‘De student zoekt het maar zelf uit’

© ANP

De toekomstige werknemer moet oog hebben voor de veranderende maatschappij en zich af vragen welke bijdrage hij of zij daaraan kan leveren. De verpleegkundige van nu is allang niet meer alleen een vakman of -vrouw.Hetzelfde geldt voor de ingenieur en de accountant. Ze worden meer en meer een soort zelfstandig ondernemer. Hoe bereid je studenten daarop voor?

Monique Evers

Neem de wijkverpleegkundige. Die wordt meer en meer de spil in de wijk. Krijgt een steeds grotere coördinerende rol. ,,Dat vraagt dus om hele andere bekwaamheden. Want die verpleegkundige moet, om de beste zorg voor een cliënt te kunnen leveren, ineens gaan overleggen met de huisarts, de fysiotherapeut, de diëtist, de politie en de familie’’, zegt Bart van Dolderen. Hij is bij Zuyd Hogeschool leider van het project ‘ondernemendheid in de zorg’ dat studenten die vaardigheden leert. Studenten moeten ondernemender worden. Marion Fenijn, manager van het kennis- en informatiecentrum van Zuyd: ,,Jongeren voorbereiden op de nieuwste ontwikkelingen en op veranderingen die we nu nog niet eens kennen. Dat vraagt om een hele andere houding. Ze moeten minder afwachtend zijn, zelf veel pro-actiever worden’’. Het hoge tempo van de veranderingen vereist ook een grote weerbaarheid. ,,Je moet zorgen dat ze daarmee om kunnen gaan. Ze moeten zich gaan afvragen: wat zie ik om me heen? Wat betekent dat voor mij? Hoe kan ik daar naar handelen?”

Jongeren voorbereiden op de nieuwste ontwikkelingen en op veranderingen die we nu nog niet eens kennen.

De nieuwe professional moet dus niet alleen een kei zijn in zijn vak, vindt Bart van Dolderen: ,,Hij moet ook wat weten van de demografische ontwikkelingen, economie, sociale tendensen en technologie. Verder moet hij zich afvragen in wat voor soort organisatie hij werkt. Kun je bijvoorbeeld vanuit een strakke bureaucratie mensen in de wijk maatwerk bieden?’’. Na de analyse is het tijd voor actie. Dan moet de student zich gaan afvragen: Wat kan ik doen? Wat is haalbaar? Wat is daar voor nodig? ,,Deze vaardigheden worden tegenwoordig van je verwacht. Dus leren we studenten om te onderhandelen, vergaderingen voor te zitten en gesprekken te voeren. En om dat in de praktijk toe te passen. Vier jaar lang. Ondernemendheid is bij ons geen module of zo. Het moet voortdurend terugkomen, anders krijgt de student het niet in z’n systeem.” Daarom geeft Van Dolderen, in het kader van ‘een leven lang leren’, ook trainingen bij bedrijven. Aan de professional dus die misschien al wel tien of twintig jaar in het vak zit. ,,Want ook al hebben sommige bedrijven moeite het hoofd boven water te houden, veranderen zit meestal niet zo in de genen. De HR-manager denkt vanuit zijn eigen koker, de directeur ook, net als de ict-er. Daarom moet je onderzoek doen en met elkaar praten om te ontdekken wat nodig is. ‘’

De student moet zich gaan afvragen: Wat kan ik doen? Wat is haalbaar? Wat is daar voor nodig?

,,Moesten chemie-studenten vroeger een proef doen, dan zetten wij alle benodigdheden voor ze klaar’’, zegt Fenijn. ,,Nu zeggen we: dit is de proef die je moet doen, kijk maar wat je nodig hebt en waar je het kunt vinden. Sluit veel meer aan bij de natuurlijke houding van studenten: buiten de school zoeken ze ook van alles zelf uit.’’Steeds meer jongeren willen zelfstandig ondernemer worden, zegt Fenijn. En niet alleen in de zorg. ,,Stel je wilt een product ontwikkelen. Dan moet je wel weten wie je kan helpen, waar je octrooi moet aanvragen, waar je moet zijn als je het wilt laten maken. En hoe kom je aan geld? Dus moet je zelf op pad, zelf het initiatief nemen. Het zelf doen, daar gaat het om.” Op de Hotel Management School van Zuyd zit die ondernemende houding al in heel veel studenten, zegt Mieke Pelzer, coördinator ondernemerschap. ,,Het zijn echte doeners, ze zoeken vaak de wereld buiten de school op. Initiatieven als Social Deal en Mise en Place, het uitzendbureau voor horecapersoneel, zijn dan ook bedacht door onze oud-studenten.’’ Die ondernemende mensen zijn de kartrekkers in je organisatie, de voorlopers die ook andere mensen enthousiasmeren, zegt Pelzer. ,,Het zijn de mensen die het verschil kunnen maken, die met de blik naar buiten gericht zijn. Die de wil, de passie en het doorzettingsvermogen hebben om er iets moois van te maken.”

Het zijn echte doeners, ze zoeken vaak de wereld buiten de school op.

Voor een deel moet het in je zitten, erkent Pelzer, maar je kunt het ook wel degelijk leren. ,,Studenten leren niet alleen om heel goed te worden in hun vak, maar ook wat nodig is om tot succes te komen. Dus schenken we veel aandacht aan persoonlijkheid. Dan hoor je studenten zeggen: ik wist niet dat ik het in me had, niet gedacht dat ik met een goed idee zou kunnen komen.’’ Het is een combinatie van persoonlijkheid en vaardigheden, vindt Pelzer. ,,Over het algemeen geldt: hoe hoger de opleiding, hoe groter de kans van slagen. Onze studenten worden trouwens graag gecoacht door goede ondernemers. Praktijkverhalen, daar houden ze van.” Het gaat volgens haar om de drijfveren en de kennis. Klanten en gasten zijn veeleisender geworden. Dat vraagt andere vaardigheden zoals empatisch vermogen. ,,Wat vindt je klant belangrijk? Bedrijven doen steeds meer om een relatie met de klant op te bouwen,” meent Pelzer: ,,Bedrijven die geen oog hebben voor de wereld om hen heen gaan het niet redden. Kijk naar de lege winkelstraten en de bedrijven die failliet gaan. Klanten komen niet vanzelf. Manfield en V&D vallen om. Die hebben onvoldoende gekeken naar wat de klant wil.’’

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee