'Een tachtiger die op de snelweg rijdt, dat moet je eigenlijk niet meer doen'

Print
'Een tachtiger die op de snelweg rijdt, dat moet je eigenlijk niet meer doen'

Foto: De Limburger

Bijna 20 procent van de automobilisten is 65-plus. Na ernstige ongevallen met oudere bestuurders komt altijd weer de vraag op: tot welke leeftijd mag je autorijden?

Weet je waar ik pas bang van word? Van die 18 tot 25-jarige jongemannen die net hun rijbewijs hebben en me op de snelweg met een rotvaart inhalen.” Aan het woord is Jack Poels uit Posterholt. De voormalig UWV-arts voert wekelijks op verzoek van het Groene Kruis en de KBO nog enkele rijbewijskeuringen uit van 75- plussers die hun rijbewijs willen verlengen. Wie de keuring goed doorstaat, mag weer vijf jaar autorijden.

Ouderen en autorijden. De discussie over het onderwerp laait altijd weer op als er een ernstig ongeluk is gebeurd met een bejaarde automobilist.

Zwart-wit
Keuringsarts Robert Sadiek, die voor diverse Limburgse thuiszorginstellingen en ouderenbond Anbo keuringen verzorgt, kent de discussies. Die zijn soms terecht, maar vaak ook niet, stelt hij. Want het is niet altijd zo zwart-wit als het lijkt. Net als Poels wil hij geen maximum leeftijd noemen waarop nog auto gereden mag worden. „Mijn oudste patiënt was een 96-jarige uit Heerlen. Hartstikke vitaal.” Daar staan andere ‘krakkemikkige’ patiënten tegenover die kost wat kost proberen hun rijbewijs te behouden. En daar ligt een risico, stelt Sadiek, die zelf in het verleden voor het CBR werkte en keuringsformulieren afhandelde. Ouderen zoeken een arts die zonder al te veel vragen een positief formulier invullen. Het is een gouden business, stelt hij. „Ik rij als mobiel keuringsarts 100.000 kilometer per jaar en zie dagelijks voorbeelden van ouderen die volgens mij te makkelijk zijn goedgekeurd. Er zou een keurmerk moeten komen voor keuringsartsen. En boven de tachtig zou je jaarlijks een keuring moeten doen.”

Hoewel niet de arts maar het CBR beslist of een oudere z’n rijbewijs behoudt, is de rol van de arts cruciaal. Immers het CBR, dat de rijbewijzen afgeeft, kijkt puur naar formulieren. Mensen moeten een eigen verklaring invullen, die door een arts na een keuring wordt aangevuld. Als volgens die papieren aan alle wettelijke gezondheidseisen wordt voldaan, houden ze hun rijbewijs, stelt een woordvoerster. Vorig jaar waren er een half miljoen mensen die een Eigen Verklaring inleverden. Van hen beantwoordden 97.645 senioren minstens één van de vragen over de eigen gezondheid met ‘ja’, waardoor ze een extra selectie moesten doorstaan bij het CBR. Uiteindelijk werden er welgeteld 959 ongeschikt verklaard. Dat is afgerond 1 procent. De rest mag door blijven rijden, al geldt voor ruim 40 procent wel een extra voorwaarde. Het rijden in een automaat, bijvoorbeeld. Of een beperking van de verlenging van het rijbewijs tot één of drie jaar in plaats van vijf.

Keuringsarts Poels ziet ze in alle categorieën voorbij komen. „Sommige ouderen hebben iemand nodig die tegen hen zegt dat het écht niet meer kan. Dat kan familie zijn, maar soms ook het CBR. Ik keur alleen maar, het CBR neemt de beslissing. Mensen leggen zich daar bij neer.”

Rijtest
Een echte rijtest wordt alleen in bijzondere gevallen geëist door het CBR. Wat Poels betreft mag dat vaker gebeuren. „Een tachtiger die op de snelweg rijdt, dat moet je eigenlijk niet meer doen. En áls je het al doet, vind ik dat je deze mensen een rijtest af moet nemen.”

Iedereen is het er wel over eens dat het rijbewijs van groot belang is voor ouderen. En dat het, als het even kan, ook verlengd moet worden. Al is het maar omdat iemand voor de boodschappen afhankelijk is van de auto. Directeur Hans Hollanders van KBO-Limburg: „Als je ouderen hun mobiliteit afneemt, komen ze nergens meer. Het is makkelijk roepen na zo’n dodelijk ongeluk dat ouderen van de weg moeten. Maar als je naar de statistieken kijkt, zijn het vooral jongeren die ongelukken veroorzaken.” Ouderen beseffen vaak goed dat hun reactievermogen is afgenomen, blijkt uit onderzoek. Daarom rijden ze voorzichtiger en laten ze bij slecht weer de auto vaak staan. Ze zijn echter ook zelf het kwetsbaarst. Als het mis gaat, is het meestal de senior die overlijdt. Reden: het oudere lichaam kan de klap van een aanrijding minder goed verdragen dan dat van een jongere.