Gokkers zien 't anders dan de peilers

© Getty Images

De wedkantoren in het Verenigd Koninkrijk weten het zeker: de Britten stemmen volgende week massaal tegen een Brexit. Daarmee gaan de bookmakers lijnrecht tegen de polls in. Wie heeft er gelijk?

Geert Langendorff

De voorstanders van een vertrek uit de Europese Unie zwaaien onafgebroken met uitslagen van opiniepeilingen. Talloze ‘exclusieve’ metingen duiden op een overwinning voor het Brexitkamp bij het referendum. Hun borstklopperij lijkt voorbarig. De polls zitten er vaak behoorlijk naast. De inschattingen van de gokkantoren wijzen namelijk op een nieuwe miskleun. Groot-Brittannië blijft volgens hen vrijwel zeker lid van de EU. Als de geschiedenis zich herhaalt, zijn de Britse collega’s van Maurice de Hond definitief hun geloofwaardigheid kwijt. Vorig jaar liep hun imago al vrijwel onherstelbare schade op. Tijdens de landelijke verkiezingen voorspelden ze slechts een minimale zege voor de conservatieve partij van premier David Cameron. Het liep anders. De Tories namen het halve land over. Labour werd van de kaart geveegd. HagelDe opiniepeilers zeggen te hebben geleerd van hun fouten. Na grondig zelfonderzoek zijn de methodes flink aangescherpt. Over de betrouwbaarheid van hun online vragenlijsten en telefonische enquêtes bestaan niettemin veel twijfels. Beide instrumenten zijn nog altijd bot. Het blijft schieten met hagel. Vooral bij een referendum, in het Verenigd Koninkrijk bijna nooit gehouden, liggen de foutmarges hoog.

"Uittreding van de Britten zou een zeer grote uitdaging zijn, maar natuurlijk geen catastrofe. Het zou een grotere uitdaging zijn als Duitsland of Frankrijk zou besluiten eruit te stappen."

Het bellen van kiezers van verschillende rangen en standen lijkt op papier aardig, maar gaat voorbij aan een typisch Brits probleem. Weliswaar heeft vrijwel elke Brit een vaste telefoonlijn, maar daar worden mensen chronisch lastiggevallen door oplichters, dubieuze bedrijfjes en marketeers. De Britse variant van het Bel-me-niet Register staat nog in de kinderschoenen. Alleen senioren vinden het nog beleefd om een rinkelende telefoon te beantwoorden, bij de rest van de bevolking krijgt de opiniepeiler geen gehoor. SchijnvoordeelOnline metingen, zo wijst onderzoek uit, zijn evenmin fijnmazig. Het merendeel van de respondenten zijn mensen met ‘zeer stevige meningen’ die ze graag willen delen met de rest van de wereld. Dit geeft Brexiteers, de vurige pleitbezorgers, mogelijk een schijnvoordeel in de polls. De wedkantoren lijken het vaker dan de opiniepeilers bij het rechte eind te hebben. Om deze reden heeft een bemiddelde vrouw uit Londen bijvoorbeeld 100.000 pond ingezet op een ‘zekere’ zege voor ‘Remain’. De bookies zijn echter geen politieke waarzeggers, maar vooral zakenlui. Hun winstmarges zijn voor een deel bepaald door de inzetten van klanten. Hun clientèle gelooft dus niet in een Brexit. Of de overige kiezers dat ook vinden, valt te bezien. Onder drukWetenschappers, niet gebonden aan politieke voorkeuren of op jacht naar verdiensten, kijken vooral naar het aantal zwevende kiezers. Op basis van eerdere referenda in Schotland (2014) en Quebec (1995), beide gewonnen door tegenstanders van een afsplitsing, verwachten ze een winst van ‘Remain’. Onder druk houden twijfelaars het namelijk liever bij het oude dan te kiezen voor een radicale verandering. De groep twijfelaars, volgens de laatste tellingen 11 procent, gaat premier David Cameron dus eenvoudig helpen om het land in de EU te houden. Of toch niet? Er zit nóg een addertje onder het gras: de Britse hang naar politieke correctheid. Lang niet iedereen die voor een Brexit is wil dat toegeven, uit angst om als xenofoob gezien te worden. De vele onbekende factoren maken één ding helder: gokken op de uitkomst van het referendum is een echt kansspel.

4 vragen over Brexit

1. Spreken de Britten zich voor het eerst uit over de EU?

In juni 1975, twee jaar na hun toetreding tot de toenmalige EEG – de voorloper van EU –, organiseerden de Britten ook al een volksraadpleging over hun kersverse lidmaatschap. Het antwoord van de Britse kiezer was een volmondig ja op Europa, met 67,2 procent van de kiezers als voorstander.

2. Waarom wil het Brexit-kamp uit de EU?

De EU kost volgens de tegenstanders bakken met geld, Britse ponden die beter in eigen land kunnen worden besteed. Brexit-voorman Boris Johnson riep in de campagne dat wekelijks 350 miljoen pond naar Brussel wordt overgemaakt. In een rapport van een parlementaire commissie bleek dat het in werkelijkheid om een bijdrage van 110 miljoen pond gaat. De laatste tijd gaat de discussie vooral over immigratie. Een recente publicatie over de sterk gestegen immigratie in 2015 (netto 333.000 nieuwkomers) was koren op de molen van de Brexit-aanhang.

3. Waarom willen de Brexit-tegenstanders juist bij ons blijven?

Samen sterk! Volgens premier David Cameron is de UK „sterker, veiliger en economisch beter” in de EU. Als land ben je binnen de EU beter beschermd tegen terrorisme en internationale misdaad. Bovendien trekken de Britten veel economisch gewin uit hun EU-lidmaatschap. Voor elke pond die de Britten aan de EU betalen, komen er tien terug, stellen de tegenstanders. De kiezers zijn niet onder de indruk: uit een poll deze week bleek dat slechts een kwart van de Britten denkt dat ze door een exit armer zullen worden.

4. Waarom schreef premier David Cameron het referendum eigenlijk uit?

De voorman van de Conservatieven, zelf fervent voorstander van de EU, heeft veel last van de krachtige anti-EU-stroming in zijn partij. Toen Cameron het referendum aankondigde, was er nog geen sprake van een vluchtelingencrisis. Kwestie van verkeerde inschatting.

 

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal