Na het piemellied kwam het ongemak

Het liep hoog op tijdens de bijeenkomst in Steenbergen een jaar geleden

Het liep hoog op tijdens de bijeenkomst in Steenbergen een jaar geleden © ANP

Een jaar geleden liep een bijeenkomst over een azc in Steenbergen volledig uit de hand door felle spreekkoren. Nederland reageerde verbijsterd. ,,Als ik terugkijk, schaam ik me."

Cyril Rosman en Sanne Schelfaut

De sfeer op de markt in Steenbergen werd steeds grimmiger, die donderdagmiddag in oktober. Yvonne van Deursen en Ed Hobo stonden er recht tegenover elkaar, enkel gescheiden door wat politieagenten. De eerste is vóór de komst van een azc in het stadje, de tweede fel tegen. Er vliegen scheldwoorden én eieren door de lucht. Het blijkt een voorbode van wat een week later nog zal komen. Nu leunt Yvonne thuis op de eettafel en zucht zacht. ,,Als ik terugkijk op die periode, overheerst de schaamte." ,,Nou", zegt Ed Hobo. ,,Bij mij is het vooral teleurstelling." Morgen is het een jaar geleden dat het anders zo slaperige Brabantse stadje Steenbergen opeens het middelpunt van het Nederlandse asieldebat werd. Een door de gemeente belegde informatiebijeenkomst in de sporthal ontaardde in een onfrisse schreeuwpartij. Spreekkoren De toespraak van een vrouwelijke voorstander van een azc werd overstemd door spreekkoren: 'Azc, weg ermee'. Maar ook: 'Dáár moet een piemel in'. Geschreeuwd door een groep jonge mannen, achterin de zaal. Ze halen alle tv-journaals. Een satirisch tv-programma maakt een dodelijke sketch van het 'Steenbergs Piemelkoor'. Het 'dikke BMW'-incident in Oranje, waarbij een boze bewoonster werd weggetrokken bij de auto van staatssecretaris Dijkhoff, was al geweest. De rellen voor het gemeentehuis in Geldermalsen moesten nog komen. Op 21 oktober 2015 werd 'Steenbergen' het symbool van het nationale ongemak met de komst van tienduizenden asielzoekers. En Steenbergen werd hét voorbeeld van de manier waarop het debat niet gevoerd moest worden: oververhit en zonder respect. Yvonne van Deursen (64, voorzitter van de Wereldwinkel in Steenbergen) was er niet bij, die avond in de sporthal. Ze durfde niet. ,,Een paar dagen eerder zou Geert Wilders naar Steenbergen komen, toen was er al gedoe over de komst van een azc. Om een tegengeluid te geven, gingen we die dag met een groepje naar de Markt. Ik had een groot papieren hart meegenomen. Achteraf gezien was dat naïef. Die anti-azc-demonstranten kwamen naar ons toe, zaten aan mijn hart, gooiden eieren. Het was beangstigend." Gebroken hartZe ging naar huis met een gebroken hart ­- letterlijk én figuurlijk - en eierstruif op haar kleren. Ed Hobo (57 jaar, zelfstandig ondernemer) stond in de andere groep op de Markt. Hij was (en is) tegen de komst van een azc. ,,Dat groepje tegendemonstranten riep dat wij racisten waren, nazi's. Dat zijn we niet. Toen dacht ik: als dat volk denkt dat ze hier wel even een azc krijgen, dan ga ik ertegenin."

Vanaf die dag ontbrak Ed op geen enkele demonstratie meer. In de demonstratie op 21 oktober, een protestmars naar de sporthal, liep hij met zijn vrouw. Hun dochter zat in de buggy en hield een protestbord vast. 'Ik wil later geen hoofddoek dragen', stond erop. Ed verhuisde eerder uit Hellevoetsluis vanwege de overlast van een azc daar. Nu vertelt hij in zijn bedrijfskantoor op het industrieterrein zijn verhaal. Eerst wil hij gezegd hebben: ,,Ik distantieer me van het gedrag van die jongens tijdens die bijeenkomst. Dat was niet goed." Maar dat was niet waar het om ging. ,,Het liep daar zo hoog op omdat mensen zich al jaren niet gehoord voelen door de politiek. Alles werd hier in achterkamertjes geregeld. We denken dat we in een vrij land leven, maar dat is niet zo." Dat gevoel kwam in de sporthal van Steenbergen met een knal naar boven. Yvonne schrok zich rot van die knal. Ze woont al 18 jaar in Steenbergen, maar dacht ineens: 'Wat is dit eigenlijk voor een dorp?' ,,Ik ging op straat om me heen kijken naar voorbijgangers: zou die voor of tegen zijn? Het leek of een onderhuidse angst naarboven kwam bij veel mensen." TwijfelsTerwijl ook zij best twijfels had: 600 asielzoekers, is dat niet wat veel voor Steenbergen? Ed, die al 20 jaar in Steenbergen woont, had diezelfde twijfels. Maar hij is stelliger: ,,Je moet vluchtelingen dáár helpen. Die mensen zijn niet als wij. Ze gedragen zich niet zoals wij. En dan een azc naast een basisschool willen bouwen? 70 procent van de mensen hier vond dat helemaal niets."

Lees meer op AD.NL

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee