Voor iedereen een regenton

Print
Voor iedereen een regenton

Opnieuw water in Dennenmarken in Roermond Afbeelding: Jeroen Kuit

Broeierig weer, gevolgd door donder, bliksem en extreme regenbuien. Door de verandering van het klimaat krijgt het weer tropische trekjes: hittegolven, soms aanhoudende droogte en meer ‘piekbuien’.

Stortregens en hagelbuien in de zomer, lente in de winter. Minder stookkosten en meer wateroverlast. Dat is de nieuwe werkelijkheid en volgens de deskundologen wordt het alleen maar extremer. Elf doden in de Duitse deelstaat Beieren door overstromingen, 82 door de bliksem getroffen concertbezoekers in Koblenz, vier doden in België door hevige regenval en een ingezakt talud langs de A74 bij Venlo. Het is maar een kleine greep uit de recente incidenten die allemaal dezelfde oorzaak hebben: hevige regen- en onweersbuien die Europa nu al weken in hun greep houden. 

Frans klimaat

Niets nieuws onder de zon voor Frans klimaat Niets nieuws onder de zon voor hoogleraar Klimaatverandering Pier Vellinga. Hij voorspelde de extreme regenval dertig jaar geleden al. „We krijgen meer een Frans klimaat. De temperatuur is de afgelopen dertig jaar al bijna twee graden gestegen en er valt nu 20 procent meer regen. We hebben nu hetzelfde weer als in Parijs, en over 30 jaar zitten we ter hoogte van Lyon. Daar regent het nog veel erger dan wat wij nu meemaken. Het wordt elk jaar een beetje erger.” De extreme buien zoals zich de afgelopen dagen voordeden, komen nu drie keer zo vaak voor dan een eeuw geleden, stelt het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) vast. Het einde van die trend is nog lang niet in zicht. Afhankelijk van de gebruikte rekenmodellen houden de deskundigen rekening met een toename van extremen in neerslagintensiteit van 25 tot 108 procent richting het einde van de eeuw. Ook in de achter ons liggende eeuw is meer regen gevallen. De jaarlijkse neerslag nam tussen 1910 en 2015 toe van 695 millimeter naar 880 millimeter. Dat het afgelopen week juist in Zuidoost-Nederland zoveel regende, heeft menigeen wel verbaasd. Als de warme temperaturen een rol spelen bij het ontstaan van de onweersbuien waarom viel het dan juist in Limburg met bakken uit de hemel en in Drenthe niet, waar het ook warm was? Het KNMI heeft daarvoor een eenvoudige verklaring: de uitlopers van de onstabiele lucht die ook in Frankrijk en Duitsland voor hevig onweer zorgden, reikten tot het zuid-oosten van het land en dus niet tot in Drenthe. De combinatie van onstabiele lucht en constant hoge temperaturen leidde hier tot de wolkbreuken. Dat er sprake was van een uitzonderlijke situatie, bevestigt het KNMI. De frequentie van de onweersbuien was op sommige plaatsen dusdanig dat zo’n situatie zich maar eens in de dertig jaar voordoet. De gevolgen van wateroverlast in Limburg waren daardoor indringender.

Herhaling

Toch verwacht het KNMI niet da cht het KNMI niet dat de overlast van buien in het zuiden voortaan altijd erger zal zijn dan in de rest van het land. Sterker nog, juist de kuststrook krijgt vanwege de warmere zeelucht normaal gesproken gemiddeld meer regen te verstouwen. Veel meer regen in kortere tijd is niet het enige kenmerk van ons ‘nieuwe klimaat’. We kunnen ook meer hittegolven tegemoet zien en zachtere winters waarin het vaker hard regent, verwacht Het Verbond van Verzekeraars op basis van KNMI-gegevens. In de zomer neemt de intensiteit van extreme buien toe. Hagel en onweer worden heviger. De schade door hevige regenval neemt al een paar jaar op rij toe. Van 60 à 70 miljoen euro is die opgelopen naar 90 miljoen euro per jaar. En zonder maatregelen zal de schade als gevolg van extreme hagelbuien naar verwachting verdubbelen. In het meest ongunstige klimaatscenario kan de neerslagschade met maar liefst 139 procent stijgen. Dat heeft invloed op de opstal- en inboedelverzekering. „Meer schadelast betekent meer premie”, zegt de woordvoerder van het verbond. Ook de boeren hebben er last van. De Limburgse Land- en Tuinbouw Bond (LLTB) meldt veel ondergelopen percelen en verwacht grotere problemen omdat de komende dagen nog meer neerslag valt: „de bodem is verzadigd, de spons is vol”. Als de rust is weergekeerd wil de LLTB met de waterschappen bespreken hoe de overlast in de toekomst vermeden kan worden.

Riolen

Nederland bereidt zich hier en daar al voor op extremer weer: rioleringsbuizen die toe zijn aan vervanging worden breder gemaakt, nieuwbouw moet voldoen aan een watertoets, de waterschappen zijn alert op het stijgende waterpeil. Burgers kunnen het nodige doen om de schade te beperken, zeggen de verzekeraars: hou de dakgoten schoon, sluit de dakramen, zet de auto in de garage, hou de weersvoorspelling in de gaten en klap het zonnescherm op tijd in. Klimaatprofessor Pier Vellinga heeft ook nog wat tips: ,,Haal de tegels uit je tuin. Door die verharding van de Nederlandse tuinen kan het regenwater niet in de bodem zakken. Dat maakt de kans op overstromingen alleen maar erger.” Ook raadt hij aan de dakgoten te verbreden en regentonnen aan te schaffen om het hemelwater op te vangen. „Hou het water vast in je tuin, zodat de rioleringen niet overbelast raken.” Hogere temperaturen en meer neerslag kan ook positieve effecten hebben. Zo neemt het groeiseizoen toe en kunnen boeren bijvoorbeeld gewassen verbouwen die hier eerst niet of nauwelijks gedijden. Ook trekt warmer weer meer toeristen.