Doorbreek het zwijgen

Print
Doorbreek het zwijgen

Foto: illustratie Robert Muts

De laatste zaken voor de klachtencommissie Seksueel Misbruik Katholieke Kerk zijn ingepland. Met het einde van die commissie in zicht, zijn slachtoffers naarstig op zoek naar bewijs in hun zaak. De klok tikt door. Want zonder bewijs, geen erkenning.

Het is begin maart 2016 als in Kerkrade een bijzondere bijeenkomst wordt gehouden. Leo Degens, oud-profvoetballer van Roda, verklaart publiekelijk wat hem al tientallen jaren dwars heeft gezeten. Hij is in zijn jeugd misbruikt door een pastoor. 
Voetbal was een uitlaatklep om de ellende te vergeten, maar nadat de profloopbaan was afgelopen, werd Degens naar eigen zeggen een psychisch wrak. 
Als de ex-prof zijn relaas doet, zitten er twee mensen van de Stichting Koepel Landelijk Overleg Kerkelijk Kindermisbruik (Klokk) in de zaal: voorzitter Guido Klabbers en secretaris Klaske Metaal. „Hij heeft de naam van de dader niet genoemd. Maar hij was nog niet klaar met zijn verhaal, of ik hoorde in de zaal al fluisterend de naam van de pastoor voorbijkomen. Mensen wísten het gewoon”, vertelt Klabbers. Metaal: „Een man stond aan de zijkant met zijn hoofd tegen de muur. Ik heb hem aangesproken en m’n kaartje gegeven. Als je iets weet, meld het alsjeblieft.We hebben alles nodig als steunbewijs in zaken die bij ons gemeld worden.” 

Mensen voelen zich medeplichtig omdat ze gezwegen hebben

Vele kaartjes zijn uitgedeeld tijdens de avond in Kerkrade. Zowel de ex-prof als de Klokk-mensen deden een dringende oproep om kennis - eventueel anoniem - te delen. Degens herhaalt zijn relaas in De Telegraaf. Het resultaat? 
He-le-maal niks, vertellen Klabbers en Metaal verbaasd aan de keukentafel in Nederweert-Eind, waar het hoofdkwartier van Klokk is gevestigd. 
Al is er ook begrip voor de zwijgzaamheid. Staal: „Mensen voelen zich medeplichtig omdat ze gezwegen hebben.Wij hebben deze mensen zó hard nodig. Praten komt nooit te laat. Help je vriendjes en vriendinnetjes van vroeger en bevrijd je van een last.” 
Alleen al op de website van Klokk staan zo’n 150 slachtoffers die naarstig op zoek zijn naar steunbewijs voor hun zaak. Collegaorganisatie VPKK heeft er ook nog een tiental op de site staan. 

De tijd begint te dringen. Deze zomer worden de laatste klachten afgehandeld. Slachtoffers mochten tot vorig jaar bij het Meldpunt Seksueel Misbruik RKK een klacht indienen tegen overleden verdachten en over verjaarde zaken. Na de laatste zaak wordt de klachtencommissie opgeheven. Herziening aanvragen kan dan nog een half jaar, al zal de kerk coulant zijn met zeer schrijnende gevallen. „Het is zaak snel te zijn. Straks is het lastiger”, stelt een zegsman. 

Het is allemaal heel belastend voor ze

Niet voor niets hameren de belangenclubs van slachtoffers nu zo op het zoeken naar en vinden van steunbewijs. Het is alles of niets. „Slachtoffers willen eigenlijk hun ouders niet meer lastigvallen met vragen, maar kloppen nu toch bij hen aan. Ze zoeken op Facebook naar oud-klasgenoten. Het is allemaal heel belastend voor ze”, weet advocate Mirelle van Berckel, die meerdere slachtoffers bijstaat. 

Klokk klopte vorige week bij de Tweede Kamer aan. Privacywetgeving staat zaken in de weg, stelt de slachtofferorganisatie. Ze heeft zelf veel dossiers. Zusterorganisaties MCU en VPKK ook, net als de diverse advocaten, mediators en het meldpunt zelf. Maar die gegevens mogen niet uitgewisseld worden vanwege privacyregels. Klabbers hoopt dat de Tweede Kamer nu opdracht geeft om alle archieven aan elkaar te koppelen. 

Het kan slachtoffers helpen bij de zoektocht naar bewijs. Het Meldpunt erkent dat steunbewijs vaak lastig te vinden is. In het jaarverslag 2015 stelt voorzitter Rob van de Beeten dat ruim honderd ongegrond verklaarde klachten wel geloofwaardig waren, maar onvoldoende steunbewijs hadden. Deze mensen kregen uiteindelijk via een speciale regeling wel erkenning en een geldbedrag. Volgens Klabbers van Klokk is er vaak wel steunbewijs dat vanwege de privacy niet gedeeld wordt. Klabbers: „Er is een grote schuld bij de kerk. Ga dan coulant om met mensen die hun steunbewijs niet rond kunnen krijgen.” 

Volgens een woordvoerster van de Bisschoppenconferentie is die coulance er al door de speciale regeling. „De lat ligt laag voor steunbewijs. Maar er zal toch op z’n minst iets aan extra bewijs moeten zijn om een zaak te erkennen.” 
Bewijs uit diverse zaken wordt echt wel aan elkaar gekoppeld, stelt ze. De conferentie erkent dat de tijd dringt voor de mensen die zoeken naar steunbewijs. „We hebben al vaker mensen opgeroepen om zaken nu nog te melden. Het liefst rechtstreeks bij het meldpunt. Dat kan ook anoniem. Die oproep blijft wat ons betreft overeind.” 

Oproepen voor steunbewijs staan op www.klokk.nl en www.vpkk.nl, melden van zaken kan ook via www.meldpuntmisbruikrkk.nl