Rubber op de korrel: 10 feiten over kunstgras

Print
Rubber op de korrel: 10 feiten over kunstgras

Afbeelding: ANP

Vele honderden voetbalclubs maken zich zorgen over de risico’s van voetballen op kunstgras waarin versnipperde autobanden zijn verwerkt. Er is niet goed onderzocht of er kankerverwekkende stoffen in het lichaam van sporters terecht kunnen komen. Vervangen van de rubber korrels is kostbaar: ruim 100.000 euro per veld. Dat komt neer op 180 miljoen euro in heel Nederland.

1. Waarom bevatten kunstgrasvelden in Nederland rubberen korrels?

Kunstgrasvelden zijn het hele jaar door te gebruiken. Ze kunnen worden aangelegd met allerlei soorten korrels, die ervoor zorgen dat het veld vergelijkbaar is met echt gras. De bal rolt dan niet te snel en stuitert goed, en je kunt er slidings op maken. Er zijn korrels van kurk, turf, kunststof, synthetisch rubber en van styreen-butadieenrubber (SBR) van oude autobanden. Die laatste soort is per veld 30.000 euro goedkoper dan de rest. Daarom wordt op 90 procent van de circa 2000 kunstvelden SBR-rubber gebruikt, ook al stinkt het spul als de zon erop schijnt. Veel SBR-korrels komen uit Limburg. Rumal BV in Nederweert verwerkt jaarlijks 35.000 ton vrachtwagenbanden. Daarvan eindigt een deel als granulaat in kunstgras. Ook VS Rubberrecycling in Venlo maakt het spul. Technisch is het geen probleem de rubber korrels op kunstgrasvelden te vervangen, financieel wel. 

2. Klopt het dat er giftige stoffen in rubber autobanden zitten?

Ja. In rubberbanden zitten giftige en kankerverwekkende stoffen. De bandenfabrikanten gebruiken niet alleen verschillende soorten rubber, maar ook weekmakers zoals olie, vulstoffen zoals roet, chemicaliën, staaldraad, kunststoffen en anti-degradanten om hun banden slijtvast te maken en meer grip te geven.

3. Zitten die giftige stoffen ook in de korrels die van oude banden worden gemaakt? 

Ja. Onderzoekers van de universiteit van Santiago de Compostella vonden in 2013 een groot aantal polycyclische aromatische koolwaterstoffen (pak’s) en andere giftige materialen in de SBR-korrels die van oude autobanden worden gemaakt. In het laboratorium slaagden ze erin 14 soorten kankerverwekkende pak’s en weekmakers te identificeren. De onderzoekers vonden dat voldoende reden voor overheden om zich zorgen te maken.

4. Kunnen die giftige stoffen ook vrijkomen op de kunstgrasvelden? 
Ja. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bevestigt dat pak’s en weekmakers vrijkomen uit de SBR-rubberkorrels, en dat geldt ook voor metalen zoals zink. Maar volgens het RIVM zijn de concentraties zo klein dat de gezondheid niet in gevaar is. Het RIVM baseert zich bij die conclusie op allerlei studies in de afgelopen tien jaar uit binnen- en buitenland. Het gehalte zware metalen voldoet aan de Europese speelgoednorm.

5. Zit daar ook de omstreden studie bij van het Nijmeegse bedrijf IndusTox? 
Ja. IndusTox onderzocht in 2006 gedurende drie dagen de urine van slechts zeven volwassen mannelijke proefpersonen. Er werden geen vrouwen of kinderen onderzocht, er was geen controlegroep. Het ligt voor de hand dat dit onderzoek geen alarmerende resultaten opleverde. De directeur van Indus- Tox ontkent echter nadrukkelijk dat er gesjoemeld is, of dat het onderzoek niks voorstelde: ,,Ons onderzoek was beperkt omdat het een aanvulling was op bureaustudies van andere partijen.”

6. Maar we wisten toch al dat sportvelden met rubberkorrels riskant zijn? 
In 2006 was er al veel ophef over rubberkorreltjes van gemalen autobanden, en in 2008 waarschuwden raadslid Frans Wagemans en DSMwerknemers nadrukkelijk voor het aanschaffen van kunstgras met vermalen autobanden voor de voetbalclubs in Sittard-Geleen. Wagemans zwaaide met diverse Amerikaanse rapporten die op de gevaren wezen, maar het gemeentebestuur bleef doof voor zijn protesten. Uiteindelijk deed hij zelfs aangifte tegen de gemeente wegens het dumpen van afvalstoffen op het voetbalterrein. 
Ook dat bleek vergeefs.

7..De voetbalclubs zitten nu met de handen in het haar. Wat moeten ze doen? 
Bij Theo Ceelen, eigenaar van Ceelen Sport Constructies staat de telefoon roodgloeiend. Hij legde in heel Nederland honderden kunstgrasvelden aan, de meeste met SBR-granulaat. Onder meer bij amateurclubs in Horst aan de Maas en Weert, maar ook bij MVV in Maastricht. Clubs willen weten wat ze nu moeten doen. Ceelen adviseert gewoon door te spelen in afwachting van nieuw onderzoek van de Europese Commissie en het RIVM. „Mijn gevoel zegt dat er niks aan de hand is.” Een Bredaas advocatenkantoor denkt daar anders over en wil met een kort geding afdwingen dat de velden worden gesloten tot de korrels zijn vervangen.

8. Is het mogelijk de rubberkorrels te vervangen door veiliger materiaal? 
Technisch is dat geen probleem. De korrels kunnen met een speciale grote stofzuiger worden opgezogen en afgevoerd naar een erkend verwerkingsbedrijf. Er kunnen dan veilige korrels van kurk of synthetisch rubber voor in de plaats komen. Bij diverse clubs die nu een kunstgrasveld laten aanleggen, is de bestelde lading SBR-rubber naar aanleiding van de Zembla-reportage op het laatste moment geannuleerd en vervangen door kurk. Dat kost 25.000 tot 30.000 euro extra.

9. Wat kost het vervangen van een voetbalveld dat al vol vermalen autobanden ligt? 
Dat is afhankelijk van de grootte van de velden. Volgens landschapsbedrijf Rooden in Meerssen kan het SBR-rubber worden vervangen door kurk voor 50.000 tot 70.000 euro per voetbalveld. Maar daar komen nog de stortkosten van de rubberkorrels bovenop. Dat is ruim 30.000 euro. Dat komt op een totaal van een ton, en dan zijn de transportkosten nog niet meegerekend. Bij 1800 voetbalvelden met SBR-korrels in heel Nederland komen de totale vervangingskosten op 180 miljoen euro.

10. Wat moeten we dan doen met die rubberen korreltjes? 
Dat is geen groot probleem, denkt Theo Ceelen. De rubberindustrie heeft inmiddels voldoende andere toepassingen ontwikkeld. Het spul is onder meer geschikt te maken als vulsel in asfalt en in de bouw. Het bedrijf Black Bear Carbon in Nederweert heeft op het terrein van bandeninzamelaar Rumal een oven gebouwd die van versleten autobanden weer nuttige koolstofpoeder, olie en zelfs elektriciteit kan maken. 

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje