Een topjaar voor de Limburgse wijnboeren

Print
Een topjaar voor de Limburgse wijnboeren

Afbeelding: Johannes Timmermans en Jeroen Kuit

We beleven een prachtige nazomer, met bijzonder hoge temperaturen. Betekent dat ook dat 2016 een fantastisch jaar wordt voor de Limburgse wijnboeren? Alle voortekenen wijzen daar op.

Wijnboer Harry Vorselen van Wijngoed Thorn (6 hectare) kent nu geen twijfel meer. 2016 wordt een topjaar voor hem en zijn collega’s. Toen Mathieu Hulst van de bekende Maastrichtse wijngaard De Apostelhoeve begin september al enthousiast repte van een recordjaar en een topoogst, begreep hij dat wel, maar vond hij dat toch een tikje voorbarig. Maar nu twijfelt ook Vorselen er niet aan dat 2016 voor Limburg een fantastisch wijnjaar is. Met dank aan bovengemiddeld warme temperaturen vanaf het voorjaar en de fraaie oudewijvenzomer van de laatste weken. „Het is een uitzonderlijk jaar, de druiven staan er fantastisch bij. We zijn al bezig met de pluk voor de mousserende wijnen en er moet iets geks gebeuren wil het nog misgaan. Ik denk dat we fantastische wijnen kunnen maken.”
Hij wijst trots op de rijen auxerrois op een van zijn drie percelen in Thorn, een vierde ligt in Panheel. De druiven vertonen een gele gloed, net als de rieslingdruiven even verderop. „Daaraan zie je de fenolische rijpheid. Die is nu al fenomenaal. Dat is nog belangrijker voor de kwaliteit van de wijn dan een goede balans tussen suiker en zuren.” Hij legt uit dat hij de trossen nog een paar dagen laat hangen omdat nog niet alle druiven de optimale rijpheid hebben bereikt. Ondertussen houdt hij het weer angstvallig in de gaten. Er hangen ook wat trosjes met kleinere en duidelijk onrijpere druiven. „Die zijn gevormd door nabloei en mogen niet mee. Ze kunnen de hele wijn verpesten.”

Uitschieters
Het suikergehalte van de druiven wordt uitgedrukt in de eenheid oechsle. Vorselen vertelt over de vuistregel dat 100 oechsle goed is voor wijn met 14 procent alcohol en 90 oechsle 13 procent alcohol oplevert. Een paar metingen volstaan om te bevestigen wat hij allang heeft gezien. Zijn pinot noir zit nu al op 90 oechsle met uitschieters naar 100. „Voor Limburg is dit echt uitzonderlijk. In gewone jaren halen we zulke hoge waardes pas half oktober.” Alleen de spreeuwen die boven de wijnstokken rondcirkelen, baren hem nog enige zorgen. Goede druiven hebben is één ding, maar je moet ook zorgen dat er niet te veel verloren gaan voor de oogst. „Volume is ook belangrijk.” Vliegers in de vorm van plastic roofvogels en een geluidsinstallatie die roofvogelgeluiden voortbrengt, helpen in de strijd tegen vogelvraat. „Maar helemaal voorkomen kun je het niet.”

Sommige druiven kregen de volle laag van de zon en hangen er verschrompeld bij. Zonnebrand. In de zoektocht naar perfect gerijpte druiven is het meestal een prima idee om wat loof weg te halen zodat er meer zonlicht op de druiven komt, maar in de hete zomer van 2016 was het te veel van het goede. „Het blijft altijd een beetje gokken en soms zit je ernaast.”

Ook oenoloog Stan Beurskens van Wijndomein St. Martinus (16,5 hectare) in Vijlen is blij met de prima weersomstandigheden. „Zoals het er nu uitziet, wordt het een topjaar. Omdat het langdurig zo warm is geweest krijg je dikkere schillen, kleinere bessen, waardoor de druiven iets meer complexiteit en smaak hebben. Dat is mooi. Of het echt heel goed is, weet je pas als je het in de tank hebt zitten. Als je morgen hagel krijgt, was het een mooi jaar, maar het zit niet in de tank. Laten we maar hopen dat de laatste weken ook zo mooi zijn.”

Ongelukken
Beurskens somt op wat qua weer de ideale ingrediënten zijn voor een topjaar. In Limburg gelden daarvoor dezelfde wetten als in de rest van de wereld. „Een goed gelijkmatig voorjaar, een goede bloeiperiode in juni en een goede rijping in september, oktober. Dat laatste zit dit jaar wel goed. Maar we zijn er nog niet. Ik heb pas 10.000 liter in de tanks zitten.” Ongelukken zitten in een klein hoekje. „In juni hebben we geluk gehad. De natte periode viel net na de bloei van onze vroege druivenrassen en met de late rassen zaten we erna.” Hij verduidelijkt dat de bloei normaal gesproken vijf, zes dagen duurt, maar bij een flinke hoeveelheid regen misschien wel drie weken. „Als dat gebeurt, verloopt de bevruchting niet goed en krijg je onregelmatige trossen.”

Ook Harry Vorselen kende in juni geen problemen. „Het was erg nat, maar daar hadden wij weinig last van.” Wijngoed Thorn ligt in een gebied dat tot de droogste van Nederland behoort. „Dat komt door het Kempische plateau in Belgisch-Limburg, zandgronden op 100 meter hoogte, terwijl we hier op 30 meter zitten. Dat is een natuurlijke barrière die ervoor zorgt dat de meeste regen ten westen van ons valt.”

Beurskens, die als adviseur andere wijnmakers in en buiten Limburg bijstaat, legt uit dat de zoektocht naar optimaal gerijpte druiven elk jaar vol verrassingen kan zitten en dat het als wijnmaker de kunst is goed in te spelen op wisselende weersomstandigheden. Er zijn allerlei manieren om de kwaliteit van de druiven te verbeteren, zoals de ‘groene oogst’ waarbij het aantal trossen per plant wordt teruggebracht naar tien door de rest weg te knippen. Ook plukken in meerdere rondes helpt. „Je krijgt zo veel meer rijpheid en structuur in de wijn van de trossen die je het laatst plukt.”

Kwaliteit
Hij relativeert de invloed van het weer ook. „Ik zie het niet zo zwartwit. De kwaliteit wordt vooral in de wijngaard gemaakt. Je kunt elk jaar wijn van hoge kwaliteit maken in Limburg, als je maar weet wat je doet. Dit warme weer maakt het wel een stukje gemakkelijker. Aan de andere kant: de aroma’ s en smaken komen pas in de laatste weken, dus we zijn er nog niet. Pas als je het in de tank hebt zitten kun je een vreugdedansje gaan maken.”

Beide wijnmakers zeggen de invloed van de klimaatverandering al duidelijk te merken. Het is gemiddeld 1,5 tot 2 graden warmer geworden, waardoor de wijnbouwgrens naar het noorden is opgeschoven. Dat is gunstig als je in Limburg wijnboer bent. Maar het weer is ook minder homogeen, met meer extremen en meer risico op heftige regen- en hagelbuien. En ze weten beiden dat één hagelbui fataal kan zijn.

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje