Redt het hoger onderwijs Limburg?

© Marco Jeurissen

Het hoger onderwijs is in Limburg een economische factor van belang. Het percentage studenten dat in Limburg blijft ‘hangen’, bedraagt inmiddels vele tientallen procenten. Ook zorgt dit onderwijs voor steeds meer innovatie en ondernemerschap. In deze serie, die vandaag van start gaat, staat Zuyd Hogeschool centraal, maar we betrekken ook andere onderwijsinstellingen bij het thema.

Joos Philippens

Wat heb je aan onderwijs in je regio als de (hoger)opgeleiden vervolgens massaal richting Randstad trekken? Het is een gerechtvaardigde vraag. De cijfers die de Universiteit Maastricht, Zuyd Hogeschool en Fontys geven, zijn echter bemoedigend.

De UM claimt dat de helft van haar Limburgse studenten na de studie werk vindt in een straal van honderd kilometer rond Maastricht (waarbij het grote aantal Duitse studenten een niet onbelangrijke rol speelt). Zuyd Hogeschool telt jaarlijks 14.500 studenten en geeft aan dat 70 procent van hen na de studie in de directe regio blijft; bij de Limburgse tak van Fontys in Venlo en Sittard studeren ook nog eens samen bijna 6000 studenten.

Bij alle berichten over vergrijzing, ontgroening en een dreigend tekort aan arbeidskrachten zijn de genoemde hoge percentages ‘blijvers’ goed nieuws. Hoogopgeleiden aan Limburg binden, heeft in een krimpregio hoge prioriteit. Tenslotte zet de provincie zelf fors in op Brightlands, een conglomeraat van vier campussen. Greenport Venlo, Chemelot Sittard-Geleen, Smart Services in Heerlen en Health Campus in Maastricht moeten motoren van banen voor hoogopgeleiden worden, en trouwens ook van opleiding.

Hele scheepsladingen buitenlandse universitaire studenten komen met name naar campussen in Maastricht en Sittard- Geleen. Dat is een verrijking voor deze regio, deze jongeren brengen invloeden binnen van andere culturen, geven Limburg een venster op de wereld. Vaak zijn het ook zeer gemotiveerde studenten, wier pure ambitie hen in het ‘onbekende’ Limburg brengt, waar ze de opleiding van hun keuze vinden.

Maar: een groot deel van deze buitenlanders trekt - vakkundig opgeleid - weer weg. Dat is een punt van aandacht voor de universiteit, maar nu ook voor Fontys en Zuyd. Bij de nieuwe hbo-opleiding i-Arts (experimentele kunst) in Maastricht is er welgeteld één Nederlandse student.

Limburgse jongeren moeten zelf ook ‘de wijde wereld’ ontdekken

Jeanette Oostijen, bij Zuyd directeur van de faculteit International Business and Communication: „Het dilemma waar het Limburgse hbo voor staat: wil je als onderwijsinstelling groeien dan moet je meer buitenlandse studenten werven. Het alternatief: een wat kleinere opleiding voor vooral de jongeren uit de eigen, krimpende regio.”

Twee visies dus, maar in beide is navelstaren geen optie. Limburgse jongeren moeten zelf ook ‘de wijde wereld’ ontdekken. A global mind is a joy forever heet niet voor niets het promotieonderzoek van Ankie Hoefnagels. Het boek prijkt prominent op menige vensterbank van Zuyd Hogeschool. Kort gezegd: promoot dat Limburgse jongeren gedurende een aantal maanden of jaren buiten de provincie - liefst in het buitenland - ervaring opdoen. Oostijen: ,,Als ze terugkomen, brengen ze dezelfde verfrissing binnen als buitenlandse studenten, hebben ze een breder perspectief, maar dan wel met het voordeel dat ze die kunnen toepassen met hun regionale roots.”

In zekere zin lijkt het hbo de laatste jaren al meer op een universiteit. Sinds de invoering van lectoraten is het onderzoek losgebarsten. En die lectoren zorgen voor veel innovatie. Daarbij is de landsgrens zeker niet heilig. Er wordt gestudeerd op een Europese opera-academie en in het Chinese Chengdu is een expertisecentrum voor zorg en kunsten geopend. Het is tevens een poging om dit onderwijsconcept te verkopen. Merk: Zuyd Hogeschool.

Op sommige gebieden (met name ICT) kan Zuyd niet of nauwelijks voldoen aan de vraag naar studenten. „De reden die wordt opgegeven: bedrijven werken graag in partnerships samen met studenten”, zegt Peter Princen, directeur van de faculteit ICT: „Verfrissende inbreng is ook hier het genoemde toverwoord. Volgens Zuyd krijgen de studenten door hun ontwapenende houding ‘alles voor elkaar’.

De werknemer van de toekomst moet niet langer vanuit de techniek denken, maar met ‘oplossingen voor de mens’ komen

Het aardige is dat veel bedrijven niet alleen op zoek zijn naar genieën. Bert Schroën, baas van Beta Sciences and Technology: „Een techniekstudent hoeft niet briljant te zijn, maar wel breed kunnen denken. Anders gezegd: de tendens is dat de nerd best nog wel nodig is, maar op veel gebieden moet de werknemer van de toekomst niet langer puur vanuit de techniek denken, maar met ‘oplossingen voor de mens’ komen.”

Als je de mens centraal stelt, kun je vaak niet volstaan met deeloplossingen. Dat betekent dat bij projecten diverse faculteiten samenwerken. Soms levert dat verrassingen op. Zo is Kunsten betrokken bij de herinrichting van de Heerlense wijk Vrieheide. CHILL (Chemical Innovation Learning Labs) en EIZT (Expertisecentrum Innovatieve Zorg en Technologie) brengen ook diverse specialiteiten bij elkaar.

Een duidelijk speerpunt is ondernemerschap. Vanaf het eerste jaar worden studenten daartoe gestimuleerd. Werden jongeren vroeger na vier jaar schoolbanken ineens ‘de maatschappij in gesleurd’, nu worden ze al tijdens de studie letterlijk veel de school uit gestuurd.

Kankeronderzoek gebeurt samen met chemiereus Roche, bij Cube in Kerkrade zijn prominent studenten aanwezig, er wordt aan media-innovatie gedaan in samenwerking met deze krant (via Media Valley) en in het nieuwe Ligne-gebouw in Sittard komen veel maatschappelijke functies bijeen waar studenten aan praktijkonderwijs doen. Het bovenstaande klinkt allemaal leuk en logisch, daarom gaan we de komende tijd de praktijk toetsen. Kijken bij projecten, praten met betrokkenen (veel studenten) en zien of de verwachtingen waargemaakt kunnen worden. Redt het hoger onderwijs Limburg echt?

Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van Zuyd Hogeschool, zonder dat deze partij invloed heeft gehad op de inhoud van het verhaal.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee