Cupido welkom in stadhuis?

© Getty Images

Een liefdesrelatie tussen een wethouder en een ambtenaar: in hoeverre vormt die een gemeentelijk probleem? De meningen van bestuurskundigen lopen uiteen. Ervaringsdeskundige Jean-Paul Kompier, wethouder in Vaals, vindt dat het aantoont dat een relatie binnen het gemeentehuis prima kan.

Ruben van Erp en Annelies Hendrikx

Liefde overkomt je, maar kan ook blind maken. Een overheidsfunctionaris die een relatie aangaat op de werkvloer begeeft zich soms op glad ijs. Hoewel een liefdesverhouding een privézaak is, liggen overlap qua werkzaamheden en belangenverstrengeling op de loer. Of dat bij de Kerkraadse wethouder Dion Schneider, die een relatie heeft met het hoofd Vastgoed en Grondzaken, het geval is, wordt nu onderzocht. Overlap bij dossiers lijkt overigens onvermijdelijk, aangezien Schneider financiën in zijn portefeuille heeft.Een situatie zoals die in Kerkrade is niet nieuw. Relaties op de werkvloer zijn van alle tijden, en komen dus ook voor in een gemeentehuis. Amper een week geleden werd een vrouwelijke ambtenaar van de gemeente Barendrecht nog gedetacheerd omdat ze een relatie heeft met een wethouder van dezelfde gemeente.VertrekToch is een vertrek of overplaatsing niet noodzakelijk. Jean-Paul Kompier, wethouder in Vaals, kwam eerder in eenzelfde situatie terecht als Schneider en is dus ervaringsdeskundige. Hij kreeg begin 2014 een relatie met een ambtenaar die onder hem werkzaam was. „Ook bij ons is toen een integriteitsonderzoek gekomen en dat is ook goed. Een onafhankelijk bedrijf heeft destijds een advies uitgebracht, waarna er een verklaring is opgesteld. Daarin staat dat we samen kunnen blijven werken, maar dat we waar mogelijk andere zaken in onze portefeuille krijgen. En als we toch samenwerken bij een bepaald dossier, dan moet er altijd een onafhankelijke derde meekijken om te zien of alles integer verloopt. Dan wordt er dus als het ware iemand tussen gezet”, zegt Kompier. Inmiddels is zijn vriendin werkzaam onder een andere wethouder.Van Kompier hoeft Schneider noch zijn nieuwe vriendin dan ook te vertrekken. „Een relatie binnen het gemeentehuis kan prima, dat zie je bij ons wel. Overplaatsing is dus niet noodzakelijk. Er moeten gewoon goede afspraken gemaakt worden en het is handig om bepaalde dossiers te scheiden. Je moet immers niet de schijn tegen krijgen. In Kerkrade hebben ze een buitengewoon ervaren college, dus ik ga ervan uit dat het goedkomt. Ik adviseer Dion Schneider dan ook om gewoon rustig te blijven en het onderzoek af te wachten. Verder wens ik hem veel succes met zijn nieuwe vriendin.”VariantDe ‘Vaalser variant’ is één van de mogelijke oplossingen die worden aangedragen door Hans Groot, adviseur van het Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke Ambtsdragers. „Voor het beoordelen of een affectieve relatie inderdaad problemen kan geven kan de gemeente zichzelf een paar vragen stellen. In hoeverre is er sprake van een gezagsrelatie; behalve feitelijk ook in de beeldvorming? Kan er sprake zijn van (de schijn van) belangenverstrengeling? Kan de gemeente integriteitsrisico’s ondervangen door onder andere extra controles in te bouwen? Denk aan het betrekken van een derde ambtenaar.”Deze ‘Vaalser route’ kan Arno Korsten, honorair hoogleraar Bestuurskunde aan de Universiteit Maastricht, minder bekoren. „Daar kun je vraagtekens bij zetten. Heeft die derde persoon wel even veel dossierkennis bijvoorbeeld?” Korsten formuleert voorzichtig dat een time-out misschien slim is. „Dan kun je op discrete wijze een oplossing zoeken die beide betrokkenen op de werkvloer van elkaar scheidt.” Hij vindt dat in de gedragscode voor bestuurders en ambtenaren moet worden opgenomen dat een relatie als deze binnen een gemeentehuis niet kan. „Je moet professioneel kunnen handelen, in alle vrijheid, zonder iemand naast je die je onder druk zou kunnen zetten. Zowel een wethouder als een ambtenaar moet onafhankelijk zijn in de beoordeling van beleid zonder de belasting van de particuliere nabijheid van zijn of haar geliefde. Maar zeker is het een dilemma.”Paul ‘t Hart, hoogleraar Bestuursen Organisatiewetenschap aan de Universiteit van Utrecht, vindt het een privékwestie. „De gemeente moet ze met rust laten. Pas als uit feiten blijkt dat ze mismanagen is het nieuwswaardig.” Volgens Korsten is het stadium ‘privékwestie’ evenwel duidelijk gepasseerd: „Betrokkenen erkennen dat er sprake is van een relatie, die ook publiek is gemaakt. Dan kun je niet meer zeggen dat het gaat om een privékwestie.”Reageren? ruben.vanerp@mgl.nl annelies.hendrikx@mgl.nl

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee