De riolering kan het niet meer aan

Print
Na een hoosbui veranderen straten in zwembaden. Gemeenten stimuleren hun inwoners om regenwater niet meer te lozen op de riolering, maar vast te houden in de tuin. Een enkele gemeente overweegt dat zelfs te verplichten.

Gemeenten zijn al een tijdje bezig zich te wapenen tegen de vaker voorkomende stortregens. Dat blijkt uit een kleine enquête van deze krant. Er wordt flink meer geld uitgegeven aan ‘afkoppelen’: het opvangen van water buiten de riolering om, maar ook aan grotere rioolbuizen, het aanpassen van straten en ophogen van stoepen. „Maar wat je ook doet, tegen extreme piekbuien valt niks te beginnen”, zegt een woordvoerder van Nederweert. „Laaggelegen gebieden zullen altijd kwetsbaar blijven.” 

Dat straten vaker blank staan is misschien hinderlijk, zeggen gemeentewoordvoerders, maar het is in principe geen groot probleem. Dat wordt het wel als het water in de huizen stroomt of uit de riolen naar boven komt. Naar aanleiding van de snelle klimaatverandering zijn de Limburgse waterschappen en de gemeenten een project aan het voorbereiden om burgers te vragen het regenwater in hun eigen tuinen te houden en hun regenpijpen los te koppelen van het riool. Die tuinen moeten dan wel meer groen en minder tegels bevatten. 40 procent van de stedelijke oppervlaktes bestaat uit tuinen, maar een flink deel daarvan is bestraat. 

 

Volgens hoogleraar Rioleringen aan de TU Delft Francois Clement is het echter zeer de vraag of burgers met hun tuinen, regentonnen en vijvers het probleem van de wateroverlast kunnen oplossen. „Daar komt nog bij dat je dan als overheid afhankelijk wordt van wat burgers met hun tuin doen.” Het gaat volgens Clemens te ver om mensen te dwingen hun betegelde tuintjes te vergroenen. „Daar zitten de burgers echt niet op te wachten.” 

Korting
Toch overwegen enkele gemeenten een hemelwaterverordening in te voeren om bewoners hun regenwater in de eigen tuin op te laten vangen. Meestal zit daar een subsidie aan vast, of een korting op de rioolheffing. „Als je bedenkt dat bij een flinke bui duizenden liters water op een gemiddelde woning vallen, dan is het duidelijk dat het loont dat water niet via het riool af te voeren”, aldus een woordvoerster van de gemeente Roerdalen. „Bijkomend voordeel van afkoppelen is dat rioolwater niet verdund wordt met schoon regenwater. Hierdoor hoef je minder water te zuiveren.” 

De wet
Veel Limburgse gemeenten trekken jaarlijks grote bedragen uit om zo veel mogelijk regenwater in de openbare ruimte af te koppelen en op te vangen in bassins, maar ook om burgers te stimuleren de tegels uit hun tuinen te halen: „De gemeente kan het immers niet alleen oplossen”, zegt een woordvoerder van Nederweert. Ook Maasgouw, Sittard-Geleen, Peel en Maas, Roerdalen en Venlo willen hun burgers aanspreken op hun verantwoordelijkheid: „In de wet staat immers dat de eigenaar zijn hemelwater binnen het perceel moet verwerken.” 

Weert hoopt dat vanaf volgend jaar via het waterschap afkoppelsubsidies worden aangeboden. Echt-Susteren overweegt een stimuleringsregeling in te stellen voor het afkoppelen. Beek denkt daar ook aan, maar onderzoekt ook mogelijke vormen van dwang. 

Volgens hoogleraar Clemens is afkoppelen van woningen echter een druppel op een gloeiende plaat. „Bij echt hevige buien is de grond - zeker in Limburg - binnen de kortste keren verzadigd en stroomt alles eenvoudig naar het laagste punt.” 
Een andere maatregel: een extra rioolstelsel aanleggen dat enkel regenwater afvoert, naast het bestaande riool voor poep en pies, is kostbaar. Toch gebeurt dat al in nieuwbouwwijken, melden diverse gemeenten. Meerssen heeft dat ook in diverse kwetsbare straten met oude huizen gedaan. 

In Sittard-Geleen wordt bij de vervanging van rioleringen telkens gekeken of de buizen groter kunnen, of dat andere maatregelen nodig zijn. De woordvoerder heeft niet de illusie dat iedere hoosbui straks door het riool verwerkt kan worden. „Af en toe water op straat is in principe geen wateroverlast. Dat is zelfs nodig om de pieken te kunnen opvangen.” 
Na de wateroverlast van twee jaar geleden heeft Sittard-Geleen 3,6 miljoen uitgetrokken om het water in te dammen. Heerlen trekt daar de komende jaren 1,5 miljoen voor uit. Venray besteedt een kwart miljoen euro per jaar aan klimaataanpassingen en daarnaast anderhalve ton aan het afkoppelen van regenwater van het riool. 

In steeds meer dorpen en steden stroomt het regenwater niet meer naar het gewone riool, maar naar waterbekkens en infiltratierioleringen, of naar speciaal verlaagde plantsoenen, groenstroken en zelfs speeltuinen, die veel water kunnen bergen. Kerkrade huldigt bijvoorbeeld al 18 jaar het principe dat regenwater niet in het riool thuishoort en heeft 200 hectare aan straten, trottoirs en pleinen afgekoppeld van het riool. Bij extreme buien zoals in de afgelopen weken wordt het water via de wegen afgevoerd. 

Roermond heeft de afgelopen jaren al bijna 20 miljoen euro besteed aan maatregelen tegen wateroverlast. En een kleine gemeente als Schinnen wil binnenkort ruim 2 tot 2,5 miljoen euro uitgeven om meer regenwater naar overstroomgebieden en regenwaterbuffers te leiden. 

Kapitalen
In Nederweert en Ospel zijn extra grote rioolbuizen aangelegd om piekbuien te kunnen verwerken. Dat is echter niet voor iedere gemeente weggelegd. „Daar zijn kapitalen mee gemoeid, dat is geen optie”, zegt een woordvoerder van Maastricht. De hoofdstad zet in op het afleiden van regenwater naar oppervlaktewater en groenvoorzieningen. 

Een mooi voorbeeld is het park dat boven de A2-tunnel wordt aangelegd. De stad investeert jaarlijks 12 tot 13 miljoen euro in rioleringen. Eind dit jaar worden er ondergrondse buffers en waterpleinen aangelegd. Maastricht doet ook mee aan de publiekscampagne ‘Operatie Steenbreek’ waarbij burgers worden opgeroepen om de tuinen weer te vergroenen.

Rioolprofessor Clemens houdt zijn bezwaren: „Eens te meer blijkt dat de overheid tracht openbare taken bij de burger terug te leggen en zich vervolgens afhankelijk te maken van de discipline van de burger: geen goed plan in mijn visie. Over dit onderwerp zou een brede discussie moeten worden opgestart.” 

Reageren? peter.bruijns@mgl.nl
 

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje