Als de jeugd ‘genoeg heeft van de zwartjes’

De vluchtelingenproblematiek heeft geleid tot een rijke voedingsbodem voor rechts-extremisme, vindt Ivo Heuts van Jongeren Netwerk Limburg.

De vluchtelingenproblematiek heeft geleid tot een rijke voedingsbodem voor rechts-extremisme, vindt Ivo Heuts van Jongeren Netwerk Limburg. © Archieffoto Stefan Koopmans

Varkenskoppen bij asielzoekerscentra, vluchtelingenhaat op Facebook, een groeiende intolerantie in de klas. Radicalisering is een groeiend probleem, constateert Statenlid Jan van de Ven, en met name de jeugd is daar vatbaar voor. Député Marleen van Rijnsbergen (SP) deelt zijn zorgen, en gaf opdracht aan Jongeren Netwerk Limburg om een project op te zetten met als doel radicalisering onder jeugd aan te pakken.

Marco van Kampen

Lees het nieuws hierover op 1Limburg.nl

Op het mbo in Kampen leidde de actualiteit met de aanzwellende stroom vluchtelingen afgelopen september tot verhitte discussies tijdens een les burgerschap. De docent probeerde de studenten kritisch te laten nadenken, maar hun angst en onzekerheid belemmerden hen. Een leerling stelde: ‘De bijbel roept niet op tot geweld, de islam wel’. Een ander waarschuwde: ‘Nederland raakt overvol’. En hij wist zeker: ‘Buitenlanders hebben het beter dan wij, waarom kunnen we ze niet terugsturen?’ De docent wilde dat de leerling preciezer was: ‘Wie bedoel je dan exact?’ De leerling besloot: ‘Degenen die niet in Nederland zijn geboren moeten terug’.

Het is een van de vele scènes in de klas die journaliste Margalith Kleijwegt beschrijft in haar dit jaar verschenen rapport Twee Werelden, Twee Werkelijkheden. Ze bezocht diverse mbo- en hbo-opleidingen in Nederland en deed verslag van de gevoelige maatschappelijke kwesties die er anno nu leven tussen de schoolmuren.

Het resultaat is een bij tijd en wijle schrijnende schets van een lesomgeving waarin racisme, intolerantie jegens vluchtelingen en rechtsextremisme nooit ver weg zijn.

Reden voor Venraynaar en Statenlid Jan van de Ven (D66) om bij het Limburgse college aandacht te vragen voor dit woekerende probleem. Want wat op de mbo’s in Rotterdam of Kampen gebeurt, valt ook te vertalen naar Limburg, meent hij. Van de Ven kan ’t weten. Hij mag zich ervaringsdeskundige noemen, aangezien hij al jaren actief is als leerkracht in het basisonderwijs. En sinds dit schooljaar geeft hij les aan een schakelklas voor vluchtelingenkinderen in Overloon. De bevindingen van Kleijwegt komen hem zeer bekend voor. „Je voelt het al een tijdje broeien”, zegt Van de Ven. „De vluchtelingenproblematiek biedt een rijke voedingsbodem voor rechts en extreemrechts. Als je de huidige standpunten van de PVV bijvoorbeeld vergelijkt met die van vier jaar geleden, zie je dat er sprake is van enorme verruwing. Neem eens een kijkje op de social media. Onder elk nieuwsbericht over het asielzoekerscentrum in Blitterswijck zie je reacties waar de honden geen brood van lusten. Twintig jaar geleden werd je ervoor naar de rechter gesleept, nu is het gemeengoed geworden.”

Van de Ven constateert dit ook als onderwijzer in zijn klassen. „Kinderen van tien of elf jaar hoor je de vreselijkste dingen eruit flappen. ‘Ga terug naar je eigen land’. Of: ‘We hebben genoeg van de zwartjes’. Ik schrik daarvan. Het moet ergens vandaan komen, en daar moeten we zo snel mogelijk een vinger achter zien te krijgen.”

Toen Van de Ven aanklopte bij de provincie, kreeg hij in eerste instantie nul op het rekest. Radicalisering staat wel degelijk hoog op de agenda. Maar dan gaat het om, zoals Van de Ven het formuleert, „de in-Nederland- geboren-Marokkaan-dieals- jihadganger-naar-Syrië-afreist, of de tot-moslima-bekeerde-Nederlandse- die-als-jihadbruid-naar-ISvertrekt”.

Van de Ven vraagt aandacht voor radicalisering in de breedste zin van het woord. De nietislamitische radicalisering, kort gezegd. Hij wil óók een vuist maken tegen lui die varkenskoppen neerleggen bij azc’s, vluchtelingen bedreigen of racistische opmerkingen plaatsen op Facebook. Zaken die net zo goed in Limburg spelen.

Een groeiend probleem, vindt hij, dat schreeuwt om een preventieve aanpak. „En dan begin je dus bij de jeugd, want die is er door haar zoektocht naar identiteit extra gevoelig en vatbaar voor.”

Uiteindelijk wist Van de Ven député Marleen van Rijnsbergen (SP) te Marleen van Rijnsbergen (SP) te overtuigen om het thema op de agenda te zetten. Van Rijnsbergen: „De polarisatie, de intolerantie: het ís er., dat valt simpelweg niet te ontkennen. We staan steeds meer met de ruggen tegen elkaar, en dat baart me zorgen. De politiek kan dit echter niet alleen oplossen, daar speelt de maatschappij zelf de belangrijkste rol in. Maar als wij als politiek een aanzet kunnen geven, doe we dat natuurlijk graag.”

De provincie vroeg aan Jongeren Netwerk Limburg (JNL) om de handschoen op te pakken. De organisatie heeft donderdag een startbijeenkomst op touw gezet waarin diverse partijen - onderwijs, overheden, maatschappelijke organisaties - met elkaar op zoek gaan naar de beste ideeën en concepten om radicalisering te voorkomen. Het is de bedoeling om uiteindelijk met een plan te komen om radicalisering onder jongeren aan te pakken. De provincie Limburg zal, als het aangedragen projectplan bevalt, financieel ondersteunen.

De bijeenkomst vindt plaats in Ysselsteyn, bij de Duits Militaire Begraafplaats. Een locatie die volgens Ivo Heuts, projectleider van JNL, niet toevallig is gekozen. „Het is een plek van betekenis, voortgekomen uit een oorlog vol vooroordelen. Dat sluit aan bij de huidige problematiek. De giftige voedingsbodem voor rechts-extremisme die er in de Tweede Wereldoorlog was, is er nu ook.” Het doel van het project, dat dus nog in de kinderschoenen staat, is volgens Heuts om in 2020 een „merkbare gedragsverandering onder jongeren” te realiseren. Met name bronnenonderzoek zal daarin een prominente rol spelen. „Je ziet dat jongeren meer onderzoek doen naar hun eigen denkbeelden. Als ze eenmaal een gedachtegoed hebben aangenomen, zoeken ze naar bronnen die dat versterken. Voor elke waarheid kun je tegenwoordig websites vinden. Die zijn echter lang niet altijd betrouwbaar. Het is belangrijk dat we de jeugd motiveren om op zoek te gaan naar meerdere werkelijkheden. Dat kan alleen als we jongeren bereiken, met name degenen die niet sterk in hun schoenen staan. Daar gaan we nu hard aan werken.”

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee