Is Apple aan het verleppen?

Print
Is Apple aan het verleppen?

Afbeelding: illustratie Nourdin Kouch

Voor het eerst sinds 2007 gaan er minder iPhones over de toonbank. Verliest Apple zijn ‘cool factor’? Na dertien vette jaren van ongebreidelde groei beleeft Apple een kwartaal zonder stijgende omzet. En vervelender: het is Apple’s belangrijkste winstmaker waar de klad in zit. De iPhones – Steve Jobs’ wondertelefoon die goed is voor twee derde van Apple’s omzet – vliegen niet meer als warme broodjes over de toonbank. De verkopen kelderden van 61,2 miljoen stuks in de eerste maanden van 2015 naar 51,2 miljoen afgelopen kwartaal. Volgens bestuursvoorzitter Tim Cook ligt de oorzaak in ‘sterke economische tegenwind in grote delen van de wereld’ en heeft Apple prima resultaten afgeleverd.

Maar is dat zo? De wereldwijde smartphoneverkopen vlakken inderdaad af: tussen januari en april gingen er 334,9 miljoen exemplaren over de toonbank, slechts een half miljoen meer dan dezelfde periode vorig jaar. Toch heeft Apple duidelijk méér last van die volgens Cook zo slechte economie dan de concurrentie. Zo meldde Samsung gisteren uitstekende verkopen van zijn nieuwe vlaggenschepen de Galaxy S7 en S7 Edge, die rechtstreeks met Apple’s nieuwe iPhones 6S en 6S Plus concurreren. 

Trendwatcher Vincent Everts oordeelt hard. „Sinds het overlijden van Steve Jobs in 2011 is alle vernieuwing bij Apple dood. Op de AppleWatch na is er weinig gebeurd. En dat horloge is weliswaar geen flop, een dikke hit is het ook niet.” Volgens Everts volgt Apple waar het vroeger leidde. „Een groot scherm? Samsung en andere fabrikanten deden dat al jaren terug, Apple wachtte tot de iPhone 6. Een NFC-chip voor mobiel betalen? De concurrentie stopte ze al veel eerder in hun telefoons.” Everts wijst ook op Google’s besturingssysteem Android. „Daar zitten allerlei snufjes in waar Apple pas later mee kwam.” 

De trendwatcher is niet de enige met kritiek. Ook merkenexperts zien dat het Amerikaanse wonderbedrijf zijn gulden glans kwijt raakt. „Met de iPod en iTunes brak Apple de muziekmarkt open, met de iPhone creëerden ze de moderne smartphone”, zegt Alef de Jong van designbureau Wunder. „Apple was altijd een uitdager, die disruptief en marktverstorend opereerde. Nu horen ze bij de gevestigde orde.” De Jong refereert aan de legendarische ‘Think different’-campagne uit 1984 of de recentere reclames ‘I’m a Mac and I’m a PC’ waarin het Bill Gates’ Microsoft op de korrel nam. 

Nu is Apple zélf zo’n gigant. Voorbeelden te over, meent De Jong. Zo lanceerde de Amerikaanse techgigant pas vorig jaar – jaren na Spotify – zijn streamingdienst Apple Music. De voornaamste aanleiding was niet zozeer vernieuwingsdrang, maar het achteruit kachelen van de eigen iTunes Store. „En met zijn smartwatch was Apple ook al niet de eerste”, vult hij aan. „Samsung had zijn versie eerder klaar.” 

Probleem is verder dat de concurrentie Apple kopieert, bijvoorbeeld bij het verpakken van producten. „Apple was de eerste die daar veel zorg aan besteedde. Waar Philips zijn waren in een geseald doosje gooide, kwam je iPhone een schitterende, luxe verpakking. Andere fabrikanten doen dat nu ook. Hetzelfde geldt voor de Apple Store, waarbij Apple als eerste met eigen winkels kwam en daar zijn producten veel ruimte gaf.” 

Elk bedrijf is jaloers op hun cijfers

Volgens Gonny van der Zwaag van grootste Nederlandse Applesite iCulture valt het allemaal wel mee. „Apple zijn ‘wow-factor’ kwijt? Elk bedrijf is jaloers op hun cijfers”, wijst ze op de winst van 11 miljard dollar die het tegenvallende kwartaal opleverde. „Maar bij Apple ligt de lat nu eenmaal altijd hoger.” Dat neemt niet weg dat ook Van der Zwaag kritiekpuntjes ziet. „Ik vind dat Apple wel met erg veel dingen tegelijk bezig is, zoals de auto waar ze nu aan werken. Dan wordt het lastig ergens écht in uit te blinken. En waarom moesten ze koptelefoonmaker Beats kopen?” 

Ze noemt CEO Tim Cook een grijze muis. „Hij heeft duidelijk niet het charisma van Steve Jobs.” Desalniettemin vindt Van der Zwaag alle kritiek vreemd. „Apple is nooit de eerste met een product geweest. Hun kracht is dat ze bestaande vindingen herdefiniëren en perfectioneren. Dat deden ze met de iPod, de iPad en nu weer met het horloge.” 

Trendwatcher Everts hoopt dat Apple weer risico’s gaat nemen, zoals vroeger. „Bedrijven die het niet meer weten, geven geld terug aan hun aandeelhouders of bouwen een duur hoofdkantoor. Dat is wat Apple nu doet. Ze zijn vooral goed als geldmachine.” Dat de resultaten niet eerder leden onder het gebrek aan innovatie, komt doordat bestaande klanten niet snel weglopen. „Als je eenmaal in het universum van Apple zit, is switchen lastig. Maar steeds meer mensen realiseren zich dat ze niet elk jaar de nieuwste iPhone hoeven te hebben.” Bovendien wint Apple minder nieuwe klanten, stelt Everts. „Mensen kunnen voor de helft van het geld een Androidtelefoon kopen die net zo goed is. En als ze wel aan alle toeters en bellen hechten, is een Galaxy S7 even mooi.” Toch werken er volgens Everts genoeg knappe koppen om de trend te keren. „Ik ben bijvoorbeeld zeer benieuwd naar de auto waar ze aan werken. Dat kan echt iets worden.”

Met de nieuwe, goedkopere iPhone SE hoopt het bedrijf bovendien potten te breken in ontwikkelingslanden en bij kopers die geen 700 euro willen neertellen voor een nieuwe smartphone. „De resultaten zullen de komende maanden zichtbaar worden”, belooft CEO Cook. In de tussentijd werkt Apple hard aan een nieuwe iPhone met opgefrist uiterlijk die de verkoopcijfers vanaf dit najaar weer kan opstuwen. 

Het bedrijf heeft ruim 230 miljard dollar cash op de bank, dus heeft de iPhonemaker uit Cupertino een buffer waar menig land jaloers op is. Ook blijft Apple volgens merkenexpert De Jong hoog scoren op merkenranglijsten. „Ze blijven het geweldig doen.”