Panama Papers: eigenbelang elite blokkeert verbeteringen

Print
Panama Papers: eigenbelang elite blokkeert verbeteringen

De kantoren van Mossack Fonseca in Panama-Stad. Afbeelding: AFP

Nederland grossiert in fiscale afspraken die rijken, criminelen en corrupte politici in de kaart spelen. Zijn ze nog wel houdbaar? Zouden de bewindslieden op het ministerie van Financiën opgelucht adem hebben gehaald toen ze zondagavond de eerste onthullingen uit de Panama Papers tot zich namen? Misschien wel.

De publicaties brachten weliswaar Nederlandse links aan het licht: twee in Amsterdam gevestigde brievenbusfirma’s zouden een rol spelen bij fraude en omkoping bij de verkoop van Zuid-Amerikaanse tv-rechten. Maar echt een hoofdrolspeler is ons land niet in de enorme stroom aan berichten, gebaseerd op de gehackte of gelekte documenten van Mossack Fonseca, een juridisch dienstverlener uit Panama. 

En dat terwijl Nederland volgens critici toch een cruciale draaischijf is in het internationale radarspel van belastingontwijking. Het kabinet krijgt regelmatig het verwijt te weinig te doen om misbruik tegen te gaan, onder meer rond de ‘ruling’ met koffieverkoper Starbucks. 

Het ministerie kondigde in een reactie op de Panama Papers aan ‘de relevante informatie’ te onderzoeken. „De Belastingdienst zal actief kijken of daar gegevens bijzitten die bruikbaar zijn voor de belastingheffing. 
Nederland maakt zich immers sterk voor de aanpak van belastingontduiking en fraude.” 

De vraag is wel of het hierbij blijft, qua onthullingen. De kranten die in Nederland publiceren uit de 11,5 miljoen mails, spreadsheets en contracten van Mossack Fonseca – het Financieele Dagblad en Trouw – hebben meer publicaties aangekondigd. 

Bovendien dicht het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), waarbij beide kranten aangesloten zijn, Nederland een prominente rol toe in het dossier. „Mossack Fonseca heeft nauw samengewerkt met grote banken en grote juridische firma’s in landen als Nederland, Mexico, de Verenigde Staten en Zwitserland om klanten te helpen geld te verplaatsen of hun belasting te verlagen.” 

Nu is dat op zich niet illegaal. Landen hebben onderling verdragen die het mogelijk maken winsten en vermogens te verplaatsen. Dat voorkomt dat bedrijven dubbel belasting betalen en biedt ook zekerheid. 
De mogelijkheden zijn schier eindeloos. Zo is het toegestaan om lege bedrijfjes of een anonieme ‘trust’ (rechtsvorm waarin de werkelijke eigenaar buiten beeld blijft) op te zetten. 
Mossack Fonseca presenteert Nederland op haar website als een interessante optie. Ons land heeft met veel landen verdragen, kent een grote financiële sector en veel rechtsvormen die anonimiteit garanderen. 
Dit soort praktijken geeft veel mensen een wrange smaak in de mond. Maar als de Panama Papers alleen dit soort praktijken had blootgelegd, zouden ze niet zo veel stof doen opwaaien. De onthullingen gaan een stap verder.

Klik hier voor het hele artikel en probeer de krant digitaal vier weken gratis.