De Grote Goocheltruc met de pgb's

Print
De Grote Goocheltruc met de pgb's

Het voormalige pand van BIZ in Kerkrade. Afbeelding: Marcel van Hoorn

Deelname aan een criminele organisatie. Vervalsen van pgb-declaraties voor eigen gewin. Meineed. Het in bezit hebben van munitie. Vandaag begint het proces tegen de familie D. uit Kerkrade. Kroongetuige is een familielid. Zij schetst een onthutsend beeld van een frauduleuze constructie, waarin volgens haar ook hulpverleners en pgb-houders meededen.

Het is nog donker als op 23 mei 2014 hard op de deur wordt gebonsd bij Ilona D. in Kerkrade. De bewoonster kijkt recht in de gezichten van leden van een arrestatieteam. Ilona (37) en haar man Patrick van der H. (37) worden onder de ogen van hun vier kinderen geboeid afgevoerd. Op hetzelfde tijdstip vallen arrestatieteams de woningen binnen van het echtpaar Bart (63) en Hannie D. (57), hun zoon Alexander (28) en Miriam B. Uit alle woningen worden computers meegenomen. De huizen worden verzegeld, auto’s in beslag genomen. In de garagebox van één van de huizen vindt de politie munitie, een stroomstootwapen en vermoedelijk drugs. 

Voor degenen die ook maar iets wisten van de activiteiten van het Kerkraadse zorgbemiddelingsbedrijf Baas In Zorg (BIZ), zat die ontknoping er al drie jaar aan te komen. Op 23 juli 2011 publiceerde deze krant een onthullend verhaal over de praktijken van BIZ. Ex-medewerkers en hulpverleners legden uit hoe het bedrijf volgens hen fraudeert met persoonsgebonden budgetten (pgb’s). Na die publicatie meldde zich ook nog een kroongetuige, een lid van de familie D. Deze vrouw, die jarenlang op het kantoor van BIZ werkte en permanent inzage had in alle dossiers, had gewetenswroeging gekregen. Ze wilde schoon schip maken. 

Volgens de kroongetuige ontdekte haar moeder Hannie de lucratieve wereld van de pgb’s, toen haar ouders, die in verzorgingshuis Vroenhof in Kerkrade verbleven, hulp nodig hadden. In 2006 richtte ze met nicht Ilona BIZ op, gericht op het verlenen en organiseren van thuiszorg voor mensen die behoefte hebben aan huishoudelijke en/of verpleegkundige hulp. Ze had het ‘goudmijntje’ gevonden, had Hannie menigmaal op kantoor geroepen. 

De Grote Goocheltruc, zo wordt de methode van werken van BIZ door de dochter genoemd. Eerst moet een zo hoog mogelijk pgb binnen worden gehaald. Uitgangspunt van toekenning van een pgb zijn de klassen, waarin de mate van zorg die nodig is wordt uitgedrukt. Er zijn vijf klassen, met oplopende budgetten. BIZ past bij de aanvraag van pgb’s consequent de tactiek van overvraging toe. Als een cliënt verzorging volgens klasse 2 nodig heeft, wordt bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) klasse 4 aangevraagd. 
De aanvraag moet een medische indicatie bevatten. Bij BIZ verzorgt Hannie de aanvragen. Zij heeft een Verzorgende IG-opleiding in Rotterdam gedaan en beschikt daarmee als enige vaste medewerker van BIZ over een medische achtergrond. 

Voor een huisarts is dit oncontroleerbaar

Nadat de aanvraag is ingediend, neemt het CIZ doorgaans nog telefonisch contact op met de cliënt. Die wordt daarom van tevoren geïnstrueerd door BIZ om precies te vertellen wat nodig is om de indicatie in de wacht te slepen. Nog beter is het om de cliënt aan het CIZ te laten vragen rechtstreeks contact op te nemen met BIZ. Mocht het CIZ de huisarts willen bellen, dan is deze meestal al ‘bewerkt’ door Hannie. Van lichte rugklachten bij een cliënt wordt gemaakt dat hij of zij niet meer kan lopen en niet meer zelfstandig kan douchen. Voor een huisarts is dit oncontroleerbaar. En dan wordt meestal dus afgegaan op het oordeel van Hannie. 

Het geld dat na het verlenen van de werkelijke zorg ‘overblijft’ wordt verdeeld onder werknemers van BIZ, in casu familie, schoonfamilie en vrienden. „Je kreeg dat ongevraagd op je rekening gestort”, zegt de kroongetuige. „Met andere woorden: mee gevangen, mee gehangen. Je kon niet meer terug.”

In publicaties rond de aanhouding in 2014 van de zes medewerkers van BIZ werden de cliënten afgeschilderd als ‘zielige oudjes, die nietsvermoedend in de frauduleuze handelingen werden meegetrokken’. Maar de meeste cliënten kregen in principe keurig de basiszorg die ze echt nodig hadden, van officiële, ingehuurde zorgverleners. Een deel van hen werd, volgens de kroongetuige, zelfs financieel wijzer van de handelingen. Ze zetten hun handtekening onder werknota’s en kregen, als zij mee wilden werken aan het systeem, doorgaans een vijfde deel van het afgeroomde bedrag, contant in een envelop. In de hoogtijdagen van BIZ, zo van 2007 tot en met 2010, deden tientallen klanten van BIZ mee aan de Grote Goocheltruc. Een leuke aanvulling op het pensioen. Maar in feite zwijggeld.

Het geld is er flink doorheen gejaagd met luxe reisjes en shoppingtrips

Het leek een perfect systeem. Als er controles kwamen stonden de werknemers van BIZ keurig vermeld op de loonplanning, als zorgverleners. Een computer in Tilburg vergeleek de werknota’s met de bedragen die waren uitgegeven. En dat klopte natuurlijk altijd. Bij de zorgverzekeraar, zo zegt de kroongetuige, kon men dan bijvoorbeeld niet zien dat Patrick van der H., die vermeld stond als zorgverlener, in werkelijkheid op dat moment als vrachtwagenchauffeur aan het werk was. Het zou BIZ jaarlijks vele tonnen kunnen hebben opgeleverd. Volgens de kroongetuige heeft BIZ dit systeem acht jaar gehanteerd. Dat kan een miljoenenfraude zijn. Hoeveel daarvan resteert is onduidelijk. 

Het geld is er flink doorheen gejaagd met luxe reisjes en shoppingtrips naar New York, Londen, Milaan en Parijs, weet de kroongetuige. De familie D. heeft naar aanleiding van de publicatie in 2011 via advocaten laten weten dat men slechts de afgesproken bedragen bij de klant in rekening brengt. Het is vervolgens de klant, die de declaraties goedkeurt. 

Had de dochter van Hannie haar mond niet open gedaan, dan was de kans groot geweest dat het Openbaar Ministerie de zaak had geseponeerd wegens gebrek aan hard bewijs. De kroongetuige zal nu zelf ook terecht moeten staan als mede-verdachte. Dat is de prijs die ze moet betalen. „Ik wil rechtvaardigheid”, zegt ze. „Anders had ik m’n mond wel gehouden en had ik misschien geen dagvaarding gekregen.” 

Reageren? paul.vangageldonk@mgl.nl