Limburgse taal: de verwarring blijft

Print
Limburgse taal: de verwarring blijft

Afbeelding: Archief MGL/Jean Gouders

Het Limburgs is bijna twintig jaar geleden erkend als streektaal. Maar welke taal is nu erkend? Daarover zijn deskundigen het niet eens. De discussie over hoe het Limburgs geschreven moet worden is minstens net zo oud als de erkenning van de taal. En zal nog wel even doorgaan.

Dinsdag breekt Wim Heijmans in De Limburger een lans voor het loslaten van de te strenge regels. De oud-onderwijzer runt al tien jaar de website kerkraadsdialect.nl, waar hij honderden gedichten, verhalen en columns schreef. Hoe zit het met die Limburgse dialecten? Enkele vragen en antwoorden.

Hoeveel dialecten zijn er in Limburg?
Volgens meerdere bronnen tellen Belgisch en Nederlands Limburg 550 verschillende dialecten. Alleen in Nederlands Limburg verschenen al zeker een zestigtal dialectwoordenboeken en minstens evenveel leesplankjes die de dialectwoorden ook bij de jeugd onder de aandacht moeten brengen.

Deskundigen verdelen die dialecten in verschillende gebieden, zoals Kleverlands (Mook, Venray), Mich-kwartier (Venlo), centraal-Limburgs (Weert, Maastricht, Eijsden), Oost-Limburgs (Roermond, Sittard), Zuid-oost Limburgs (Heerlen) en ripuarisch (Kerkrade, Vaals).

Wat betekent de erkenning van het Limburgs?
De overheid erkent het Fries, het Nedersaksisch en het Limburgs als regionale of minderheidstalen. Alleen het Fries heeft ook de status van officiële taal binnen Friesland. Aan de status van het Limburgs kunnen geen speciale rechten worden ontleend. De erkenning plaatst Limburgs (met al zijn plaatselijke varianten) op een soort monumentenlijst, bedoeld om te voorkomen dat taalvarianten uitsterven. Het gaat dan met name om talen die fundamenteel anders zijn dan het Nederlands. Overigens is die taal volgens de Rijks Universiteit Groningen ooit ontstaan als dialect van het Duits ofwel Nederdiets. 

De ‘emancipatie’ van het Limburgs krijgt onder meer vorm in tweetalige plaatsnaambordjes en een standaardspelling. Daarnaast is een streektaalfunctionaris en de Raod veur ‘t Limburgs ingesteld, die het provinciebestuur adviseren over streektaalbeleid. Er verscheen een Limburgs woordenboek (te raadplegen via: http://www.limburghuis.nl/int_intro.html) en er is een website met spellingregels (http://www.limburgsespelling.nl).

 

Vul hier een omschrijving van de foto in.

Maar naast deze eenheid is er veel verscheidenheid. Om een indruk te krijgen van de veelheid aan Limburgse dialecten zijn op internet verschillende woordenboeken te raadplegen.Ook het Meertens Instituut zette een groot aantal Nederlandse dialectwoordenboeken op een rij, waaronder die uit Gronsveld, Heel, Heer (Maastricht), Heerlen, Horst, Meijel, Nuenen, Posterholt, Sittard, Thorn, Venlo en Weert (http://www.meertens.knaw.nl/ewnd/boeken/lijst). Ook is op allerlei websites te horen hoe de verschillende dialecten klinken:

http://www.limburgsedialecten.nl/kaart.html
http://www.limburgsedialecten.nl/limburgs.html#limburgse-streektaal
http://www.meertens.knaw.nl/projecten/sprekende_kaart/
http://www.meertens.knaw.nl/ndb/

Waarom blijft er onenigheid over de spelling van het Limburgs?
Zoveel mensen, zoveel zinnen. De soms rigide spellingregels stuiten veel mensen tegen de borst. Ze voelen zich er niet bij thuis of vinden ze niet logisch. Daarnaast zijn er mensen als Wim Heijmans die gewoon hun eigen gang willen gaan. Heijmans werkte veertig jaar in het onderwijs, maar vindt desondanks dat strenge regels het plezier in de taal teniet dreigen te doen. Waardoor mensen zich minder vrij voelen zich in hun (streek)taal te uiten. Meer informatie over zijn werk is te vinden op: http://www.kerkraadsdialekt.nl/

Lees het interview met Wim Heijmans in de digitale krant of De Limburger van dinsdag.

 

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Dagelijks worden meer dan 100 Plus-artikelen gepubliceerd door de verslaggevers van De Limburger. Steun de regionale journalistiek en word digitaal abonnee vanaf 1,04 per week.

Profiteer nu