Kunnen we nog stil zijn?

Print
Kunnen we nog stil zijn?

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei hoopt dat je op 4 mei tijdens de twee minuten stilte ook even niet met je smartphone in de weer bent. Afbeelding: ANP

Het is de week van de herdenkingen, met de bekende rituelen. Op tal van manieren worden de slachtoffers van oorlog en repressie herdacht. Stilte is daarbij misschien wel de krachtigste uiting. Iets waarmee we in het dagelijkse leven steeds meer moeite hebben.

Wie wel eens in een stiltecoupé van de trein heeft gezeten, weet dat het er nooit echt stil is. Stilte is blijkbaar een relatief begrip. Lang niet iedereen begrijpt het concept en in de microkosmos van de trein valt dat des te meer op. Reden voor NS om een proef te houden waarbij forensen door middel van grote stickers gewezen worden op het feit dat stilte toch echt betekent dat je je mond moet houden. Tevergeefs, moesten de Spoorwegen vorige week erkennen: een groep mensen kan het ondanks alle vriendelijke verzoeken niet opbrengen een uurtje niet te kletsen, laat staan de immer piepende telefoon op ‘stil’ te zetten. Stel je voor dat je eens een ‘appje’ zou missen. Dat de altijd-bereikbaar-samenleving haar tol begint te eisen, is inmiddels ook duidelijk. Verschillende onderzoeken wijzen uit dat het aantal mensen dat last heeft van stressklachten toeneemt. Belangrijkste oorzaken: prestatiedruk en zaken die onder de noemer ‘gejaagdheid’ vallen. Denk aan kinderen die een toeval krijgen als ze niet meteen kunnen reageren op een ‘appje’ van een vriend. Iets wat tegenwoordig wel wordt verwacht. Denk aan mensen die ook na werktijd nog geacht worden de mails van hun baas te lezen, zodat het werk ook buiten kantooruren nooit echt gedaan is. 

Dat de altijd-bereikbaar-samenleving haar tol begint te eisen, is inmiddels ook duidelijk.

Het gevolg van dat alles is stress, de belangrijkste veroorzaker van een groot aantal psychische en lichamelijke klachten. Van burn- out tot hartklachten, van depressie tot suïcide. De druk om mee te blijven doen en de angst om iets te missen houden de vicieuze cirkel in stand. De meeste Nederlanders hobbelen gewoon mee, maar een groeiende groep mensen probeert te ontsnappen aan de niet- aflatende stroom prikkels. Om te spreken van een ‘tegenbeweging’ zou te ver gaan, maar feit is wel dat het aantal deelnemers aan stilteweekeinden en retraites de laatste jaren gestaag toeneemt. En wie nu meteen denkt dat mensen die eraan meedoen steevast van die zweverige types zijn, heeft het grondig mis. Volgens Mariska Jak, die stilteweekeinden in Limburg organiseert, zijn de deelnemers een afspiegeling van de samenleving. „Pubers, dertigers, 40-plussers en ouderen. Ze hebben allemaal hun eigen redenen om voor stilte te kiezen”, weet de Vijlense. Wat ze gemeenschappelijk hebben, is de behoefte alle ‘stoorzenders’ even uit te zetten en te focussen op zichzelf.

Pubers, dertigers, 40-plussers en ouderen. Ze hebben allemaal hun eigen redenen om voor stilte te kiezen

We kúnnen dus wel stil zijn, als we dat willen. Als er een goede reden voor is. Een stille tocht voor een slachtoffer van zinloos geweld, of als uiting van afkeer tegen terrorisme. En natuurlijk tijdens Dodenherdenking. Miljoenen Nederlanders staan dan letterlijk even stil bij de horror die oorlog heet. De meesten, zo’n 4,5 miljoen mensen, nemen thuis voor de buis twee minuten stilte in acht. Als het op dat moment kan, waarom dan niet in het dagelijks leven? Volgens Mariska Jak moet er sprake zijn van een ‘urgentie’ die mensen ertoe brengt om stil te zijn. Collectief leed dus of een persoonlijke crisis. „Ik maak mensen mee die helemaal zijn vastgelopen en de stilte zien als mogelijkheid te breken met de rat race, de waan van alledag.” Waarom kiezen mensen ervoor om dat onder begeleiding te doen? ,,Omdat het ook eng kan zijn om te worden teruggeworpen op jezelf”, zegt Jak. „We zijn dat niet meer gewend, omdat er zoveel afleiding is tegenwoordig.” Op 4 mei zijn we met z’n allen twee minuten stil. Al wil dat niet zeggen dat iedereen dan met zijn of haar gedachten uitsluitend bij de slachtoffers van geweld en repressie is, zo blijkt. We maken een selfie of lezen een appje van iemand die nog even iets kwijt moet. 

Op 4 mei zijn we met z’n allen twee minuten stil. 

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei en enkele telecombedrijven stellen voor de smartphone even helemaal uit te zetten. Dat daar een officiële oproep voor nodig is, is misschien ook wel iets om even stil van te worden. 

 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →