Geitenhouder zwijgt met fatale gevolgen

Print
Geitenhouder zwijgt met fatale gevolgen

Foto: Archieffoto Ermindo Armino

Geitenboer Ron Grooten uit Ransdaal wist al op 4 maart 2009 dat zijn dieren waren getroffen door de Q-koorts, maar hield dat stil. Pas na drie weken werd de GGD ingelicht en werd de zorgboerderij officieel besmet verklaard. Toen waren al verstandelijk gehandicapten die er als ‘hulpboer’ werkten en een halve schoolklas ziek geworden. Dat onthult het tv-programma Zembla.

Nuje Caris, zo heette het melkgeitenbedrijf annex-zorgboerderij van Ron Grooten aan de Karstraat in Ransdaal. Het bedrijf ligt idyllisch in een glooiend landschap. Verstandelijk en lichamelijk gehandicapten van de stichting Radar zorgen er als ‘hulpboer’ voor de geiten. Ruim duizend staan er in de stal. Het is er een gezellig geblaat. 

Nadat in 2007 en 2008 in vooral Oost-Brabant verschillende uitbraken van Q-koorts zijn vastgesteld en honderden mensen zich met vage griep- en vermoeidheidsklachten bij hun huisarts hebben gemeld, duikt de bacterie in maart 2009 plotseling ook in Ransdaal op. Ver weg van de Brabantse besmettingshaarden. Een sluitende verklaring daarvoor is er nog altijd niet. 

We moesten het stilhouden, bang dat het bedrijf in een kwaad daglicht zou komen

Ron Grooten was indertijd sub-vakgroepvoorzitter bij de LLTB. Hij wist wat Q-koorts was toen het zijn bedrijf trof, veronderstelt Zembla. En besloot, de drastische financiële gevolgen kennende, willens en wetens er naar buiten toe over te zwijgen, stelt het tv-programma. Jesse Kuijpers werkte op de Ransdaalse boerderij, als begeleider van de hulpboeren. „Op 4 maart vertelde de boer ons over de Q-koorts besmetting. We moesten het stilhouden, hij was bang dat zijn bedrijf in een kwaad daglicht zou komen”, vertelt de Heerlenaar voor de camera van Zembla. 

Geheim
Drie weken lang blijft de besmetting geheim voor de buitenwereld. Meerdere hulpboeren en begeleiders worden ziek, zo memoreert Kuijpers. Hij zelf ook. Zijn klachten vallen mee, „maar een collega verliest door de Q-koorts haar kind”, stelt hij. „Ze was zwanger en kreeg een miskraam.” Een hulpboer vertelt hoe ze ziek werd, maar gelukkig daarna ook weer beter. Nadat op 24 maart de GGD Zuid- Limburg alsnog wordt ingelicht over de Q-koorts op Nuje Caris, wordt het bedrijf officieel besmet verklaard. De Radar-hulpboeren worden overgeplaatst naar een andere locatie. 

90 procent van alle medewerkers is besmet geraakt

Korte tijd later keren ze weer terug, meldt Zembla. Opmerkelijk. „Radar oordeelde dat het er weer veilig genoeg was”, kan Kuijpers zich herinneren. De organisatie wil tegenover Zembla niet reageren. Ze schermt met de privacy van haar cliënten, maar laat in de uitzending wel uitdrukkelijk weten dat er ‘geen enkele hulpboer in relatie tot de Q-koortsbesmetting is overleden’. Volker Hackert, arts-infectieziekten en Q-koorts-expert bij de GGD Zuid- Limburg, bevestigt dat in de weken na de uitbraak „90 procent van alle medewerkers besmet is geraakt. Gemiddeld krijgt 40 procent daadwerkelijk klachten.”

Op 18 maart komt juf Marlies Boumans met haar klas van de Catharinaschool in Heerlen - een school voor zeer moeilijk lerende kinderen - op bezoek. Een zorgeloos uitstapje naar een zorgboerderij. „Het was voorjaar, de eerste lammetjes waren net geboren”, vertelt ze Zembla. De leerlingen knuffelen met de jonge dieren, mogen ze voeren. Nietsvermoedend. 
Niets vertelt Grooten over de ziekte die zijn bedrijf heeft getroffen en waarover de in 2008 opgestelde richtlijn van de gezondheidsdienst voor dieren duidelijk is: ‘zo lang niet definitief vaststaat of het inderdaad om Q-koorts gaat, is voorzichtigheid geboden’. 

Van een ADHD'er naar een zielig hoopje mens dat alleen maar lag te slapen

Vier kinderen van juf Boumans en een aantal begeleiders worden in de dagen en weken erna ziek. Met één van hen loopt het fataal af; de dan 17-jarige Joep van der Linden. Zijn ouders Jo en Jet doen hun verhaal voor de camera. Eind juni, drie maanden na het bezoek aan Nuje Caris, krijgt Joep - „het vrolijkste kind dat je je kunt voorstellen” - zijn eerste epileptische aanval. In de weken en maanden erna volgen er meer. In het ziekenhuis staan artsen aanvankelijk voor een raadsel. Pas eind 2009 wordt vastgesteld dat Joep epileptische Q-koorts heeft. Jo en Jet zien hun zoon daarna snel aftakelen.

„Van een ADHD’er naar een zielig hoopje mens dat alleen maar lag te slapen. Hij kreeg nieuwe hartkleppen, maar die werden aangetast door de Q-koortsbacterie. Na een volgende aanval lag hij weer in het ziekenhuis. Allemaal stekkertjes en slangetjes. We voelden dat Joep hier niet meer uit zou komen. Op 26 oktober 2013 hebben we besloten dat het genoeg was geweest en is de stekker eruit getrokken. Die dag vieren we sindsdien als Joepdag, onze mooie mafkees met al zijn levensvreugde.” 

Klachten
In de weken en maanden na de geconstateerde besmetting melden honderden omwonenden van Nuje Caris en mensen die in het gebied hebben gefietst of gewandeld zich met klachten bij hun huisarts en de GGD. Die houdt op haar beurt de precieze locatie van de besmettingshaard nog eens bijna twee maanden geheim. Als deze krant in mei 2009 aan Hackerts baas bij de GGD Christian Hoebe vraagt om welke boerderij het gaat, weigert deze dat te zeggen. Dat is zo bepaald door Den Haag, waar de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid het niet eens kunnen worden over wat nu zwaarder moet wegen: het economische belang van de boeren of de gezondheid van burgers. Voorlopig lijken dus de boeren te winnen. 

Nadat eind 2009 de geiten van Ron Grooten zijn geruimd, om een nieuwe uitbraak van Q-koorts te voorkomen, besluit de boer er de brui aan te geven. Hij verhuist naar Klimmen en begint daar, aan de Putweg, een nieuwe Nuje Caris. Met dezelfde opzet. 
Verstandelijk en lichamelijk gehandicapten zorgen er voor schapen, konijnen, kippen en hangbuikzwijntjes. 
Ook ouderen vinden er dagbesteding. En er is een slagerij. 

Grooten wilde gisteren niet reageren op de verwijten van Zembla. In 2012 liet hij deze krant nog weten dat het hem „allemaal niet koud laat, zoveel mensen die ziek zijn geworden. Je wordt er ook op aangekeken. Zelf zijn wij ook ziek geweest. We weten wat het is. We zijn opnieuw begonnen. Ik hoop dat mensen ons ook die kans gunnen.” 

Reageren? Serge.sekhuis@delimburger.nl