Als er protestborden zijn bij de intocht van de Sint

Print
Als er protestborden zijn bij de intocht van de Sint

De betogers in Geleen moesten hun protestborden afstaan aan de politie. Afbeelding: Bas Quaedvlieg

Het onrechtmatig ingrijpen van burgemeesters tijdens een demonstratie is een kwalijke ontwikkeling. Dat stellen juridische experts. De afgelopen tijd lapten verschillende bestuurders de wet aan hun laars door inhoudelijke beperkingen aan demonstranten op te leggen. Zo ook afgelopen weekend in Geleen.

De Sinterklaasintocht is zo langzamerhand een hoofdpijndossier voor lokale overheden. Dat stelt Berend Roorda, onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. „Het is lastig voor burgemeesters omdat ze met allerlei verschillende belangen te maken hebben. Mensen zien een intocht als een feestje, maar aan de andere kant heeft eenieder het recht om te demonstreren en zijn punt te maken.” Dat burgemeesters soms worstelen met hoe om te gaan met betogers tegen Zwarte Piet bleek ook afgelopen zaterdag bij de intocht in Geleen. De aankondiging van een bescheiden demonstratie tegen Zwarte Piet leidde op voorhand al tot ophef - op sociale media werden de betogers bedreigd. De gemeente Sittard Geleen besloot daarop om afspraken te maken met de demonstranten om ‘de intocht van Sinterklaas zo min mogelijk hinder te laten ondervinden van de protestactie’.

Brief

In een notendop stond in een brief aan de woordvoerder van de protestactie dat de demonstranten ‘uitsluitend positieve boodschappen’ mochten laten horen en ‘derhalve geen (negatieve) boodschappen over racisme in relatie tot het Sinterklaasfeest in al haar facetten’ mochten tonen. Tijdens de intocht werd door de politie gehandhaafd op deze beperkingen en werden enkele protestborden afgepakt. Een actie die zorgen baart en in strijd is met de Grondwet, aldus enkele experts op dit gebied. Berend Roorda: „Ik schrik hiervan: burgemeesters die zich bemoeien met de inhoud van een demonstratie. Als je erover nadenkt, gaat het heel ver dat burgers niet meer het recht hebben om hun punt te maken. Ik begrijp dat burgemeesters het een issue vinden, het is immers een kinderfeest, maar dan nog moet een burgemeester zich verre houden van inhoudelijke beperkingen.”

Raymond Schlössels, Nijmeegs hoogleraar bestuursrecht gaat een stap verder. „Hier heeft de burgemeester van Sittard-Geleen een behoorlijke steek laten vallen. We hebben duidelijke spelregels in dit land en die luiden dat een burgemeester zich niet mag bemoeien met de inhoud van een demonstratie. De heer Cox moet maar eens een cursus staatsrecht volgen.”

Jelle Klaas van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM), en mensenrechtenadvocaat spreekt van een vreselijke zaak. „Bij het NCJM zijn we zelf druk bezig om dit probleem, dat landelijk speelt, te onderzoeken. Want dit is de zoveelste keer dat het recht om te demonstreren wordt ingeperkt.” Daarmee verwijst Klaas onder andere naar de bijna tweehonderd Zwarte Piet-betogers die twee weken geleden werden opgepakt in Rotterdam omdat ze het demonstratieverbod zouden hebben overtreden. Wettelijk gezien kan een burgemeester demonstraties beperken door voorschriften op te stellen of een verbod op te leggen, maar enkel ‘ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden’. In diezelfde wet staat ook dat ‘een voorschrift, beperking of verbod geen betrekking kan hebben op de inhoud’.

Volgens Roorda, die recent gepromoveerd is op onderzoek naar het recht om te demonstreren, is bij zowel de Pegida- als de Zwarte Piet-protesten te zien dat demonstranten inhoudelijk worden beperkt. „Iets dat de Grondwet verbiedt. En dat is een kwalijke ontwikkeling.”

Geleen

Terug naar Geleen. Want waarom werden daar de protestborden afgepakt? Burgemeester Sjraar Cox: „Ik zag op beelden dat er borden werden opgehouden die tegen de gemaakte afspraken ingingen. Daarop heb ik de politie gevraagd op te treden.” Dat ook het bord waarop stond ‘Voor een Racismevrij Kinderfeest’ in beslag werd genomen zegt Cox niet te weten. „Want daar had ik geen problemen mee. Ik weet dan ook niet hoe dat kan. Maar het gaat erom dat de demonstranten zich niet aan de gemaakte afspraak hielden (er werden ook borden met de tekst ‘Stop Blackface’ en ‘Zwarte Piet is Racisme’ omhooggehouden, red.).”

Censuur

Met het laten afnemen van de protestborden ging de SittardGeleense bestuurder over de schreef, vinden de experts. Want ook het afnemen is een ‘inhoudelijke beperking’. Zowel het vooraf maken van inhoudelijke afspraken over de demonstratie als het afpakken van de borden valt, volgens de deskundigen, onder censuur. „Dat gebeurt in Noord-Korea. Zoiets hoort niet in Nederland. Vrijheid van meningsuiting geldt ook voor groepen waarvan de meerderheid van de bevolking vindt dat hun mening onzin is”, stelt Jelle Klaas. „De eerste mensen die gingen demonstreren voor bijvoorbeeld vrouwenkiesrecht, daar werd ook van gezegd dat het onzin was. Vervolgens werd daaraan gekoppeld dat er niet geprotesteerd mocht worden. Juist om dat te beschermen hebben we de Grondwet; we hebben in deze rechtstaat de mogelijkheid om te demonstreren.”

Pietendiscussie

Hoogleraar Schlössels concludeert dat „burgemeesters zullen moeten dealen met een situatie waarin landelijk de behoefte is om iets over de Pietendiscussie te zeggen.” Burgemeester Cox bestempelt de juridische verwijten als ‘flauwekul’. „We hebben die afspraak gemaakt. Of het wettelijk verboden is, dat weet ik allemaal niet. Er is niet aan de afspraken gehouden, daarom is het zo gelopen.”

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje