voor. Toen iedereen hier in Duitsland stond te juichen bij het uitbreken van de Arabische lente, in Tunesië, heb ik gezegd: dit wordt de grootste catastrofe aller tijden. Omdat ik wist wat er kwam: een islamitisch tegenoffensief.’’

Alles is begonnen met de oorlog in Irak


Taufiq verliet Syrië al in 1971, vanwege het verstikkende klimaat. ,,De cultuur is altijd heel open geweest in Syrië. De politiek niet. De macht wordt niet gedeeld. Er is maar één politieke beweging, die van de Baath-partij. Voor andere politieke groepen is geen ruimte. Ik kom uit een christelijke familie.

De christenen in Syrië hebben zich altijd veel met cultuur bezig gehouden. Mijn vader was ondernemer in de medicijnenindustrie. Opleiding en ontwikkeling stonden hoog in het vaandel van mijn ouders. Die hebben zich opgeofferd om ons, hun kinderen, te scholen. Ik wilde, als jongeman van 21, naar Europa. Niet omdat daar het paradijs was. Maar omdat in het land waar ik woonde en ook in de omringende landen, geen ruimte was voor individualisme. Politiek. Cultureel. Religieus vooral. Alles werd altijd ingedeeld in groepen en als je je daar niet bij aansloot, dan viel je buiten de boot. Ik werd, samen met andere studenten, gegrepen door de studentenrevoltes in ‘68, in Europa.

We begonnen Camus te lezen. Nietzsche. We lieten onze haren heel lang groeien, hoewel dat officieel verboden was. Het was rebellie. Een beetje politiek van aard, maar vooral cultureel. Individuele vrijheid was voor ons het allerhoogste goed.’’ 

Hij wilde naar Europa. Dat het Duitsland werd, was toeval. ,,Je kon voor dat land het snelst en gemakkelijkst een visum krijgen. Vanaf het begin heb ik me onder de Duitsers begeven. Ik wilde zo snel mogelijk Duits leren en integreren. Dat ging vrij gemakkelijk. Ik kwam uit een christelijke cultuur. Mannen en vrouwen samen, geen hoofddoekjes, geen problemen met homoseksuelen. Ik had vrijwel geen aanpassingsproblemen. Ja, met het eten misschien. Het enige waar ik wel aan moest wennen, dat is dat mensen hier heel direct zijn. Als je een probleem hebt met iemand zeg je hier: luister eens, je hebt een fout gemaakt. Een Syriër verpakt zoiets in een verhaal of in een grap en komt dan geleidelijk ter zake. Voor mij was het fascinerend dat Duitse jongeren zo vrij over seksualiteit en dergelijke praatten. Ik ging samenwonen met een Duitse vrouw en daar zijn twee prachtige kinderen uit voortgekomen. Ze studeren allebei. Ja, dat lijkt dus op een perfecte integratie. Maar ik heb nooit aan integratie gedacht. Dat woord bestond toen niet eens. Het is gewoon zo gelopen.’’

Ik wilde zo snel mogelijk Duits leren en integreren. Dat ging vrij gemakkelijk


Toen de vluchtelingenstroom vanuit Syrië op gang kwam heeft Taufiq veel van zijn landgenoten geholpen.,,Ik heb familieleden geholpen, financieel en op andere manieren. Maar ook veel wildvreemde mensen die op één of andere manier aan mijn telefoonnummer waren gekomen.

Soms vind ik die Willkommenskultur zo overdreven. Het is prachtig dat de Duitsers dit initiatief genomen hebben. Maar het is twee extreme kanten opgegaan. Extreme empathie. En extreme haat. Dat maakt me nogal nerveus. Ik heb veel Syrische kinderen hier aan een school geholpen. Maar elk kind een teddybeer in de armen duwen, dat is overdreven. Die kinderen zijn getraumatiseerd. Laat ze eerst even een tijdje bijkomen.

Een nicht van mij vertelde dat haar kind hier in Duitsland angstig in een hoek wegkruipt, elke keer als ze een vliegtuig hoort. Dat krijg je niet weg met een teddybeertje. Daar wordt zo’n kind alleen maar nog onrustiger van. Niet alle vluchtelingen zijn aardige lieve mensen hoor. Er zitten ook Arschlöcher tussen. Dus, help ze wel, maar zet ze niet op een voetstuk. Want wat krijg je dan? Na die verschrikkelijke gebeurtenis in Keulen sloeg de stemming in één klap om. Terwijl dat een gewone misdaad was. Het had niets te maken met een botsing van culturen. Als dit in Damascus was gebeurd zouden die mannen meteen zijn opgepakt.

Bovendien blijkt nu dat er in die groep van Keulen heel weinig vluchtelingen zaten en maar één Syriër. Althans, hij had een Syrisch paspoort. En we weten ook dat nogal wat Noord-Afrikanen zo’n paspoort hebben gekocht om ook als vluchteling het land binnen te kunnen komen.’’

Toch zit het nog in de hoofden van veel mensen. Vluchtelingen hebben niet meer het voordeel van de twijfel. ,,Dat bewijst dat veel van de empathie voor vluchtelingen niet echt is, gebaseerd is op hypocrisie. Je krijgt mensen die triomfantelijk in het openbaar roepen: ik heb een Syriër thuis uitgenodigd! Alsof je hoogstpersoonlijk een bedreigde diersoort gered hebt. Maar dit zijn mensen.

En niet alle Syrische mannen zijn moslims, die vrouwen onderdrukken. Maar die vrijheid mag niet ontaarden in cultuurrelativisme, zoals in uw land het geval is. Vluchtelingen moeten integreren in de cultuur, zoals die hier is. Dat heb ik zelf ook gedaan. En mijn andere familieleden in Duitsland. We hebben de taal geleerd en ons zoveel als mogelijk aangepast aan de zeden en de gewoonten, die hier heersen. Je kunt niet zeggen: wij zijn moslims, wij hebben een andere cultuur. Nee! Je bent moslim en dat is je religie. O.k. Maar hier moet je samen kunnen leven met andersdenkenden. Anders kun je r beter naar Saoedi-Arabië gaan. Dat je geen varkensvlees eet en geen alcohol drinkt, prima. Maar je vrouw in je huis opsluiten en geen Duits laten leren, dat is in strijd met de waarden en normen van deze samenleving. Mijn eigen vrouw doceert de taal nu aan moslima, die jaren lang geen Duits hebben geleerd. Dankzij de overheid, die nu deze taalcursussen is gaan subsidiëren.’’

Je krijgt mensen die triomfantelijk in het openbaar roepen: ik heb een Syriër thuis uitgenodigd! Alsof je hoogstpersoonlijk een bedreigde diersoort gered hebt


Is dit niet een achterhoedegevecht? Merkel gaf al jaren geleden toe dat de multiculti-samenleving mislukt is.
,,Ze is te pessimistisch geweest. Kijk naar de Turken in Duitsland. Die zijn zeer goed geïntegreerd. Er zijn geen enkele problemen met ze. Maar het probleem, met de mensen die nu komen, is dat er veel kanslozen tussen zitten. Het zijn voor een groot deel analfabeten. En een flink deel van hen is orthodox moslim. Maar ze moeten niet net doen of dat in hun genen zit. Zoals men vroeger over Joden zei. Klinkklare onzin. Ieder mens kan zijn gedrag veranderen. Daar word je alleen maar rijker van. Kijk naar mezelf. Ik ben daar geboren en ik mag hier verder gaan met mijn leven. Ik mix en meng me met anderen en daar word ik alleen maar rijker van. Mijn kinderen zijn hier afgestudeerd. Ze zijn succesvol. Het kan dus wel, die multiculti-samenleving. Maar je moet er wel wat voor doen.’’ 

Hij wordt er soms wel eens moe van, om zich steeds maar weer als Syrische vluchteling te verantwoorden. ,,Dat gebeurt nog steeds. Ik ben niet de typische Syriër. Die bestaat namelijk niet. Ik heb al lange tijd de Duitse nationaliteit. Maar toch vind ik het in dit land nog steeds ontzettend moeilijk om te zeggen: ik ben een Duitser. In Amerika gaat dat anders. Daar zeg je na vijf jaar: ik ben een Amerikaan. Dat wordt ook geaccepteerd. Maar als ik zeg dat ik een Duitse schrijver ben, dan zeggen vele mensen: wat, een Duitse? De verbondenheid met een land is voor veel mensen hier nog altijd de verbondenheid met Blut und Boden. Daarom zeg ik meestal: ik ben een Duits-Syrische schrijver. Of een Duits sprekende schrijver van Syrische afkomst. Dan breng ik mensen ook niet in verlegenheid. Laatst zei ik nog in een tv-interview: ik ben een Öcher Syrier. Grapje.’’

 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →