'Alfamannetjes op de apenrots'

Print
'Alfamannetjes op de apenrots'

Afbeelding: ANP

En weer werd gisteren in de categorie langste files op een dag een record gebroken. Hoe moet het verder? De komende jaren is er geen verlichting van de filedruk te verwachten, zegt Arnoud Broekhuis van de ANWB Verkeersdienst. De oplossing ligt volgens hem deels bij de filerijders zelf.

hebben 200 radio-uitzendingen per dag en nog zijn er mensen die onvoorbereid in de auto stappen. Kijk op de app voordat je vertrekt. Is het heel druk? Kijk dan of je even kunt wachten. Om 17.30 uur staat het vast, maar om 19.00 uur zijn de wegen leeg. En áls je besluit te gaan rijden, concentreer je daar dan op. Filerijden is heel intensief.” 

Broekhuis wijst erop dat de aandacht van veel automobilisten bij langzaam rijdend verkeer op andere zaken ligt; vaak zijn ze met smartphones bezig. Het risico op een botsing neemt daardoor toe, temeer daar ze geneigd zijn vlak achter hun voorganger te blijven rijden om te voorkomen dat iemand invoegt.

Bloedhond
„Mensen, gún elkaar iets. We zien het gewoon vastlopen bij op- en afritten en plekken waar het van drie naar twee rijstroken gaat.” „We worden allemaal alfamannetjes op de apenrots -en dat kunnen ook vrouwtjes zijn- achter het stuur en zeker in de file”, zegt verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen.

„Mensen vereenzelvigen zich met hun auto. Hun ego wordt uitgebreid met die pk’s onder de motorkap. En dan heb je het gevoel dat je niet op de snelste rijbaan staat, net als bij de kassa in de supermarkt waar die andere rij altijd sneller lijkt te gaan. Dan is die auto die er dan ook nog tussen wil een bloedhond die er niet tussen mág. Dat heeft één effect: we zijn met z’n allen nog later thuis.” 
 

Redenen voor files
Totale ontwrichting. Dat is de droge omschrijving die de Verkeersinformatiedienst geeft voor de extreme spits, klasse 6 (500-600 kilometer), die donderdagmiddag/-avond gold. Een van de drukste avondspitsen van het jaar. 

Lange files zijn terug van weggeweest. Allerlei Nederlandse instanties verzamelen er cijfers over. De vijf belangrijkste, soms onderling samenhangende, veroorzakers van de huidige files op een rij.

1 Tijdstip: het is donker en nat
Slecht weer geeft meer verkeershinder en meer files. Daarom komen de meeste files in winter en najaar voor. Gisteren regende het en was er veel wind. En maandag en donderdag zijn traditioneel de dagen waarop de werkende Nederlander volgens het CBS de langste gemiddelde reisafstand aflegt. Dat geeft die dagen meer files.

2 Economische groei: meer werk en goedkopere benzine
Met stip op twee staat de aantrekkende Nederlandse bedrijvigheid als veroorzaker van meer congestie. In 2008 was de filedruk in Nederland het hoogst en een groot maatschappelijk thema. Maar na de kredietcrisis ebde dat debat snel weg. Het vrachtvervoer zakte in, het aantal mensen met een baan nam af.
De economie veerde op en dat had zo zijn effecten. 2014 is duidelijk een omslagpunt. Sindsdien kwamen er een kwart miljoen banen bij. Al die mensen moeten naar hun werk en dat doen ze meestal met de auto. Dat de brandstofprijzen sinds 2012 zijn gedaald, bevordert het gebruik van de auto verder.
Vorig jaar knalde het reistijdverlies met 22 procent omhoog door drukte op de weg, blijkt uit gegevens van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KIM). Daarmee zijn we terug op het niveau van 2005, wat dat betreft. De verwachting is dat die trend zich dit jaar voortzet.

3 Groei van autobezit: steeds meer auto’s op de weg
Files zijn bij uitstek een welvaartsziekte. Het aantal personenauto’s groeide de laatste tien jaar gestaag tot 8,1 miljoen exemplaren. Inmiddels bezit de helft van de huishoudens één auto en een kwart van de huishoudens heeft twee of meer auto’s. Er zijn nu 14 procent meer auto’s dan in 2005.
Jongeren zijn een uitzondering. Het autobezit in de groep van 18-25 jaar daalt sinds 2011.
Vergrijzing laat overigens ook hier zijn sporen achter. Mensen worden ouder en behouden hun wagen. Een kwart van de 85-plussers bezit een auto, tegen een op de tien in 2000, zo blijkt uit cijfers van het CBS.

4 Individualisering: meer eenpersoonshuishoudens
In de kwakkelende economie raakte het carpoolen wat uit de gratie. Nederlanders zitten steeds vaker alleen in de auto, stelt het KIM. Het aantal passagiers in de auto is de laatste tien jaar met 13 procent gedaald. Vooral mannen mijden het bijrijden. Zij zitten duidelijk minder vaak naast de chauffeur of op de achterbank.
Daarnaast is het aantal eenpersoonshuishoudens stelselmatig toegenomen. Terwijl de bevolking sinds 2000 met 7 procent groeide, nam het aantal eenpersoonshuishoudens met 28 procent toe.

5 Problemen woningmarkt: woon-werkverkeer neemt toe
Jarenlang zat de woningmarkt op slot. De baan mocht van plek veranderen, dat gebeurde minder vaak met de woonplaats: mensen konden geen woning vinden nabij hun werk. Pas in 2014 zag de verhuisbranche voor het eerst zijn omzet groeien, daarvoor gold er jarenlange krimp.
Dit jaar is de woningmarkt werkelijk op stoom gekomen. In de Randstad kookt die zelfs over, wat de toegankelijkheid er niet beter op maakt. Het prijsverschil tussen woningen in de Randstad en op het platteland is ook gegroeid.
Het moedigt allemaal forensen aan. Het woon-werkverkeer van en naar grootstedelijke agglomeraties nam tussen 2005 en 2015 met 18 procent toe, tegen een landelijk gemiddelde toename van 8 procent, zo meldt het KIM.

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →