“Wij willen niet dat van uitstel afstel komt.”

Bij Westrom in Haelen is de assemblage van Noorse kinderwagens.© Jeroen Kuit

Een duidelijke boodschap die de afgelopen weken in diverse Midden-Limburgse gemeenteraden werd afgegeven door het CDA en door andere parijen werd onderschreven, bijvoorbeeld in Maasgouw en Roerdalen. De lokale christen-democratische politic hadden het over de fusie tussen de sociale werkplaats in de regio Weert, De Risse, met die van de regio Roermond, Westrom.

Jos Bouten

Want, aldus het CDA, de fusie levert voordelen op en dat vinden alle Midden-Limburgse gemeenten. Twee organisatiebureaus hadden berekend dat een fusie van de twee Midden-Limburgse werkvoorzieningsschappen de gemeenschap 1,4 miljoen euro zou kunnen opleveren.

De fusie, waarover sinds 2013 wordt gesproken, wilde echter maar niet vlotten. Aanvankelijk zouden De Risse en Westrom op 1 januari 2015 samen gaan. Tot woensdagmiddag 23 november 2016 was die datum verschoven tot 1 januari 2019, precies wat het CDA eiste. En toen kwam de mededeling van de besturen van De Risse en Westrom dat de fusie van de baan is. Helemaal van de baan. “We hebben er een dikke punt achter gezet”, aldus voorzitter Jessie Smeets van Westrom, in het dagelijkse leven wethouder van Maasgouw.

Minder inkomstenDe officiële reden voor het afblazen van de fusie is dat die niet meer nodig is om de bedrijven te redden van de ondergang. Door veranderde wetgeving over sociale werkplaatsen lopen de sociale werkbedrijven de komende jaren leeg. Alleen mensen die echt niet in gewone bedrijven kunnen werken, kunnen nog in een beschutte omgeving in de sociale werkplaats aan de slag. Dat betekent voor alle werkplaatsen minder inkomsten. Alle anderen moeten aan de slag worden geholpen in gewone bedrijven en die klus gaan de sociale werkbedrijven voor hun rekening nemen. Bovendien willen ze hun klantenkring uitbreiden, bijvoorbeeld met psychiatrische patiënten en statushouders die moeilijk aan de slag komen. De Risse en Westrom denken daar ieder voor zich zoveel geld mee te kunnen verdienen, dat hun voortbestaan als zelfstandige bedrijven de komende jaren gegarandeerd is en een fusie dus niet meer nodig is.

CultuurverschillenIn een brief aan de gemeenteraden staat een opvallend zinnetje dat aangeeft dat er wel wat meer aan de hand is. Citaat: “Er is geen gezamenlijke verwachting dat de fusieorganisatie de gewenste cultuurverandering kan realiseren”. Met andere woorden: Westrom (1500 werknemers) en De Risse (dikke 500) verschillen zoveel van elkaar dat ze niet door een fusiedeur kunnen. Kort gezegd is dit het verschil: De Risse werkt heel bedrijfsmatig en Westrom wordt gezien als een ‘sociale werkplaats oude stijl’. Een van de organisatiebureaus constateerde ook al dat er cultuurverschillen waren, maar achtte die overbrugbaar.

Die verschillen hebben grote gevolgen voor de financiën. De gemeenten in de regio Weert hoeven niet jaarlijks bij te lappen voor De Risse, de gemeenten in de regio Roermond moeten wel flink de portemonnee trekken voor Westrom. Vanuit Weert werden dan ook strenge voorwaarden gesteld aan een fusie op het financiële vlak. Westrom zou heel veel meer geld moeten verdienen per arbeidsplaats en flink moeten snijden in de kosten. Voorzitter Smeets van Westrom en voorzitter Henk Geraets van De Risse, wethouder van Nederweert, ontkennen pertinent dat geld een rol heeft gespeeld bij het besluit om de stekker eruit te trekken. Westrom heeft aan de voorwaarden voldaan, klinkt het uit de monden van de besturen.

Helse klusAls wethouder in Maasgouw en Nederweert zullen Smeets en Geraets in hun eigen gemeenteraad nu moeten gaan uitleggen waarom het mis is gegaan in het fusieproces. Dat wordt nog een helse klus. Tot gisteren hielden zij de eigen gemeenteraden en die van de zes andere Midden-Limburgs gemeenten in de waan dat alles op (het nieuwe) schema lag. De gemeenteraden hadden net een enorm pak papier gekregen waaruit bleek dat er hard werd gewerkt aan het welslagen van de werkplaatsenfusie.

Smeets en Geraets hopen dat met het besluit de rust wederkeert in de sociale werkbedrijven. Dat komt goed uit want waarschijnlijk verplaatst de onrust zich nu naar de lokale politieke podia waar ze verantwoording aan moeten afleggen.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal