Jongensdroom

Print

Afbeelding: Getty Images

Paul McCartney is volgende week dé sterattractie op Pinkpop. Een week voor zijn 74ste verjaardag zal de ex-Beatle er zijn publiek onvermoeibaar trakteren op een lange reeks hits uit zijn zestig jaar omspannende carrière. Een loopbaan die begon in een rijtjeshuis in een buitenwijk van Liverpool, alwaar twee jongens ervan droomden om ooit net zo beroemd te worden als hun grote idool Elvis Presley.

 

Alles is nog precies - of beter gezegd weer - zoals toen. Zoals op de foto’s die we kennen van zijn jongere broer Michael. In de bescheiden woonkamer staat eenzelfde soort piano als die van vader Jim. We zien de open haard waar Paul samen met John Lennon bij zat om, al spijbelend van school, ’s middags uren op zijn eerste Zenith-gitaar te oefenen. De vingers tot bloedens toe plukkend aan de snaren, die hij als linkshandige zelf had omgezet.

Hier leerden de nieuwe vrienden elkaar akkoorden en schreven ze hun eerste liedjes. Love Me Do, When I’m Sixty Four, One After 909, I Lost My Little Girl, I’ll Follow The Sun en Like Dreamers Do. In deze knusse huiskamer van dit rijtjeshuis aan Forthlin Road werden eind jaren vijftig in al hun prilheid The Beatles geboren. Tastbare muziekgeschiedenis.

In de andere hoek van het vertrek staat een authentieke lampentelevisie. Twee leunstoelen. Op het bijzettafeltje ligt een wit gehaakt kleedje en op de grond een Perzisch tapijt. De keuken met gedateerd serviesgoed is aan kant. De fiftiesklok op de schouw loopt op tijd. Alsof de bewoners zo kunnen thuiskomen.

BEHANGPAPIER
Dat nu iedereen een kijkje kan nemen in dit huis vol nostalgie hebben we te danken aan erfgoedorganisatie National Trust. Die kocht Forthlin Road 20 en liet het huis terugbrengen in de staat van toen. Tot op de kleinste details, zoals de ebbenhouten deurknoppen en de vijf verschillende patronen behangpapier. Het gezin had het niet breed; restpartijen behang waren goedkoper. „De slaapkamer van sir Paul was boven aan de voorkant”, zo vertelt de gids. De deur zwaait open. Er is net genoeg plek voor een eenpersoonsbed en een nachtkastje. We worden gewezen op de regenpijp, tegen de achtergevel. Daar klom de Beatle in jonger jaren omhoog als hij te laat thuiskwam, om zich via het badkamerraam naar binnen te wurmen. De huizen aan Forthlin Road in de Liverpoolse wijk Allerton worden eind jaren veertig gebouwd op de puinhopen van de door Duitse bommenwerpers tijdens de Tweede Wereldoorlog half platgegooide havenstad. Anders dan in de oude arbeidersbuurten krijgen bewoners hier meer ruimte. Alle woningen hebben een voor- en achtertuintje en, luxueus voor die tijd, toilet in huis. Op de eerste etage zijn drie slaapkamers, beneden een gescheiden woon- en eetkamer en een keukentje.

BORSTKANKER
Eind 1955 neemt de familie McCartney haar intrek in het huis op nummer 20. Vader Jim, moeder Mary en hun twee zoons: James Paul en Peter Michael, dertien en elf jaar oud. Pa McCartney werkt als katoenverkoper, Mary als verpleegster in het nabije Walton-ziekenhuis. Lang is het gezin niet gelukkig samen op Forthlin Road. In de herfst van 1956 klaagt Mary voor het eerst over pijn in de borst. Korte tijd later overlijdt ze aan kanker. Jim blijft achter met twee puberende zoons en een krap salaris: acht pond per week.

Die John Lennon zal je nog eens in de problemen brengen Paul.

In zijn vrije tijd speelt McCartney senior in zijn eigen orkestje: Jim Mac’s Jazz Band. Hij heeft zichzelf piano leren spelen en zet ook zijn beide zoons aan tot muzikale creativiteit. Op zijn elfde doet de oudste van die twee al auditie voor het koor van de stedelijke Anglicaanse kathedraal. Paul zingt zijn versie van het kerstnummer Once in Royal David’s City (bij ons bekend als Al Wie Dolend In Het Donker), maar kan dirigent Ronald Woan niet voldoende bekoren. McCartney wordt afgewezen als vocaal niet aan de maat. Enkele jaren geleden, in gesprek met The Daily Mail, herinnerde Woan zich de auditie en claimde dat de ex- Beatle hem dankbaar zou moeten zijn. Immers: „Mijn afwijzing indertijd, heeft hem wellicht juist extra gestimuleerd om toch zijn muzikale droom te willen bereiken.” 


 

TROMPET
Op zijn dertiende verjaardag geeft vader Jim zijn zoon een trompet cadeau. Michael krijgt een banjo. Paul mag ook op pianoles. Daar geeft hij echter al snel verveeld de brui aan. Te schools. Jim leert zijn zoons harmonische klanken in muziek te herkennen. In bed luistert Paul stiekem naar Radio Luxembourg. Dat station draait, anders dan de behoudende BBC, wél de nieuwe muziek die overwaait uit Amerika: rock-’n-roll. Met sterren als Buddy Holly, Little Richard, Fats Domino, Bill Haley en de imponerendste van allemaal: Elvis Presley. Dit is dé muziek die Paul zelf ook wil maken. Hij vraagt Jim of hij zijn trompet mag ruilen voor een gitaar: 15 pond kost het instrument, dat niet meer van zijn zijde zal wijken. Het is zomer 1956. Een jaar later, op 6 juli 1957, nodigt klasgenoot Ivan Vaughan de vijftienjarige Paul uit mee te gaan naar een tuinfeest in de wijk Woolton. Daar spelen The Quarrymen, het skifflebandje van diens vriend John Lennon. McCartney wordt aan hem voorgesteld en speelt Twenty Flight Rock van Eddie Cochran. Anders dan John kent Paul alle akkoorden en de tekst uit zijn hoofd. Hij leert hem ook om zijn gitaar te stemmen. Lennon twijfelt - komt met dit talent zijn leiderspositie niet in gevaar?- maar laat nog diezelfde week vragen of McCartney bij zijn groep wil komen. Zeker, graag. Mary had haar zoon liefst arts zien worden. Vader Jim wenst voor Paul een toekomst als schrijver of als leraar. Hij waarschuwt hem voor de rebelse leider van The Quarrymen met zijn strakke jeans en vetkuif: „Die jongen zal je in de problemen brengen.” Het is aan dovemansoren gericht.

Bovenaan elke pagina in zijn schoolschriftje vol eigen liedjes en akkoorden schrijft Paul trots 'another Lennon and McCartney-orginal'

Lennon woont niet veel verderop, aan Menlove Avenue. Op ‘stand’, in een huis met een naam: Mendips.  Bij zijn tante Mimi. Die voedt hem op, sinds de familie heeft geconcludeerd dat zijn eigen wat losbandige moeder, Julia, daarin tekortschiet, nadat Lennons vader Alfred met de ‘noorderzon’ op de grote vaart is vertrokken. De zorgzame, maar ook nogal praktische Mimi moet weinig hebben van Johns gitaargekte: „Alles goed en wel, maar je zult er nooit je geld mee kunnen verdienen.” Hij en Paul mogen wel oefenen in Mendips, maar bij voorkeur dan wel buiten, in het portaal bij de voordeur.  Lennons eigen, artistieke moeder Julia speelt banjo en geeft John zijn eerste muziekles. Samen met Paul gaat hij regelmatig bij haar op bezoek. „We waren allebei dol op haar”, herinnerde McCartney zich enkele jaren geleden. 


 

SPECIALE BAND
Op 8 juli 1958 wordt Julia, voor het huis van Mimi bij wie ze net op de thee is geweest, geschept door een auto, bestuurd door een te hard rijdende politieman. Ze overlijdt ter plekke. John is maanden ontroostbaar. Naast hun grote gezamenlijke passie voor de muziek, maakt het feit dat zowel John als Paul op jeugdige leeftijd hun moeder verloren de twee jongens al snel onafscheidelijk.  McCartney zelf zei daar ooit over: „Het creëerde een speciale band. We waren door hetzelfde trauma gegaan, maar hadden ook de draad weer opgepakt.” Lennon eert zijn moeder later in het nummer Julia, McCartney zingt over times of trouble en zijn dierbare mother Mary comes to me in Let It Be. We kijken in de woonkamer van Forthlin Road nog eens naar de iconische foto die Michael McCartney hier maakte van zijn twee jaar oudere broer en John Lennon. Ze zitten tegenover elkaar, naast de open haard. Voor Paul op de grond ligt een schoolschrift vol met krabbels. Woorden en gitaarakkoorden. Ooit vertelde de afgewezen koorknaap zelf over deze prilste dagen van zijn songschrijverschap: „We konden geen van beiden noten lezen, dus spraken we af: als we ons de melodie de volgende dag niet meer kunnen herinneren, was het kennelijk niks bijzonders.” Zo wordt van alle probeersels minstens evenveel weggegooid en vergeten als bewaard. Het stukgelezen schrift heeft hij nog, erkende McCartney onlangs. Tomeloos ambitieus en met grijsgedraaide singels van hun rock-’n-rollhelden als inspiratie, stuwen John en Paul elkaar op. In een competitieve creativiteit componeren ze autodidact het ene na het andere nummer. Ook dan al tekent McCartney vooral voor de melodieuze inbreng, het harmonieuze, en staat Lennon meer voor het ruige en rauwe. Hun liedjes bestaan vaak uit niet meer dan een paar akkoorden en hebben rijmelarijteksten als: they said that our love was just fun, the day that our friendship begun. De meeste nummers zingen ze unisono, in dezelfde krachtige eenstemmigheid die later een belangrijk Beatleshandelsmerk zal worden. Ideeën voor een nieuw nummer komen voort uit alledaagse dingen. Zo is Paul verliefd op Iris, de zus van Rory Caldwell, de zanger van een andere, succesvolle Liverpoolse band: Rory Storm and The Hurricanes. Met op drums ene Ringo Starr. Voor Iris schrijft McCartney I Saw Her Standing There. Ze is net zeventien: Well she was just seventeen, you know what I mean…


 

THEEBLADEREN
De oefensessies aan Forthlin Road duren nooit langer dan tot een uur of vijf. Een uur later namelijk komt vader Jim thuis van zijn werk en moet alles weer zijn opgeruimd. Ook de volle asbak. „We hadden zelf geen sigaretten en mijn vader nam zijn tabak mee naar het werk. Dus stopten we zijn pijp vol Typhoo-theebladeren. Een hoop gehoest, dat was het enige effect. Maar stoer vonden we het wel”, aldus McCartney.  In Pauls schoolschrift krijgt ieder nieuw gecomponeerd nummer een nieuwe pagina. Bovenaan schrijft hij triomfantelijk: another Lennon- McCartney original, in de stijl van illustere songschrijversduo’s als Richard Rodgers en Oscar Hammerstein. „Zo zagen we onszelf ook, een nieuw duo. We schepten erover op in brieven aan promotors en journalisten: ‘geachte heer, wij hebben een beatcombo en al honderd eigen liedjes geschreven’. Schromelijk overdreven. Het waren er alles bij elkaar twintig, waarvan vijf of zes goede.” Toch zou het niet lang meer duren voordat nog maar weinigen het hadden over Rodgers en Hammerstein, en des te meer mensen over het talent van Lennon-McCartney.

NACHTCLUBS
We weten allemaal hoe het verder ging. The Quarrymen worden Johnny and the Moondogs, The Silver Beatles en ten slotte gewoon The Beatles. Ze veroveren Liverpool via lokale ballrooms en jazzkelders als The Cavern Club en worden muzikaal ‘volwassen’ in de nachtclubs van Hamburg. Op nieuwjaarsdag 1962 nog wijst platenmaatschappij Decca ze af, omdat ‘gitaargroepen niet meer in de mode zijn’. De eerder dit jaar overleden producer George Martin neemt bij EMI een verstandiger besluit. Nauwelijks een jaar later breken ze landelijk en internationaal door met een eigen, energieke en aanstekelijke sound. De theaters waar ze optreden, worden belaagd door hordes uitzinnige fans; binnen zet die menigte het op zo’n gillen dat de vier zichzelf nauwelijks kunnen horen spelen. De pers schrijft over Beatlesmania en doopt het kwartet the Fab Four. Ze doen Elvis vergeten en zijn een inspiratie voor veel navolgers. Hun droom komt uit.  Het songbook van Lennon-McCartney zal uiteindelijk uitkomen op ruim 180 nummers; tussen 1963 en  1969 verschenen op officieel 13 elpees en 23 singles. Het worden bijna allemaal nummer 1-hits. Sommige van de nummers die ze in hun begindagen schrijven, blijven jaren op de plank liggen. Zo herinnert Paul zich When I’m Sixty Four pas weer als zijn vader 64 wordt; het liedje verschijnt op Sgt. Pepper’s. One After 909 blijft zelfs liggen tot de laatst uitgebrachte Beatleselpee: Let It Be (1970).
 

De pers noemt het Beatlemania: zo hard krijsen de meisjes in het publiek dat de vier muzikanten zichzelf vaak niet horen spelen.


FANS
En het rijtjeshuis in Forthlin Road? Paul McCartney blijft er wonen tot in het najaar van 1963. Het zijn de dagen dat hij brieven van fans nog persoonlijk beantwoordt. Zo krijgt ene Jenny (zie boven) te horen dat het ‘vast niet ligt aan het feit dat ze Pauls portret meenam tijdens haar eindexamen dat ze daarvoor is geslaagd’, maar als zij denkt dat het helpt...,dat ‘grote hoofd’. In september 1963 verhuizen The Beatles, met hun manager Brian Epstein, naar Londen. In 1965 koopt McCartney een nieuw huis voor zijn vader, de villa Rembrandt in de Liverpoolse wijk Heswall, ook om hem te verlossen van de hordes fans die alle dagen voor zijn deur staan.


Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →