Burenruzie om couscous

Couscous, Algerijns of Marokkaans?

Couscous, Algerijns of Marokkaans?© AD

De spanning tussen de buurlanden Algerije en Marokko is al jaren om te snijden. Inmiddels lopen de gemoederen ook hoog op over het gerecht couscous en de muziekstroming raï.

Willemijn de Koning

Algerije wil bij Unesco het bekende gerecht couscous als zijn erfgoed laten registreren. „Algerijns?” Rachida Faress kijkt vragend op als ze dit hoort. „Couscous is Marokkaans”, zegt de Marokkaanse stellig als ze in haar keuken de couscous voorbereidt.

Deze woorden vallen in het verkeerde keelgat bij de Algerijnen, die enorm trots zijn op hun eetcultuur. Maar liefst 25.000 Algerijnen hebben zich verenigd in een Facebookgroep waarin Algerijnse recepten worden gedeeld en kooktips worden uitgewisseld. „Het is duidelijk, couscous is 100 procent Algerijns”, aldus Pamela, een van de beheerders van de groep. „Het is niet Algerijns of Marokkaans, het is afkomstig van de Berbers en die wonen in beide landen dus het is van ons beide”, reageert Rania. „Maar de Berbers komen van oorsprong uit Algerije”, houdt Pamela vol. De kans dat deze dames elkaar werkelijk in de haren vliegen, is klein. De grenzen tussen beide landen zitten sinds 1994 namelijk al potdicht. „Die twee landen hebben al jaren een politieke rivaliteit onder elkaar en vanwege een ware wapenwedloop is het de laatste tijd weer hommeles tussen die twee. Nu vechten ze het blijkbaar uit op cultureel vlak, het verbaast me eigenlijk niets”, vertelt Niek Pas, Algerijedeskundige en verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. „Je kunt het bijna vergelijken met een ruzie tussen Vlaanderen en Nederland over de herkomst van het Sinterklaasfeest of de pannenkoek.”

Of het nu gaat om pannenkoeken of couscous, er is maar één vraag belangrijk: wie maakte het als eerst? Mustapha Qaderi, verbonden als historicus aan de universiteit Mohammed V in Rabat, vond het eerste recept van de couscous. „De instructies om couscous te koken zijn het eerst opgeschreven door de Moren, die later de Amazigh werden genoemd. Dus het gerecht is van hen. Amazigh houden zo van couscous, dat er zelfs een gezegde over bestaat: je kunt een Amazigh herkennen aan hun kale hoofd, neus en couscous”, lacht hij. In Nederland noemen we de Amazigh Berbers.

Hoewel ze nu verspreid zijn over heel Noord-Afrika en West-Europa, zijn zij de oorspronkelijke bewoners van Algerije, Libië, Marokko, Mauritanië en Tunesië. De meesten wonen nu nog in Marokko en Algerije.

Dat laatste land probeert zijn buren niet alleen uit haar tent te lokken met couscous, maar ook door Unesco te vragen rai-muziek te erkennen als Algerijns volkslied. Waarschijnlijk nadat Marokko vorig jaar de kans had gekregen de muziekstroming te verdedigen, maar niet was komen opdagen.

Ahmed Aydoun, bekend musicoloog in Rabat: „De moderne rai muziek – denk aan het populaire lied Aïcha van Cheb Khaled – is inderdaad ontwikkeld in Algerije. Daar hebben artiesten moderne ritmes aan de oude ritmes van de traditionele rai-muziek toegevoegd en zijn daarmee naar Europa gegaan. In bijvoorbeeld Frankrijk en Nederland werd de raï onder Cheb Khaled enorm populair. Maar de traditionele rai-muziek, waarin de persoonlijke mening over het nieuws van de dag werd bezongen, is ontstaan op de grens tussen Marokko en Algerije.”

In de Marokkaanse stad Oujda en de Algerijnse stad Oran, om precies te zijn. Hier komen de meest bekende artiesten vandaan. Beide steden organiseren jaarlijks ook een rai-festival. „Al ging die in Algerije vorig jaar niet door vanwege gebrek aan geld.

Misschien stapt het land nu naar Unesco omdat het bang is dat Marokko anders voorop zal gaan lopen”, oppert Pas.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee