Hittestress in dorp en stad

Print
Hittestress in dorp en stad

Ambtenaar Giel van Eck in Nederweert: „Op een kaal plein houd je het met deze temperaturen niet lang uit.” Hij ziet dit probleem in veel dorpen en steden. Afbeelding: Jeroen Kuit

Een hitte-eiland is geen vakantiebestemming, maar een plek zonder bomen in een versteende stad. Je kunt er hittestress oplopen. In veel stads- en dorpskernen maar ook op het werk hebben steeds meer mensen er last van.

Heerlijk. Eindelijk een aantal warme dagen op rij. Voor de zonaanbidders is er goed nieuws: dat zal in de toekomst vaker voorkomen. De klimaatverandering gaat niet alleen zorgen voor meer plensbuien, maar ook voor meer hittegolven, die intenser en langduriger worden. 

Maar oudere mensen en kleine kinderen kunnen daar veel last van krijgen. Vooral als ze midden in een stad wonen, of in een dorpskern met veel stenen en asfalt, en weinig groen. Woensdag was het volgens de thermometer zo’n 35 graden in de schaduw, maar in stads- en dorpscentra kon het aanzienlijk warmer worden. 

In bijna alle steden en zelfs in dorpjes komen hitte-eilanden voor

Extra hitte
Een versteende dorpskern ontpopt zich na een aantal warme dagen als een hitte-eiland. In bijna alle steden en zelfs in dorpjes komen hitte-eilanden voor, zegt de Nijmeegse Natalie Theeuwes, die er vorig jaar een proefschrift over schreef. Woningen en straten van steen, asfalt en beton absorberen het zonlicht en houden de warmte lang vast, zeker als er weinig wind is. Bovendien zorgen veel auto’s en de airconditioning voor extra hitte. ’s Nachts kan in de stad het temperatuurverschil met het platteland oplopen tot wel 8 graden Celsius, en in dorpen met zo’n 5 graden, aldus Theeuwes. 

Die vastgehouden warmte kan leiden tot hittestress: door de hoge temperatuur en luchtvochtigheid kunnen mensen hun lichaamswarmte niet meer kwijt. Vooral voor ouderen en mensen die lijden aan hart- en vaatziekten of last hebben van hun luchtwegen, maar ook voor jonge kinderen kan hittestress problemen opleveren, zowel mentaal als lichamelijk. Denk maar aan agressie, lusteloosheid, verminderde alertheid, slapeloosheid, huiduitslag, flauwvallen of een hitteberoerte. 

In Nederland stijgt tijdens hittegolven het aantal doden met 40 per dag

Overlijden
Overigens kunnen ook mensen die buiten werken, of in fabrieken, het openbaar vervoer of de glastuinbouw hittestress oplopen. Je kunt zelfs aan hittestress overlijden. In Nederland stijgt tijdens hittegolven de sterfte met 12 procent (ongeveer 40 doden extra per dag), weet TNO. 

In 2010 stierven tijdens een hittegolf naar schatting 500 mensen meer dan normaal in die periode, in 2006 ging het om zo’n 1000 doden extra. 

Toch werd hitte tot enkele jaren geleden in ons koude kikkerlandje nooit als een probleem gezien, omdat het niet zo vaak voorkwam. We maken slechts een paar dagen per jaar mee dat de temperatuur ’s nachts niet onder de 20 graden Celsius daalt: dat zijn dagen dat de kans op hittestress het grootst is. Rond het jaar 2050 zal dat twee of drie weken per jaar het geval zijn. Tegen die tijd krijgen we hier het klimaat dat Parijs nu heeft. 

Klimaatverandering
Kwetsbare ouderen in de steden en dorpen krijgen het dan nog moeilijker. In Parijs vallen ieder jaar veel doden door hittestress, weet Giel van Eck. Hij is zelfstandig watermanager en gemeenteambtenaar in Nederweert, en hij coördineert het overleg met andere Noord- en Midden- Limburgse gemeenten over het omgaan met water en hitte als gevolg van de klimaatverandering. 

Van Eck loopt over het Nederweerter Raadhuisplein, dat uit louter bakstenen bestaat en geen enkele schaduw biedt. ,,Op zo’n kaal plein hou je het met deze temperaturen niet lang vol.” Via een parkeerplaats vol blinkend blik en met een paar dunne boompjes loopt hij door van hitte het zinderende winkelcentrum. 
Ook daar is nauwelijks groen. 

Eigenlijk is elke boom goed, als hij het maar goed doet in de stad

Warmte
Even verderop ligt het pas enkele jaren oude seniorencomplex Antonius- Veste. De architect heeft een prijs ontvangen voor het fraaie ontwerp, maar is wel vergeten aan bomen, planten of gras te denken. De binnentuin is geen tuin, maar een parkeerplaats. De hitte straalt van de gevel af.

Hier is duidelijk geen rekening gehouden met hittestress, zegt Van Eck. De warmte blijft rond het gebouw hangen. Dat kan de bejaarde bewoners parten spelen, tenzij ze de airco aanzetten, maar dan wordt het buiten nog warmer. Veel beter was het geweest als rond het complex een flink aantal bomen was geplant. Door verdamping via de bladeren heeft groen een verkoelende werking. Een grasveld kan ook. Op een hete dag koelt gras beter, maar na een paar dagen droogt dat uit. Bomen kunnen langer verdampen. 

Bovendien zorgen ze voor schaduw, en dat is bij deze temperaturen ook wel prettig. ,,Eigenlijk is elke boom goed, als hij het maar goed doet in de stad,” zegt Van Eck. Hij hoopt dat de gemeenten eindelijk overtuigd raken van het probleem. ,,Gelukkig hebben we nog 30 jaar de tijd om het op te lossen. Maar het probleem moet wel worden erkend.” 
 

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Sluit je daarom ook aan en kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt. Juist in deze onzekere tijden.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen