NSB-er geworden om te redden

Print
NSB-er geworden om te redden

Afbeelding: De Limburger

‘Joodse onderduikers in Hoensbroek’. Dat is de titel van het omvangrijke werk dat Jan van de Berg van de plaatselijke heemkundevereniging schreef en dat komende week verschijnt. In 56 verhalen van onderduikers verhaalt hij over joden die tijdens de bezetting onderdoken in Hoensbroek. Zoals in het verhaal van de joodse familie Elburg en de Hoensbroekse mijnwerkersfamilie Hoekstra.

Eigenlijk is schiethouwer Wiel Hoekstra van de staatsmijn Emma een oorlogsheld. Hij wordt tegen het einde van de bezetting lid van de gehate landverradersclub NSB om samen met zijn vrouw Mien de joodse onderduikers in zijn huis beter te kunnen beschermen.

Door verzetsorganisatie Naamloze Vennootschap (NV) zijn Karel Elburg en zijn vrouw Frederika naar Zuid-Limburg gebracht. Elburg was voorganger bij de joodse gemeente, rabbi, ritueel slachter en secretaris. Eerder waren zij aan deportatie ontkomen door onder te duiken. De Elburgs komen in oktober 1943 terecht bij het hervormde gezin Mien en Wiel Hoekstra aan de Dr. Poelsstraat in Hoensbroek. Daar blijven zij tot de bevrijding van Hoensbroek op1 8 september 1944.

Verzet
Onderduikers in huis opnemen is een geheime daad van verzet. De ouders van Mien wonen slechts enkele deuren verder, maar hebben nooit iets geweten van de joodse onderduikers in het huis van hun dochter. Datzelfde geldt voor de directe buren, die bekend staan als sympathisanten van de NSB. Soms worden onderduikadressen opgerold door de Duitse bezetter. Dat zorgt voor en onrust in huize Hoekstra.  Wiel besluit dan om lid te worden van de NSB om zo boven elke verdenking te komen staan. Tenslotte verwacht niemand dat een NSB-er onderduikers in huis verstopt heeft.

Met een andere NSB-er uit Hoensbroek loopt Hoekstra elke dag naar de mijn en terug. Andere mijnwerkers reageren verbijsterd en vijandig op zijn lidmaatschap van de partij van de landverraders, maar Wiel houdt vol. Hij werkt zelfs tegen zijn zin op zondag om de NSB te plezieren en uiteraard voor extra voeding voor zijn huisgenoten. Al die maanden merkt niemand iets van die vreemde huisbewoners.

Herenigd
Na de bevrijding worden Karel en Frederika Elburg herenigd met hun kinderen (zie foto), die ook ondergedoken zaten, en betrekken zij het huis van een gevluchte NSB-er aan de Terveurdtweg in Hoensbroek. Karel Elburg is betrokken bij de eerste synagogedienst in de mijnstreek na de bezetting. Als de katholieke kerk weigert hen toe te laten in een kerkelijk gebouw, vindt de joodse gemeenschap voor die dienst onderdak in het Nederlands Hervormd Jeugdhuis aan de Maanstraat in Treebeek.

In de zomer van 1945 vertrekt het gezin Elburg naar Groningen, waar Karel weer voorganger wordt. In 1953 openen hij en zijn vrouw pension-hotel-restaurant Elburg in Amsterdam. De contacten tussen de Elburgs en de Hoekstra’s blijven na de oorlog hartelijk. In 1990 krijgen Mien en Wiel Hoekstra postuum van Yad Vashem de eretitel Righteous among the Nations. Hun namen zijn bijgezet op de Wall of Honor in Jeruzalem.

In De Limburger van maandag het verhaal van Salomon en Eva Haringman

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje