Voltooid leven of depressief?

Print
Voltooid leven of depressief?

Afbeelding: ANP

Als gezonde ouderen straks hulp kunnen krijgen bij zelfdoding omdat hun leven voltooid is, wie neemt dan het finale besluit en op welke gronden?

Komt een vrouw bij de dokter, 70, kerngezond, maar ze is ‘klaar’ met het leven. Volgens de NVVE, de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillig Levenseinde, zegt de dokter dan nu: ‘u bent gewoon oud’ en daarmee is de kous af. De alternatieven zijn dramatisch: uithongering of een dodelijke pil uit China laten komen. Naar schatting zijn er volgens de NVVE 2500 Nederlanders die jaarlijks hiervoor kiezen.

Als het aan minister Edith Schippers van Volksgezondheid (VVD) ligt, komt daar verandering in. De euthanasiewet voorziet volgens haar niet in een oplossing voor mensen die gezond zijn, maar echt niet meer verder willen. Maar daar denkt Paul Schnabel, die eerder dit jaar met een commissie advies uitbracht aan de minister, anders over: „In de wet staat niet expliciet dat iemand medisch moet lijden. Artsen voeren daarom nu ook al euthanasie uit bij psychisch lijden en dementie. Daar heb je geen nieuwe regeling voor nodig.” Bij voltooid leven weigeren artsen dit, werpt de NVVE tegen. Zeventig mensen die met een euthanasieverklaring bij de dokter aanklopten, kregen nul op het rekest, blijkt uit hun inventarisatie. 

Belastend

Maar wie beslist straks over leven of dood bij ‘voltooid leven’? De minister legt een zware taak bij de ‘stervensbegeleider’. Dat zou een verpleegkundige, psycholoog of toch weer een arts kunnen zijn. „In dat laatste geval: zijn artsen wel bereid om deze taak op zich te nemen, terwijl velen dit onder de oude wet al niet wilden?”, twijfelt Robert Schurink van de NVVE. Hoogleraar ‘kwaliteit van de laatste levensfase’ aan het Erasmus MC Suzanne van de Vathorst, vindt het ook terecht dat artsen dat niet willen: „Het gaat hier niet om zieke mensen, maar om de wens van een persoon die een dokter niet kan beoordelen. Een dokter is niet helderziend.”

Artsen hebben hun handen vol aan de huidige euthanasiewetgeving, zegt hoogleraar ouderengeneeskunde aan het Radboud UMC, Raymond Koopmans. „Waar ze constant de afweging moeten maken: is hier nu sprake van ondraaglijk en uitzichtloos lijden? Dat is emotioneel heel belastend.” KNMG-onderzoek naar euthanasie onderstreept dit. Vorig jaar gaf 90 procent van de artsen aan dat hun patiënten meer rekening zouden moeten houden met de belasting die zij ervaren; 60 procent werd ooit onder druk gezet door patiënt en familie. Verpleegkundigen en geestelijk verzorgers die al meer met de doelgroep te maken hebben kunnen de beoordeling bij voltooid leven op zich nemen, vindt de hoogleraar. „Maar”, haast hij zich te zeggen, „het is belangrijk dat deze hulpverleners straks het onderscheid kunnen maken of het hier om een oudere gaat met een voltooid leven óf om een depressieve leeftijdsgenoot voor wie nog allerlei behandelmethodes voorhanden zijn.” 

Van huisarts Marianne Dees uit Nijmegen en al 16 jaar SCEN-arts hoeft er geen nieuwe wet te komen. Een gezonde oudere met een doodswens heeft vrijwel altijd medische problemen, stelt zij. „Ze zijn doof, blind, slecht ter been of hebben psychische problemen als depressie. Ik voer ook op basis van een combinatie van problemen euthanasie uit.”

Beperkingen

Veel artsen durven dat niet aan, zegt Dees. Maar dat betekent niet dat dat in de praktijk zou kunnen veranderen. „Als in de richtlijn voor artsen wordt toegevoegd dat bij een geval van voltooid leven je een stervensbegeleider kunt raadplegen, net als je bij psychisch lijden een psychiater en bij dementie een geriater betrekt, kan het binnen de huidige wet.” Volgens Dees legt aparte wetgeving voor voltooid leven alleen maar beperkingen op: er komt een leeftijdsgrens, maar wanneer ben je oud genoeg om klaar te zijn met het leven?” Robert Schurink van de NVVE wil zich liever niet vastpinnen op een minimum leeftijd, maar zegt dat 95 procent van de mensen die bij de vereniging aanklopt 65-plus is. Artsenkoepel KNMG wilde gisteren niet inhoudelijk reageren. Ze is hoogst verbaasd over het voornemen van Schippers dat rechtstreeks tegen het advies van de commissie-Schnabel ingaat. Hoe het wetsvoorstel ook gaat uitpakken, eenvoudig gaat de aanvraag en uitvoering nooit worden, voorspelt Paul Schnabel: „Ook in de nieuwe situatie moeten aanvragers alsnog langs een professional en nog een tweede beoordelaar om aan middelen voor zelfdoding te komen.”

 

 

 

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje